©ବିଦ୍ୟାଧର ପଣ୍ଡା

ବିବେକାନନ୍ଦ କିଏ ? ସେ କ'ଣ କେବଳ ଜଣେ ଗୁରୁ ଥିଲେ? ପ୍ରକୃତରେ ସେ ଥିଲେ ଜଣେ ବିପ୍ଳବୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଦେଶପ୍ରେମୀ, ଟାଣୁଆ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଓ ମହାନ ବିଶ୍ଵପ୍ରେମୀ। ତାଙ୍କ ସହ ପ୍ରଥମ ଦେଖା ବେଳେ ଦିବ୍ୟଗୁରୁ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ କହିଥିଲେ - ଦିନ ଦିନ ଧରି ତୋ ଆସିବା ବାଟକୁ ମୁଁ ଚାହିଁ ରହିଥିଲି। ଅନେକ ଥର ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ କହିଛନ୍ତି - ନରେନ୍ କା ନିନ୍ଦା ଶିବ୍ କା ନିନ୍ଦା । ନରେନ୍ ସାକ୍ଷାତ ଇଶ୍ଵର। ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦ କହନ୍ତି “ଭାରତର ପ୍ରାଣ ପୁରୁଷ ବୋଲି ଯଦି କାହାରିକୁ ସ୍ଵୀକାର କରିବାକୁ ହେବ ତେବେ ସେ କେବଳ ବିବେକାନନ୍ଦ। ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି “ତାଙ୍କ ରଚନାବଳୀକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପରେ ମୋର ସ୍ଵଦେଶ ପ୍ରେମ ସହସ୍ର ଗୁଣ ବଢିଛି ।”

ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ସଂପର୍କରେ ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ କହନ୍ତି “ଆଧୁନିକ ଭାରତ ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ।” ଆନି ବେଶାନ୍ତ ଲେଖିଛନ୍ତି “ବିଶ୍ଵ ଧର୍ମ ସମ୍ମିଳନୀରେ ସେ ଠିଆ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ। ଭାରତ ବର୍ଷ ବିଶ୍ଵ ବିଜୟ କଲା ତା ନିଜସ୍ୱ ଶୈଳୀରେ।” ଆଧୁନିକ ଭାରତ ବର୍ଷରେ ଯେତିକି ମହାନାୟକ ଓ ମହାମନିଷୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତ କଣ୍ଠରେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ, ସ୍ଵାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣାର ମହା ସ୍ରୋତ। ହେଲେ

ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତବର୍ଷରେ ସେଇ ସନ୍ଥଙ୍କର ସ୍ଥିତି କ’ଣ ? ତାଙ୍କର ପରିଚୟ କ’ଣ ? ଦୟା ଦେଖାଇବା ଭଳି ତାଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନକୁ ନାମକୁ ମାତ୍ର ଯୁବ ଦିବସ ଘୋଷଣା କରିବା ଛଡା ଆଉ ଅଧିକ କ’ଣ ହୋଇଛି ?”

ଜଣେ ବିଦେଶୀ କହିଥିଲେ “ଯିଏ ଭାରତ ବର୍ଷକୁ ଜଗତରେ ପରିଚିତ କରାଇଲେ ସେ ଭାରତୀୟଙ୍କ ପାଖରେ ଅପରିଚିତ ହୋଇ ରହିଗଲେ ।” ଦେଶ ସ୍ଵାଧୀନ ହେବାର ଷାଠିଏ ବର୍ଷ ପରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସଂସଦରେ ଉନ୍ମୋଚିତ ହୋଇ ପାରିଲା। ବିବେକାନନ୍ଦ କ'ଣ ଦେଶ ପାଇଁ କେବଳ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଜଣେ ପ୍ରତିନିଧି ମାତ୍ର ଥିଲେ ?

ଭାରତ ବର୍ଷ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଭୁଲିଯିବାର ପାପକୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ ନ କରିବା ଯାଏ ଏ ଜାତିର , ଏ ଦେଶର ଯଥାର୍ଥ ଉତ୍ଥାନ କଦାପି ହୋଇ ପାରିବ ନାହିଁ । ବିଶ୍ୱରେ ଭାରତର ମହାନତାର ପତାକା ଉଡାଇ , ଯେଉଁ ଦିନ ଏହି କ୍ଷତ୍ରୀୟ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଭାରତ ମାଟିରେ ପୁଣି ପାଦ ଦେଲେ ସେହି ପବିତ୍ର ରାମେଶ୍ଵରମ୍ ମାଟିରୁ ତାଙ୍କ ହୁଙ୍କାରରେ କନ୍ୟାକୁମାରୀରୁ ହିମାଳୟ ଯାଏ ଥରି ଉଠିଥିଲା । ସେ ମାତୃଭୂମି ଭାରତକୁ ଆହ୍ଵାନ କରି କହିଥିଲେ- “ନିଦ୍ରିତ ଶବ ଆଜି ଜାଗ୍ରତ ହେଉଛି। ଅନ୍ଧ କେବଳ ଦେଖିପାରୁନି , ବିକୃତ ମସ୍ତିଷ୍କ କେବଳ ବୁଝିପାରୁନି ଯେ ଆମର ମାତୃଭୂମି ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଜାଗ୍ରତ ହେଉଛି । ନିଦ୍ରାର ଚିର ସମାପ୍ତି ଘଟିଛି । କୌଣସି ବାହ୍ୟ ଶକ୍ତି ଆଉ ତାକୁ ଦବାଇ ରଖିବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ ।” ତାଙ୍କ ବାଣୀରୁ ବିରି ହୋଇ ପଡୁଥିଲା ସଂଗ୍ରାମର ଅଗ୍ନିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ। ସେଥିପାଇଁ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ପଛରେ ଇଂରେଜମାନେ ଗୁଇନ୍ଦା ଖଞ୍ଜି ରଖିଥିଲେ । କେମିତି ବା ରଖି ନଥାନ୍ତେ? ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଛଡ଼ା ଆଉ କେଉଁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କହି ପାରିବେ “ଗୀତା ରଖିଦିଅ, ଫୁଟବଲ ଖେଳ। ଶାଗ ଫାଗ ଖାଇ ଆଉ କେତେ ଦିନ ମେଁ ମେଁ ହେବ? ମାଛ, ମାଂସ ଖାଅ। ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କର।"

