"१२ मासेषु १३ मासाः" इति बङ्गलासंस्कृतौ सुप्रसिद्धा उक्तिः । अस्य अर्थः अस्ति यत् बङ्गलाजनाः वर्षे द्वादशमासेषु १३ उत्सवाः आचरन्ति । एते उत्सवाः न केवलं हिन्दुधर्मस्य भागाः अपितु बङ्गलासंस्कृतेः अपि भागाः सन्ति । केचन उल्लेखनीयाः अंशाः अधः चर्चा कृताः सन्ति- ओ

१. पाहेला बोइशाखः - बङ्गला नववर्षस्य प्रथमः दिवसः अस्ति तथा च...

एषः प्रमुखः उत्सवः अस्ति । अस्मिन् दिने नववर्षस्य आरम्भः भवति, नूतनानि वस्त्राणि धारयित्वा, मधुरं मुखं कृत्वा, विभिन्नेषु सांस्कृतिकेषु कार्यक्रमेषु भागं गृह्णन्ति।

२. दुर्गापूजा : एषः बृहत् महत्त्वपूर्णः उत्सवः अस्ति, यः बङ्गलाहिन्दुनां कृते अतीव महत्त्वपूर्णः अस्ति। अस्मिन् काले देवीमूर्तयः पूज्यन्ते, विविधाः सांस्कृतिकाः कार्यक्रमाः, मेलाः च भवन्ति । तथा

३. कालीपूजा : एषः बङ्गलाहिन्दुनां अन्यः प्रमुखः उत्सवः अस्ति, यत्र मातुः काली पूज्यते। एषा पूजा प्रायः शिशिरे भवति ।

४. सरस्वती पूजा: इति विद्यादेव्याः सरस्वतीयाः पूजा। एषा पूजा सामान्यतया छात्राणां मध्ये अतीव लोकप्रिया अस्ति ।

५. नवन्नाः - एषः नवधानस्य उत्सवः अस्ति, यः मुख्यतया ग्रामीणसमाजस्य आचरितः अस्ति । अस्मिन् उत्सवे नवतण्डुलानां विविधानि व्यञ्जनानि निर्मीयन्ते।

६. ईदः - ईदः मुसलमानानां मुख्यः धार्मिकः उत्सवः अस्ति । बङ्गलासंस्कृतौ अस्य महत्त्वपूर्णं स्थानं वर्तते, यतः बङ्गलामुसलमानानां हिन्दुनां च परस्परसम्बन्धः अस्ति

प्रतीक

अन्ये पर्वणाः : अस्य अतिरिक्तं अन्ये बहवः लघु-बृहत्-पर्वः सन्ति यथा- मानसापूजा, कार्तिकपूजा, विश्वकर्मापूजा, लक्ष्मीपूजा इत्यादयः।

"१२ मासेषु १३ पर्वाणाः" इति उक्तिः केवलं सांख्यिकी न, अपितु बङ्गलासंस्कृतेः गहनपरिचयः अस्ति । बङ्गला-उत्सव-जीवनस्य, विविध-उत्सवेषु सहभागितायाः च प्रतिबिम्बम् अस्ति ।

१२ बङ्गलामासेषु १३ उत्सवाः

१२ बङ्गलामासेषु १३ उत्सवाः