प्रस्तावना
प्राचीनकाले शंखेभ्यः पश्चात् आधुनिककाले स्वर्णरत्नैः – हिरक्, रुबी, इमे रल्ड् – अलंकारयात्रा विस्तीर्णा विविधाश्च। विशेषतः स्त्रियः प्रागैतिहासिकेन् च आधुनिके च पृथग्‍जातिने अलंकारयोजनया स्वस्य सौन्दर्यं सामाजिकस्थानं च व्यक्तवन्तः।

१. ऐतिहासिक-सांस्कृतिकः संदर्भः
प्राक्कालेण मणिकण्ठ-वर्तुलैः वा भ्रू-मणिभिः प्रारभ्य, अलंकृतिः स्थिरतायाः सुरक्षायाः च प्रतीक बनने आरब्धा। प्राचीन-रोमन-युगादौ ब्रुच्, कर्णलेलैः च गहनीयः समुच्चयः प्रतिष्ठा-साक्षीभूतः जातः। मध्ययुगे शोक-गहनीयाः, विक्टोरियन-सौन्दर्य-निबंधन-गहनीयाः च प्रवृत्तिम्ं अङ्गीकृताः।

२. स्त्रीजीवने अलंकाराणां महत्त्वम्
सौन्दर्य–वर्धनम् आत्मविश्वास–प्रदानम्
अलंकाराणि स्त्री-सौन्दर्ये सौन्दर्य-वृद्धिं कर्तुं आत्मविश्वासं च मार्जयन्ति।

सामाजिक–आर्थिक–प्रतिष्ठा
स्वर्णरत्न-गहनीयः सम्पदायाः चिन्हिताः सन्ति, पारिवारिकवैभवस्य द्योतनम्।

सांस्कृतिकं–धार्मिक–अधिष्ठानम्
वैवाहिके दिने कन्या नथं, टिक्लि, कर्णमुक्ताफलानि धृत्वा ईश्वर-आशीर्वादस्य संस्कृतिजन्य-प्रदर्शनं करोति।

स्मृति–वारसत्वम्
पूज्य-जनानां, मातृवादीनां च अवसर-गहनीयाभिः परिवार-कथा–यात्रा–स्मृतिः परम्परया जीवति।

३. अलंकाराणां विरुधाः
(क) शिरः-चुल्लोलंकारः
टिकलि / माङ्–टिका: मध्यभागे भग्न-सौन्दर्य-वर्धनाय उपयोग्यम्।

मुकुटः: बंगालीकन्याः विवाहात् न परित्यज्यते, 'मुकुट' इति प्रथितः।

(ख) नासिका–कर्ण–आभूषणम्
नथः (नासारिङ्ग्): बङ्गाली–विवाहेषु गौरवपूर्णम्।

कर्णमुक्ताफलाः – झुम्काः: चोल्–कालनिवेषणाराधिता–शैलीं दर्शकाः।

(ग) हस्ते–गहनीयः
काँठालिका–काँठा (पंजाः / चूडाः): परिवारिक–सांस्कृतिक–चिन्हं।

हारः / नेकलेसः: रत्न–मुक्ता–स्वर्णादीनि विविध–डिज़ाइन–मिलितानि।

ब्रेस्लेट् / बाला: कलात्मक–हस्तशिल्प–प्रदर्शनम्।

४. सांस्कृतिक–आध्यात्मिक–भावः
भारते अलंकाराणि सामाजिक–धार्मिक–रितीनिषेध-सम्प्रदायस्य अविभाज्यः अङ्गः। विवाहे कन्या ये गहनी धृता ताः न केवल सौन्दर्याश्च अपितु कुल–प्रतिष्ठा एव प्रकटीकुर्वन्ति।

५. आधुनिक–विषये अवलोकनम्
वर्तमानकाले स्त्रियः केवलम् परम्परात् अपि लुङ्घ्य स्वकुलं व्यक्तित्व-आधुनिक-शैली च अन्वेषयन्ति। हिरक्–स्वर्णादिप्राप्तेभ्यो अनुकरण–मिश्रित-इमिटेशन-गहनीयापर्यन्तम् विविध–प्रकारेण विभूष्यते।

उपसंहारः
नारीयानां अलंकाराः बहिर्वर्णतया मात्रं न, आत्मैक्य-सौन्दर्य–वर्णन–कथाचिह्न–पारिवारिक–धार्मिक–सामाजिक–प्रतिष्ठान् च प्रस्तुते। प्रत्येकं गहनी निर्दिष्टं युग–क्षण–इतिहास–परिचय–चिन्तानां समुच्चयम्। नारी यदा विविधान्य् अलंकृत्यानि धत्ते, तदा सा स्वीयं इतिहासं, संस्कृतिं, कलान्, सामाजिक–मान्यतां च इति उद्घोषयति।

नारीणाम् अलंकारः

अलंकारः नारीणां जीवने अतीव गुरुत्वपूर्णः