ପୂର୍ବ ଭାରତ ରାଜ୍ୟ ଓଡିଶାରେ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ରହିଛି ଯାହା ଏହାର ପାରମ୍ପାରିକ ନୃତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଏହି ନୃତ୍ୟକଳାଗୁଡ଼ିକ କେବଳ କଳାତ୍ମକ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ନୁହେଁ ବରଂ ରାଜ୍ୟର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବାରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଓଡିଶାର ବିବିଧ ନୃତ୍ୟ ପରମ୍ପରାର ମନୋମୁଗ୍ଧକର ଦୁନିଆକୁ।

1.ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ :

ଓଡ଼ିଶୀ -ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ, ଏହାର ତରଳ ଏବଂ ମନୋହର ଚଳନ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା। ତରଳ ଚଳଣି, ଅଭିବ୍ୟକ୍ତ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀ ଓ ଜଟିଳ ପାଦଚଲା ଅଭିନୟ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଓଡ଼ିଶୀ ଅନେକ ସମୟରେ ନୃତ୍ୟନାଟିକା ମାଧ୍ୟମରେ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥାଏ। ପାରମ୍ପରିକ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ବେଶଭୂଷା ଏହି ମନୋମୁଗ୍ଧକର କଳାର ଦୃଶ୍ୟ ଆକର୍ଷଣକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ

2.ଗୋଟିପୁଅ ନୃତ୍ୟ :

ଗୋଟିପୁଅ, ଏକ ଅନନ୍ୟ ପାରମ୍ପରିକ ନୃତ୍ୟ, ଓଡ଼ିଶାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶୀ ପୂର୍ବରୁ ଜଣଶୁଣ। ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ପରି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଯୁବକମାନେ ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣର କାହାଣୀକୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ କଳାକୌଶଳ ଏବଂ ନୃତ୍ୟକୁ ମିଶାଇ ଗୋଟିପୁଅ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ନର୍ତ୍ତକୀମାନେ ମାଟି ପାତ୍ର କିମ୍ବା ଥାଳିରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରି ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ନମନୀୟତା ଏବଂ ଚଳଚଞ୍ଚଳତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ଗୋଟିପୁଅ ନୃତ୍ୟ ପରମ୍ପରା ଅଧିକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଓଡ଼ିଶୀ ଶୈଳୀର ଅଗ୍ରଦୂତ ଭାବେ କାର୍ୟ୍ୟ କରିଥାଏ।

3. ମହାରି ନୃତ୍ୟ :

ଐତିହାସିକ ଭାବେ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଦେବଦାସୀ (ମନ୍ଦିରର ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ)ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷଣ କରାୟାଉଥିବା 'ମାହାରୀ' ହେଉଛି ଅନ୍ୟ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ନୃତ୍ୟ। ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କକୁ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ଏଥିରେ ଜଟିଳ ପାଦକାର୍ୟ୍ୟ, ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସମୟକ୍ରମେ ଓଡ଼ିଶୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟର ବିକାଶକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରି ମାହାରୀ ନୃତ୍ୟର ବିକାଶ ଘଟିଛି।

4. ସମ୍ବଲପୁରୀ ନୃତ୍ୟ :

ସମ୍ବଲପୁରୀ ଲୋକନୃତ୍ୟର ମୂଳ ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ରହିଛି। ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗର ସମ୍ବଲପୁରୀ ଶାଢୀ ପିନ୍ଧିଥିବା ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ ଡାଲଖାଇର ପାରମ୍ପରିକ ନୃତ୍ୟ ସହିତ ଛନ୍ଦମୟ ଏବଂ ଜୀବନ୍ତ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ଡାଲଖାଇ, ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଲୋକନୃତ୍ୟ, ଓଡ଼ିଶାର ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ଲୋକପ୍ରିୟ। ସାଧାରଣତଃ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ଏବଂ ଉତ୍ସବ ପାଳନ ସମୟରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାୟାଉଥିବା ଡାଲଖାଇରେ ଏକ ସଙ୍କ୍ରାମକ ଶକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ତାଳି ଏବଂ ତାଳିର ତାଳେ ତାଳେ ଗତି ହୋଇଥାଏ। ଏହି ନୃତ୍ୟ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଜୀବନର ସାରମର୍ମକୁ ପାଳନ କରି ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆନନ୍ଦ ଓ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟକୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରିଥାଏ।

5.ଛଉ ନୃତ୍ୟ :

ଓଡ଼ିଶାର ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଛଉ ନୃତ୍ୟ ହେଉଛି ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ପାରମ୍ପରିକ କଳା ଯାହା ନୃତ୍ୟ, ନାଟକ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧକଳାକୁ ଏକତ୍ର କରିଥାଏ। ଜୀବନ୍ତ ପୋଷାକ ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମୁଖା ପିନ୍ଧିଥିବା କଳାକାରମାନେ ଗତିଶୀଳ ଗତିବିଧି ଏବଂ ଜୋରଦାର କୋରିଓଗ୍ରାଫି ସହିତ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀକୁ ଚିତ୍ରଣ କରନ୍ତି। ଛଉରେ ଅନେକ ସମୟରେ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ଚରିତ୍ରମାନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ, ଯାହା ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ କରିଦେଇଥାଏ। କାହାଣୀ ଓ କ୍ରୀଡ଼ାର ଅନନ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଛଉ ନୃତ୍ୟ ଉଭୟ ଜାତୀୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଞ୍ଚରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଜାରି ରଖିଛି।

ପରିଶେଷରେ, ଓଡ଼ିଶାର ବିବିଧ ନୃତ୍ୟ ଶୈଳୀ ରାଜ୍ୟର ସାଂସ୍କୃତିକ ସମୃଦ୍ଧି ଓ କଳାତ୍ମକ ଐତିହ୍ୟର ପ୍ରମାଣ ରୂପେ କାର୍ୟ୍ୟ କରିଥାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନୃତ୍ୟ ଶୈଳୀ, ସେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ହେଉ ବା ଲୋକ, ଏକ ଅନନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ବହନ କରେ, ସେହି ପରମ୍ପରା ଏବଂ କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକୁ ସଂରକ୍ଷିତ କରେ ଯାହା ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ଓଡ଼ିଶାର ପରିଚୟକୁ ଗଢ଼ି ତୋଳିଛି। ଯେହେତୁ ଏହି ନୃତ୍ୟଗୁଡିକ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ବିକଶିତ ହେଉଛି, ସେମାନେ ଓଡ଼ିଶାର ଗତିଶୀଳ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦୃଶ୍ୟପଟ୍ଟରେ ଯୋଗଦାନ କରନ୍ତି, ଦର୍ଶକମାନଙ୍କୁ ମୁଗ୍ଧ କରନ୍ତି ଏବଂ ରାଜ୍ୟର କଳାତ୍ମକ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପାଇଁ ଗଭୀର ପ୍ରଶଂସାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି।

ଓଡ଼ିଶାର ନୃତ୍ୟକଳା

ଓଡ଼ିଶାର ନୃତ୍ୟକଳା