वसन्तऋतुः सः समयः यदा मौसमः परिवर्तनं प्रारभते । शिशिरात् ग्रीष्मकालपर्यन्तं संक्रमणम् अस्ति । दिवसाः दीर्घाः भवन्ति, रात्रयः लघुः भवन्ति, पुष्पाणि च पुष्पितुं आरभन्ते। वसन्तऋतौ उष्णवायुः भवति । वसन्तः प्रायः मार्चमासे आरभ्य एप्रिल-मासपर्यन्तं वा मे-मासपर्यन्तं भवति । अस्मिन् ब्लोग् मध्ये वसन्तऋतुविषये निबन्धः समाविष्टः भविष्यति यः छात्रान् अस्य ऋतुस्य विषये शिक्षयिष्यति।

शिशिरस्य ग्रीष्मस्य च ऋतुः वसन्तऋतुः इति कथ्यते । भारते मार्च, एप्रिल, मे च मासाः वसन्तमासाः सन्ति, यत्र औसतं तापमानं २९ तः ३२ डिग्री सेल्सियसपर्यन्तं भवति । चतुर्णां ऋतुषु वसन्तकालः वर्षस्य एकः आनन्ददायकः समयः अस्ति यतः तस्य आकाशः, सुखदः मौसमः च अस्ति । वसन्तः पुनर्जन्म, कायाकल्प, नवीकरण, पुनरुत्थानम्, पुनर्जन्म च इति विचारेण सह अपि सम्बद्धः अस्ति । वसन्तऋतुः त्रयः मासाः यावत् चलितस्य शिशिरस्य मुक्तिः भवति, यत्र जनाः उत्सवान् आयोजयित्वा बहिः क्रियाकलापं कृत्वा बहिः समयं आनन्दयन्ति ।

जमेन पृथिवी जागर्ति, सुप्तजीवनस्य जागरणस्य संकेतं ददाति, तरुणानि नवीनवनस्पतयः च जनयति । वसन्तविरामः विद्यालयस्य महाविद्यालयस्य च बालकानां कृते अध्ययनात् समयं गृहीत्वा मित्रैः परिवारैः सह समयं आनन्दयितुं समयः अस्ति । अनेकसंस्कृतौ वसन्तस्य धार्मिकसांस्कृतिकोत्सवैः सह सम्बद्धः अस्ति । ईस्टरः क्रिश्चियन-पर्वः अस्ति यः वसन्तस्य आगमनेन सह सङ्गच्छते, विविधपरम्पराभिः च आचर्यते ।

पुष्पम्
पुष्पाणि सुकुमाराणि ब्रश-प्रहाररूपेण उद्भवन्ति, जगत् मोह-सौन्दर्य-वर्णैः चित्रयन्ति । वसन्तस्य आगमनस्य पर्यायः एतत् क्षणिकं दर्शनं हृदयं मोहयति, कविनां प्रेरणाञ्च प्रेरयति, परिदृश्यस्य अलङ्कारस्य क्षणिकसौन्दर्यस्य विषये आश्चर्यस्य, कृतज्ञतायाः च भावः उद्दीपयति

चेरीपुष्पाणि स्वस्य चमत्कारिकगुलाबीपत्रैः आकर्षकं वितानं निर्मान्ति ये प्राकृतिकं परिदृश्यं स्वप्नरूपं दृश्यं परिणमयन्ति । मैग्नोलिया-वृक्षाः विशालैः मोमपुष्पैः उद्याने ऐश्वर्यस्य स्पर्शं योजयन्ति । ट्यूलिप्स् राजव्यवस्थासु ऊर्ध्वं तिष्ठन्ति, अत्यन्तं जीवन्तं पॅलेट् प्रतिस्पर्धां कुर्वन्तः वर्णानाम् बहुरूपदर्शकं प्रदर्शयन्ति । प्रत्येकं पुष्पं स्वस्य विशिष्टरूपेण सुगन्धेन च वसन्तस्य दृश्यघ्राणकाव्ये योगदानं ददाति ।

उत्सवाः तथा बहिः क्रियाकलापाः
पञ्जाबस्य लोहरी-बैसाखी-नगरात् उत्तरभारतस्य होली-पर्यन्तं वसन्तऋतुः आनन्ददायकैः पारम्परिकैः उत्सवैः परिपूर्णः भवति, येन सर्वेषां प्रियजनैः सह समयं व्यतीतुं अवसरः प्राप्यते । अनेकस्थानेषु जनाः आगामिऋतौ उत्तमं फलानां कृते ईश्वरं प्रार्थयन्ति।

उत्सवानां अतिरिक्तं वसन्तऋतौ अन्ये विनोदपूर्णाः, रोमाञ्चकारीणि च कार्याणि अपि भवन्ति । विभिन्नाः विद्यालयाः छात्राणां कृते पिकनिक-यात्रायाः आयोजनं कुर्वन्ति येन ते सुखद-मौसमस्य आनन्दं लब्धुं शक्नुवन्ति । प्रकृतियात्रा, मेहतरमृगया, कुम्भोद्यानानि च केचन बहिः क्रियाकलापाः सन्ति येषां कृते छात्राः प्रकृत्या सह सम्बद्धतां प्राप्तुं प्रयतन्ते ।

वसन्तऋतुविषये महत्त्वपूर्णानि तथ्यानि
विनोदपूर्णक्रियाकलापानाम् अतिरिक्तं वसन्तऋतुविषये केचन महत्त्वपूर्णाः तथ्याः सन्ति । पशवः शीतनिद्रायाः बहिः आगच्छन्ति, दिवारात्रौ चक्रं परिवर्तते, यथा यथा दिवसाः दीर्घाः भवन्ति इत्यादि अधिकसूर्यप्रकाशेन वयं अधिकं विटामिन-डी प्राप्नुमः, येन जीवानां शीघ्रं वृद्धिः भवति

मौसमपरिवर्तनेन कृषिकार्यं प्रभावितं भवति । कृषकाणां कृते एषः एव महत्त्वपूर्णः ऋतुः यतः शिशिरे रोपिताः रबीसस्याः अधुना कटनार्थं सज्जाः सन्ति । भारते रबीसस्यानि शिशिरे रोप्यन्ते, वसन्तकाले च कटनीयाः भवन्ति । तेषु गोधूमः, सर्षपः, धनिया, यवः, मटरः, चणः इत्यादयः सन्ति ।

वसन्तस्य खगोलीयप्रारम्भः वसन्तविषुवः भवति, यः उत्तरगोलार्धे मार्चमासस्य २० वा २१ वा परितः भवति । अस्मिन् दिने अहोरात्रयोः दीर्घता प्रायः समाना भवति ।

निगमन
वसन्तः केवलं ऋतुः एव नास्ति, प्रकृतेः सौन्दर्यस्य, नवीकरणस्य महत्त्वस्य च स्मरणं भवति । अस्माकं मनोबलं उत्थापयति, प्रकृतेः समीपं नयति, आशावादेन च पूरयति। ऋतुस्य स्फुरद्वर्णाः, नवीनवायुमण्डलं, जीवन्तं वातावरणं च वर्षस्य प्रियतमेषु ऋतुषु अन्यतमं भवति । वसन्तः अस्मान् स्मारयति यत्, शीतलतमेषु, अन्धकारतमेषु च काले अपि जीवनं सर्वदा स्वस्य विकासस्य, उत्सवस्य च मार्गं अन्विष्यति ।

वसन्तऋतुः

अस्य वसन्तऋतुस्य विषये केचन नवीनाः आरम्भाः