ଏହା ଯେ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ନୁହେଁ ବରଂ କିଛି ଅଲଗା, ଚତୁର ଇଂରେଜମାନେ ଏହା ବେଶ୍ ଭଲ ଭାବେ ବୁଝିଥିଲେ । ଥରେ ସ୍ବାଧୀନଚେତା ସ୍ଵାମିଜୀ ଏକଥାକୁ ଖୋଲା ଖୋଲି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ "ମୋତେ ଯଦି ଇଂରେଜମାନେ ଗୁଳି କରି ମାରି ଦିଅନ୍ତି , ଏ ଦେଶର ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଉପନିବେଶର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟନ୍ତା, ଆଉ ସେହି ମୃତକର କଫିନ ତିଆରି ପାଇଁ ପ୍ରଥମ କଣ୍ଟା ମୁଁ ହୁଅନ୍ତି ।” ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନିଜ ଶିଷ୍ୟ ମାନଙ୍କୁ ସେ ଓଜସ୍ବିନୀ ଉଦ୍‌ବୋଧନଦେବା ଭିତରେ କହି ପକାଉ ଥିଲେ - ଆସନ୍ତା ଜନ୍ମରେ ବେଦାନ୍ତ ଆଦି ପଢିବ ଏଇ ଜନ୍ମଟା ମାତୃଭୂମି ପାଇଁ ଦେଇଦିଅ । ଥରେ ଟ୍ରେନରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ବାଲ୍ ଗଙ୍ଗାଧର ତିଳକଙ୍କର ସ୍ଵାମିଜୀଙ୍କ ସହ ଦେଖାହେଲା। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଵାମିଜୀଙ୍କ ସିଧା ପରାମର୍ଶ ଥିଲା ମାତୃଭୂମି ପାଇଁ ଜୀବନ ଦିଅ। ବୟସରେ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଠାରୁ ବଡ ହେଲେ ବି ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ବାଧିନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ତିଳକ ଏହାକୁ ଗୁରୁମନ୍ତ୍ର ଭଳି ମାନି ନେଇଥିଲେ।

ଏ ଜାତି ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଯେତେ ଅଧିକ ବୁଝିବ ଓ ପୁନଃ ଆବିଷ୍କାର କରିବ ସେହି ପରିମାଣରେ ଏ ଦେଶ ଅଧିକ ସମୃଦ୍ଧ ହେବ । ଥରେ ଜାମଶେଦଜୀ ଟାଟା କହିଥିଲେ “ଭାରତରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ଏବଂ ବିଜ୍ଞାନରେ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଟାଟା ଯାହା କରିଛି ଏହା ପଛରେ ସ୍ଵାମିଜୀଙ୍କ ପ୍ରେରଣା ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଥିଲା। ଆଧୁନିକ ଭାରତ ନିର୍ମାଣ ପଛରେ ଏହି ମହାମାନବଙ୍କ ଭୂମିକା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅବୁଝା ହୋଇ ରହିଛି। ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ ବୁଝିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରିବା ଓ ତାଙ୍କ ବିରାଟ ସ୍ୱରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ବିଶ୍ଵଗୁରୁ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କର କାଳଜୟୀ ଆହ୍ଵାନ “ଉଠ ! ଜାଗ୍ରତ ହୁଅ ! ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ନ ପହଞ୍ଚିବା ଯାଏ ଅଟକ ନାହିଁ ।" ଏବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ହୋଇ ରହିଛି। ଭାରତବାସୀ କେବଳ ତାଙ୍କ ଜୟନ୍ତୀ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି ସତ ବାସ୍ତବରେ ତାଙ୍କ ତ୍ୟାଗ ଓ ଦେଶପ୍ରେମ ଭାବନାକୁ ଭୁଲି ଯାଇଛନ୍ତି।

@ ଅଢ଼େଇଗୁଣ୍ଡି, କାନପୁର, କଟକ-୭୫୪୦୩୭

ମୋ- ୯୩୪୮୦୪୨୦୬୬

bidyapctc@gmail.com

ବିପ୍ଲବୀ ବିବେକାନନ୍ଦ

ବିଶ୍ବପ୍ରେମୀ ମୁକ୍ତିକାମୀ