बङ्गलाजनाः अथवा बङ्गलाजनाः दक्षिण एशियायाः एकः भारत-आर्य-जातीयसमूहः अस्ति, यः बङ्गाल-प्रदेशस्य मूलनिवासी अस्ति तथा च वर्तमानकाले स्वतन्त्र-सार्वभौम-बाङ्गलादेशस्य तथा भारतस्य पश्चिमबङ्गस्य, त्रिपुरा-नगरस्य, बरक-उपत्यकायाः, निम्न-असमस्य, मणिपुरस्य च भागेषु विकीर्णः अस्ति बङ्गलाजनाः मुख्यतया भारत-आर्य-परिवारस्य शास्त्रीयभाषा बङ्गलाभाषां वदन्ति ।हान-चीनी-अरब-जनानाम् अनन्तरं विश्वे बङ्गला-जनाः तृतीयः बृहत्तमः जातीयः समूहः अस्ति । एवं ते भारत-यूरोपीयानां बृहत्तमाः दक्षिण एशियायाः बृहत्तमाः जातीयसमूहाः च सन्ति । बाङ्गलादेशस्य बराक-उपत्यकायाः बहिः पश्चिमबङ्ग-त्रिपुरा-असाम-राज्येभ्यः च बहिः अण्डमान-निकोबार-द्वीपानां भारतीय-संघीय-क्षेत्रे बङ्गला-जनसंख्या बहुसंख्यकम् अस्ति । अरुणाचलप्रदेशः, दिल्ली, ओडिशा, छत्तीसगढः, झारखण्डः, मिजोरम, नागालैण्ड्, उत्तराखण्डः च इत्यादिषु भारतीयराज्येषु अपि महती संख्या बङ्गलाजनाः निवसन्ति । तदतिरिक्तं नेपालदेशस्य प्रथमक्रमाङ्के बङ्गलाजनाः अपि वर्तन्ते । मध्यपूर्व, पाकिस्तान, म्यांमार, यूनाइटेड् किङ्ग्डम्, संयुक्तराज्यसंस्था, मलेशिया, इटली, सिङ्गापुर, मालदीव, कनाडा, आस्ट्रेलिया, जापान, दक्षिणकोरियादेशेषु अपि बृहत् बङ्गलाप्रवासीसमुदायस्य विकासः अभवत्

बङ्गलाजनाः धार्मिकरूपेण विविधाः जातीयसमूहः अस्ति । सम्प्रति प्रायः ६८% बङ्गलादेशिनः इस्लामधर्मस्य अनुसरणं कुर्वन्ति, अपि च हिन्दुजनाः अपि बहुसंख्याकाः सन्ति, ईसाई-बौद्धाः च महत्त्वपूर्णाः सन्ति । मुख्यतया बाङ्गलादेशे निवसन्तः बङ्गलामुस्लिमाः मुख्यतया सुन्नीसमुदायस्य सन्ति । पश्चिमबङ्ग, त्रिपुरा, असमस्य बराक उपत्यका, झारखण्ड, अण्डमान, निकोबार द्वीपेषु निवसन्तः बङ्गलाहिन्दुः सामान्यतया शाक्त अथवा वैष्णव आस्थायाः सन्ति तथा च प्रादेशिकदेवतानां पूजा अपि कुर्वन्ति । अत्र अल्पसंख्याकाः बङ्गला-ईसाई-धर्मस्य जनाः अपि सन्ति, येषु बहवः पुर्तगाली-नाविकानां वंशजाः सन्ति । अत्र बङ्गलाबौद्धजनसंख्या अपि अस्ति, येषु अधिकांशः चटगाङ्ग-राखिन्-नगरयोः निवसन्तः बङ्गलाभाषिणः बरुआसमुदायस्य सन्ति (बाङ्गलादेशस्य अन्यैः बौद्धैः सह भ्रमः न कर्तव्यः, ये भिन्नजातीयसमूहस्य सन्ति)
पुरातत्वविदः बृहत्तरबङ्गप्रदेशे ४००० वर्षाणाम् अधिककालस्य प्राचीनताम्रयुगसभ्यतायाः आविष्कारं कृतवन्तः, तेषां मतं यत् एतत् अन्वेषणं अस्मिन् क्षेत्रे निवासस्य प्रारम्भिकचिह्नानां मध्ये अस्ति [५५] परन्तु रङ्गमती-फेनी-मण्डलेषु बहुपुराणानां पुरा-पाषाणयुगस्य बस्तीनां प्रमाणानि पाषाण-उपकरणस्य, हस्त-कुठारस्य च रूपेण प्राप्तानि सन्ति ।

कलाकृतयः सूचयन्ति यत् वर्तमानकाले नरसिङ्गडीनगरे उआरि-बटेश्वरसभ्यता ४५० ई.पू. नदीतः अदूरे इति कारणतः एतत् बन्दरगाहनगरं प्राचीनरोम, दक्षिणपूर्व एशिया इत्यादिभिः प्रदेशैः सह विदेशव्यापारं कुर्वन् आसीत् इति मन्यते अस्याः सभ्यतायाः जनाः इष्टकागृहेषु निवसन्ति स्म, विस्तृतेषु वीथिषु गच्छन्ति स्म, रजतमुद्राः, लोहशस्त्राणि च प्रयुञ्जते स्म, इत्यादीनि च । एतत् बङ्गालस्य प्राचीनतमं नगरं, उपमहाद्वीपस्य सम्पूर्णं पूर्वभागं च मन्यते ।

