ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଠାକୁର ଓଡ଼ିଆ ଜନମନସର ଆତ୍ମା। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଲୀଳା ମୟ ଭଗବାନ, ଯିଏ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ସହ ମାନବ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା ରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ତାଙ୍କର ଲୀଳା ଭାବନା। ମହାପ୍ରଭୁ ନିଜ ଭୌମୀକ ଗୋଟିଏ ଗରିବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କ ମନୋକାମନା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଏହା ତାଙ୍କ ମାନବ ସ୍ୱରୂପ ଲୀଳାର ଉଦାହରଣ।

ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ନିତ୍ୟ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଭୋଗ ଓ ଶୃଙ୍ଗାର, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାର ଅଂଶ। ନବକଳେବର ଯେଉଁଥିରେ ପୁରୁଣା ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ନୂଆ ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏହା ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରେ। ମହାପ୍ରସାଦ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ — ଛୁଆଁଛୁତ ନାହିଁ। ଏହି ଲୀଳା ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଏକତା, ଭାଇଚାରା ଓ ମାନବତାର ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଠାକୁର ଜଣେ ଜଗତ୍ ପାଳକ, ଜଣେ ସନ୍ତାନ ପ୍ରତି ମାତୃଭାବରେ ଭରସା ଦେଇଥିବା ଠାକୁର। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଲୀଳା ମୟ ଭଗବାନ — ଜନମାନସର ଜୀବନ ଧାରା।
ସେହିଭଳି ଅଧରପଣା ନୀତି ଅନ୍ୟତମ --
ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଅଧରପଣା ଭୋଗ କରାଯାଇଥାଏ । ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୂପ ଶେଷ ହେବାପରେ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆଳତି ପୂର୍ବରୁ ଏହି ନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଶ୍ରୀବିଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଶ୍ରୀଅଧର ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଲାଉତୁମ୍ବ ଭଳି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ମାଟିହାଣ୍ଡିରେ ପଣା ସବୁକୁ ରଥ ଉପରେ ରଖାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରତି ରଥରେ ୩ହାଣ୍ଡି ହିସାବରେ ମୋଟ ୯ହାଣ୍ଡି ଅଧର ପଣା ଭୋଗ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ୯ହାଣ୍ଡି ପଣାକୁ ପୂଜାପଣ୍ଡା ସେବକମାନେ ପଞ୍ଚୋପଚାର ପଦ୍ଧତିରେ ଶ୍ରୀବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଭୋଗ ହେବା ପରେ ପଣା ଥିବା ହାଣ୍ଡିଗୁଡ଼ିକୁ ରଥ ଉପରେ ଭାଙ୍ଗି ଦିଆଯାଏ । ରଥଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ପାର୍ଶ୍ୱଦେବଦେବୀ, ଚଣ୍ଡିଚାମୁଣ୍ଡା ତଥା ଅଶରୀରୀମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ନିମନ୍ତେ ପଣା ହାଣ୍ଡି ସବୁକୁ ଭୋଗ ହେବା ପରେ ଭାଙ୍ଗି ଦିଆଯିବାର ବିଧି ରହିଆସିଛି ।
ଅଧର ପଣା ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ସର, କଦଳୀ, ଛେନା, ଗୋଲମରିଚ, ଗୁଣ୍ଡ କର୍ପୁର, ଜାଇଫଳ ଆଦି ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ
ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼
ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ଅଧରପଣା ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ନୈବେଦ୍ୟ

ଅଧରପଣା ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ନୈବେଦ୍ୟ