ଚନ୍ଦା ମୁଣ୍ଡଟାକୁ ଆଉଁସି ଦେଇ ପୁଣି ଥରେ ହାତ ପାପୁଲିରେ ମୁହଁଟାକୁ ପୋଛି ପକାଇଲେ ଭାବଗ୍ରାହୀ । ବେଳେବେଳେ କମଳା ଆଡ଼କୁ ସେ ଅନଉଥାଆନ୍ତି । ଗଭୀର ଚିନ୍ତାମଗ୍ନ ହେଲେ ପ୍ରାୟ ଭାବଗ୍ରାହୀଙ୍କର ଏହି ଭାବ । କ'ଣ କରିବା ? କେହି ଆସିଲେ ନାହିଁ । କମଳା ନିରୁତ୍ତର , ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଶୁଖି ଯାଇଥାଏ । ସକାଳରୁ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଆଖି ଦୁଇଟା ଲାଲ୍ ପଡ଼ିଗଲାଣି । କାନ୍ଦର କାରଣ ଅବଶ୍ୟ ସେ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିପାରୁ ନଥିଲେ। କମଳା କିଛି ନ କହି ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଅନେଇ ଜୀବନ ସହ ତାକୁ ମିଶେଇ ଦେବାର ଚେଷ୍ଟାରେ ଏକ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ ମାତ୍ର। ଭାବଗ୍ରାହୀ ତାଙ୍କ ପାଖରୁ ଉତ୍ତର ଚାହୁଁଥିଲେ । ପତ୍ନୀଙ୍କର ନିରୁତ୍ତର ତାଙ୍କୁ ଆହୁରି ବିଚଳିତ କରି ପକଉଥିଲା । ବୁଢ଼ା ବାପାଙ୍କର ମଢ଼ାଟା ଟିକିଏ ଫୁଲି ଗଲାଣି । ଯେତେ ଧୂପକାଠି ଆଉ ଅଗୁରୁ ଦେଲେ ବି ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ବାରି ହେଲାଣି।

କେହି ଆସିବେ ନାହିଁ ? କିଏ ଆସିବ ? ଭାରି ସ୍ଵାର୍ଥପର । ଜୀଇଁଥିବା ଯାଏ ଖାଲି ନିଜର ପେଟପୂଜା ଆଉ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁବିଧା। ଏ ସବୁକୁ ବାଦଦେଲେ ମାନବିକତା ବୋଲି ତାଙ୍କର କିଛି ନାହିଁ। ଇଂରେଜ ଅମଳର ସରକାରୀ ଚାକିରି ଜୀବନ ତାଙ୍କୁ ସେତିକି ମାତ୍ର ଶିଖେଇଥିଲା । ବଞ୍ଚିଥିବା ଯାଏଁ ତାଗିଦ୍ କରି ପୁଅବୋହୂଙ୍କୁ ଅନେଇ ହଇରାଣ ହରକତ କଲେ । କାହାରି ଦୁଃଖସୁଖରେ ସେ ଭାଗିଦାର ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ । ନିଜ ସୁଖରେ ସେ ସୁଖୀ , ଭଗବାନ ବୋଲି ତୁଣ୍ଡରେ ଧରନ୍ତି ନାହିଁ, ଧରମ କଥା ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ। ପୂରା ସାହେବୀ କାଏଦା ସୁବିଧାବାଦୀ । ପୁଅର ଦରମା କେତେ ? ଘର ଚଳିବାକୁ ଅଣ୍ଟୁଛି କି ନାହିଁ। ପୁଅ ପାଇଛନ୍ତି ,ବୁଢ଼ା ଜୀବନଟା ସୁଖରେ କଟିଯିବ, ସେତିକି ଖାଲି ସେ ଜାଣନ୍ତି । ଆଉ କିଛି ଖିଆଲ ତାଙ୍କର ନାହିଁ।