दक्षिणपूर्वबङ्गे च बङ्गराज्यस्य स्थापनायां बङ्गानामकजनः अस्मिन् प्रदेशे वसितुं आरब्धवान् इति विश्वासः अस्ति । अथर्ववेदे, हिन्दुमहाकाव्ये महाभारते च उत्तरबङ्गस्य पुण्ड्रराज्येन सह अस्य राज्यस्य उल्लेखः अस्ति । मौर्यसाम्राज्यस्य विस्तारः, तेषां सम्राट् अशोकेन बौद्धधर्मस्य प्रवर्धनेन च पूर्वद्वितीयशताब्द्याः आरभ्य अस्य प्रदेशस्य जनानां मध्ये बौद्धसमाजः वर्धमानः अभवत् । मध्यप्रदेशे सञ्चीस्तुपपर्यन्तं बहवः मौर्यस्मारकाः अस्य प्रदेशस्य जनाः बौद्धधर्मस्य अनुयायिनः इति उल्लेखं कुर्वन्ति । अस्मिन् प्रदेशे बौद्धाः अनेके मठाः निर्माय संचालनं च कृतवन्तः, दक्षिणभारतस्य नागार्जुनकोण्डापर्यन्तं दूरं धार्मिकप्रतिबद्धतायाः कृते च स्वीकृताः आसन् विदेशीयलेखनेषु बङ्गालस्य प्रथमः उल्लेखः ग्रीक-ग्रीक-जनानाम् लेखनेषु पूर्व-शत-वर्षस्य समीपे दृश्यते । अस्मिन् गङ्गामैदानस्य गङ्गारीदै (गङ्गायाः हृदयम्) जातिस्य शौर्यं कथ्यते, यत् श्रुत्वा अलेक्जेण्डर् महान् बिपाशानद्याः पश्चिमतटतः प्रत्यागतवान्, तस्य विश्वविजयं अपूर्णं त्यक्त्वा [५८] २.

आख्यायिकानुसारं उरालपर्वतपरिसरस्य क्षेत्रात् (तुर्किए, इरान्, मध्य एशिया इत्यादयः) आर्यजनाः खैबरदर्रे अथवा प्राचीनरेशममार्गेण भारतीय उपमहाद्वीपं प्रति आगतवन्तः । अस्मिन् प्रदेशे स्थानीयाः आदिवासिनः निवसन्ति स्म । ते कोल, भीम, मुण्डा, संताल इत्यादयः समूहाः आसन्, ये आर्याः इति प्रसिद्धाः सन्ति । आर्यजनाः तान् पातयित्वा, हत्वा, तेषां सह संकरं कृत्वा, सम्पूर्णे भारते संकरजातीनां निर्माणं कृतवन्तः । आस्ट्रिक-द्राविडजनसंख्या तेभ्यः निर्मिताः सन्ति । बङ्गलाजातेः मुख्यभागः आस्ट्रियाजातितः आगतः । द्रविडाः दक्षिणभारतयः सन्ति, आर्यैः सह ते बङ्गलाजातिषु अपि मिश्रिताः सन्ति । १२०४ तमे वर्षे तुर्कैः बङ्गालविजयानन्तरं अरब-फारसी-जनाः अस्य नगरस्य बहूनां जनानां सह मिश्रिताः भूत्वा क्रमेण आधारः सुदृढः भवितुम् आरब्धवान् । प्राचीनमिस्रदेशीयानां चित्तगङ्ग-ताम्रलिप्ता-सप्तग्राम-बन्दरगाहेषु आगमनं, व्यापारः, विवाहाः इत्यादयः अपि बङ्गला-राष्ट्रस्य मिश्रित-डी.एन.ए. इतिहासस्य अन्येषां बृहत् सांस्कृतिकसमूहानां इव बङ्गलाजनाः कला-वास्तुकला, भाषा, लोककथा, साहित्यं, राजनीतिः, सैन्यं, व्यापारः, विज्ञानं, प्रौद्योगिकी च इत्यादिषु विविधक्षेत्रेषु बहु प्रभावं योगदानं च दत्तवन्तः ।
हान-चीनी-अरब-जनानाम् अनन्तरं विश्वे बङ्गला-जनाः तृतीयः बृहत्तमः जातीयः समूहः अस्ति । एवं ते भारत-यूरोपीयानां बृहत्तमाः दक्षिण एशियायाः बृहत्तमाः जातीयसमूहाः च सन्ति । बाङ्गलादेशस्य बराक-उपत्यकायाः बहिः पश्चिमबङ्ग-त्रिपुरा-असाम-राज्येभ्यः च बहिः अण्डमान-निकोबार-द्वीपानां भारतीय-संघीय-क्षेत्रे बङ्गला-जनसंख्या बहुसंख्यकम् अस्ति । अरुणाचलप्रदेशः, दिल्ली, ओडिशा, छत्तीसगढः, झारखण्डः, मिजोरम, नागालैण्ड्, उत्तराखण्डः च इत्यादिषु भारतीयराज्येषु अपि महती संख्या बङ्गलाजनाः निवसन्ति । तदतिरिक्तं नेपालदेशस्य प्रथमक्रमाङ्के बङ्गलाजनाः अपि वर्तन्ते । मध्यपूर्व, पाकिस्तान, म्यांमार, यूनाइटेड् किङ्ग्डम्, संयुक्तराज्यसंस्था, मलेशिया, इटली, सिङ्गापुर, मालदीव, कनाडा, आस्ट्रेलिया, जापान, दक्षिणकोरियादेशेषु अपि बृहत् बङ्गलाप्रवासीसमुदायस्य विकासः अभवत्।

शुद्ध बंगाली

शुद्ध बंगाली