ଏଇ କିଛିଦିନ ତଳେ ପୁରୁଣା ସାଙ୍ଗ ପ୍ରମୋଦ ସହ ଭାବଗ୍ରାହୀର ଦେଖା ହୋଇଥିଲା। କମଳାର ଭୟରେ ତାକୁ ହୋଟେଲରେ ଚା' ପିଆଇବାକୁ ନେଲା । ଲାଜରେ, ଅପମାନରେ ଭାବଗ୍ରାହୀର ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ ହୋଇଗଲା ଯେତେବେଳେ ହୋଟେଲ୍ ମାଲିକ ରୋକଠୋକ୍ ଶୁଣାଇଦେଲା ବାକି ପଇସା ପରିଶୋଧ ନ ହେଲେ ଆଉ କିଛି ମିଳିବ ନାହିଁ। ଘରକଥା , ଭାବଗ୍ରାହୀର ପରିସ୍ଥିତି ପ୍ରମୋଦ ବା ବୁଝିବ କିପରି ? ଉପଦେଶ ଦେଲା ଏତେ ଦରମା ପାଉଛୁ ,ଧାର କରୁଛୁ କାହିଁକି ? ମାନମର୍ଯ୍ୟାଦା କାହାକୁ ଜଗି ଆସେନି ? ପାଠ ପଢିଛି , ଶିକ୍ଷିତ ଝିଅ ବାହା ହୋଇଛି, ପିଲାଛୁଆ ବି ତ ନାହାନ୍ତି । ପରିବାର କହିଲେ ସେମାନେ ତିନି ଜଣ : କମଳା, ବାପା ଆଉ ସେ ନିଜେ । ସଚ୍ଚୋଟ ହୋଇ ରହିବା କାହାକୁ ଖରାପ ଲାଗେ ? ଦୁର୍ନାମ କାହାକୁ ଭଲ ଲାଗେ ଯେ ? ହେଲେ ବାପା......। ଯେତେ ଦରମା ପାଇଲେ କ'ଣ ହେବ ? ଚାଉଳ କିଣା , ଘରଭଡ଼ା, ଆଉ ହୁ ହୁ ବଢୁଥିବା ଦରଦାମରେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାର ଯେ ପେଶି ହୋଇଯାଉଛି । ତା'ଛଡ଼ା ବୁଢ଼ାବାପା, ସେ ବା ଆଉ ବଞ୍ଚିବେ କେତେଟା ଦିନ ? ଲୁହ ଛଳ ଛଳ ଆଖିରେ କମଳା ଅନେକ ଥର ବାପାଙ୍କୁ ନେଇ ଅଭିଯୋଗ କରେ । ଭାବଗ୍ରାହୀର ଲାଲ୍ ଆଖି ଦେଖି ପୁଣି ଚୁପ୍ ହୋଇଯାଏ । ଶାସ୍ତ୍ର, ପୁରାଣ, ସିନେମା, ଟି.ଭି. ସଭିଏଁ କହନ୍ତି ନାରୀମାନେ ହିଁ ସବୁ ଅଶାନ୍ତିର କାରଣ ? ସେହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ଭାବଗ୍ରାହୀ ବି ମାନି ନିଅନ୍ତି।

ବାପାଙ୍କ ଫରମାଇସି ଦିନକୁ ଦିନ ବଢିବାରେ ଲାଗିଲା । ବୁଢ଼ାମଣିଷକୁ ଜୀବନ ପ୍ରତି ଏତେ ମୋହ ଯେ ହୁଏ , ତାହା ଦିନକୁ ଦିନ ସେମାନେ ଅନୁଭବ କଲେ । ପୁଅର ଅଭାବ ଅସୁବିଧା ସେ କେବେ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ନାହିଁ । ବୟସ ପ୍ରତି ଭ୍ରୁକ୍ଷେପ ନାହିଁ। ସବୁବେଳେ ଦର୍ପଣ ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇ ଚେହେରା ଦେଖନ୍ତି । କ'ଣ ଦେଖନ୍ତି.... ବଢି ଯାଉଥିବା ବୟସର ଦାଗ, ନା ସବୁ ସୁଖ ପାଉଥିବା ପ୍ରସନ୍ନତାର ଭାବ ? କେଜାଣି କ'ଣ ଦେଖନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଧରି ଆଇନାରେ ନିରେଖି ରହନ୍ତି ଆଉ ପୁଣି ପଲଙ୍କରେ ଗଡ଼ିଯାଆନ୍ତି। ସମୟ କାଟିବାର ବୃଥା ଚେଷ୍ଟା ବୋଧହୁଏ ।

ଏତେ ସ୍ଵାର୍ଥପର ମଣିଷ ବିଶ୍ଵାସ ହୁଏ ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ କମଳା ଦିହରେ ବେଳେବେଳେ ନିଆଁ ଲାଗିଯାଏ । ଦିନ ଦିନକର କଥା ଭାବିଦେଲେ ରକ୍ତ ତାତି ଉଠେ। ଜୀବନଟା କେବନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବା ଛଡ଼ା କ'ଣ ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ ? ଏତେ ସ୍ଵାର୍ଥପର ଛିଃ ? ସତରେ କଣ ତାଙ୍କୁ ମରଣ ହେବ ନାହିଁ? ମୁଁ ଅନ୍ତତଃ ଟିକିଏ ଶାନ୍ତିରେ ନିଃଶ୍ୱାସ ମାରନ୍ତି ଯଦି ବୁଢ଼ାଟା ମରି ଯାଆନ୍ତେ ଅନେକଥର କମଳା ଚିନ୍ତା କରେ ।

ଆଜି ସେଦିନ ଆସି ଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏ ଭିତରେ ସମାଜଠୁଁ ସେମନେ ଅନେକ ଦୂରେଇ ଯାଇଛନ୍ତି। ଜୀବନରେ ନୁହେଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ଦାଉ ସାଧିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ବୋଧ ହୁଏ ସେ ନେଇଛନ୍ତି । କେହି ଆସିନାହାନ୍ତି। କିଏ ଆସିବ ? ସେ କାହା ବେଳକ୍ମ ଯାଉଥିଲେ କି ? ମଣିଷ ଭାରି ପରାଶ୍ରୟୀ । ମରିଗଲେ ବି ଚାରିଜଣ ଲୋକ ଦରକାର ପଡ଼େ । ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ କାଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷ ଥରଟିଏ ଏହା ମନେପକାଇ ପାରିଲେ କେତେ ଭଲ ହୁଅନ୍ତା । ସଂସାରଟା ସରଗ ପାଲଟି ଯାଆନ୍ତି ।

ଜଗା ସଖା ହେ! କମଳା ଟିକିଏ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲା । ସବୁ ଯୋଗାଡ଼ କରି ସାରି ଶ୍ମଶାନଗାମୀ ମଢ଼ା ଶରୀରଟା ଦେଖି ଅଜାଣତରେ ତା' ଆଖିର ଲୁହ ଝରି ପଡ଼ିଲା । କାନ୍ଦିବାର ଇଚ୍ଛା ତାର ଆଦୌ ନ ଥିଲା । ସବୁ ବିରକ୍ତି ସତ୍ତ୍ୱେ ତେବେ କ'ଣ ଶ୍ୱଶୁରକୁ ସେ ଭଲ ପାଉଥିଲା ।ଘରଟା କେମିତି ବିରାଟ ନିସ୍ତବତାରେ ହଜି ଯାଇଥିଲା। ବଡ଼ ଫ୍ରେମ୍‌ ଭିତରୁ ଶ୍ଵଶୁରଙ୍କର ଫଟୋଟାକୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ଅମାନିଆ ଲୁହଗୁଡ଼ା ବହି ଚାଲିଲା, ସବୁ ବାଧାବିଘ୍ନ ଏଡ଼େଇ ଦେଇ......।

ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ମୁକ୍ତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, ସମ୍ବଲପୁର

ବିଭାଗୀୟ ମୁଖ୍ୟ (ଓଡ଼ିଆ)

କୁଲିତାପଡ଼ା,ମୋଦିପଡ଼ା

ସମ୍ବଲପୁର

ପିନ୍ କୋଡ଼-୭୬୮୦୦୨

ଯୋଗାଯୋଗ -୭୯୭୮୮୬୪୬୧୨

{କଚ୍ଛପ}

ଡକ୍ଟର ଶ୍ରୀମତୀ ସଙ୍ଗୀତା ନାଏକ (ପୁରୋହିତ)