ମାନବ ଜୀବନରେ ଧର୍ମସ୍ଥଳି ର ଗୁରୁତ୍ୱ:-

ମାନବ ଜୀବନରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ, ସେହି ସ୍ଥାନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ଈଶ୍ବର ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବେ ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ | ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ and ଏବଂ ଐତିହାସିକ ମୂଲ୍ୟ କୁ ଦର୍ଶାଇ ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିରେ ସମ୍ମାନିତ | ମୁସଲମାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ମକ୍କାର କାବା ଅଭୟାରଣ୍ୟ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସୁଖ ଏବଂ ଶକ୍ତି ର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ | ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ବାରାଣାସୀର କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିର ହେଉଛି ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ଯାହାକି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ହୋଇ ଏହାର ପବିତ୍ର ଜଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶୁଦ୍ଧତା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଯିରୁଶାଲମରେ ଥିବା ପବିତ୍ର ସେପୁଲଚରର ଚର୍ଚ୍ଚ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଯୀଶୁଙ୍କ କ୍ରୁଶବିଦ୍ଧ ଏବଂ ପୁନରୁତ୍ଥାନର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଧାରଣ କରି ବିଶେଷ ଭାବରେ ପବିତ୍ର ସପ୍ତାହରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ |

ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକର ଶକ୍ତି ଧାର୍ମିକ କିମ୍ବା ନ ହେଉ, ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଭାବନାରେ ରହିଥାଏ | ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ପ୍ରାକୃତିକ କିମ୍ବା ମନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇପାରେ, ଧାର୍ମିକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିର ଭାବନା ସହିତ ଜଡିତ ହୋଇଥାଏ ଯାହା ବିଶ୍ବାସୀଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ | ଇତିହାସ ମଧ୍ୟରେ, ଚର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡିକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇ ରହିଆସିଛି, ଭକ୍ତି ପ୍ରତିଫଳିତ କରି ପୂଜାପାଠ ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ | କ୍ୟାଥେଡ୍ରାଲ ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚର୍ଚ୍ଚଗୁଡିକର ମହାନତା ଇଶ୍ୱରୀୟ ଶକ୍ତିର ପ୍ରଦର୍ଶନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ ଯାହା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସଶକ୍ତିକରଣ ପାଇଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ |

ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ଶାନ୍ତି, ବନ୍ଧୁତା, ବିଶ୍ବାସ ଏବଂ ଈଶ୍ବରଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ଏକ ଭାବନା ବିଷୟରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଶିକ୍ଷା ଦେଇପାରେ | ଛାତ୍ରମାନେ ପରିଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ପବିତ୍ର ଅଟ୍ଟାଳିକା ମଧ୍ୟରେ ସମାନତା ଏବଂ ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ତୁଳନା କରିପାରିବେ, ବିଭିନ୍ନ ବିଶ୍ୱାସକୁ ସ୍ଥାନିତ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ ଟାସ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଶ୍ବାସ ପ୍ରକାଶ କରିପାରିବେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମାଧ୍ୟମରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିପାରିବେ ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଧାର୍ମିକ ପ୍ରଥାକୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ 4 | ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକ କେବଳ ଉପାସନା ପାଇଁ ନାହିଁ ବରଂ ଭାବପ୍ରବଣତା, ଶାନ୍ତି ଅନ୍ୱେଷଣ ଆଚରଣ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ମଧ୍ୟରେ ଭାବପ୍ରବଣ ଭାବନାକୁ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରାଇଥାଏ |

ଲୋକମାନେ କିପରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ପରିଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଗୁରୁତ୍ଵ କ’ଣ?

ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ, ପ୍ରାୟତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଯାତ୍ରା ଏବଂ ଐତିହାସିକ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ସଂଯୋଗ ସହିତ ଜଡିତ | ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ବଥଲେହମ୍, ଯିରୁଶାଲମ, ଏବଂ ନାଜରିତ୍ ପରି ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ଯୀଶୁଙ୍କ ଐତିହାସିକ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ନିକଟତର ହୋଇପାରିବେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ବିଷୟରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ବୁଝାମଣା ପାଇପାରିବେ| ବଥଲେହମରେ, ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନମାନେ ସେମାନଙ୍କର ବିଶ୍ବାସ ବାଣ୍ଟିବା ଏବଂ ସେବାରେ ଯୋଗଦେବା ପାଇଁ ଜନ୍ମଦିନର ଚର୍ଚ୍ଚ ପରିଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରତି ବିଶ୍ୱସ୍ତତା ଏବଂ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତତାର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ | ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯିରୁଶାଲମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ଏହା ଯୀଶୁଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସପ୍ତାହରେ ପ୍ରମୁଖ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନିତ କରିଥିଲା, ଯେପରିକି କ୍ରୁଶବିଦ୍ଧ ହେବା ଏବଂ ପୁନରୁତ୍ଥାନ |

ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସହିତ ମିଶ୍ରିତ ଧାର୍ମିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପାଇଁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଧନୀ ଇଉରୋପୀୟମାନେ ବିଗତ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ | ସେମାନଙ୍କର ଐତିହାସିକ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମୂଲ୍ୟ ହେତୁ ଏହି ସାଇଟଗୁଡିକ ସୁରକ୍ଷା, ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଆବଶ୍ୟକ କରେ | ଧାର୍ମିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପରିଚାଳନାରେ ଆହ୍ୱାନ ଗୁଡିକ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣର ମୂଲ୍ୟ, ମାଲିକାନା ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ଉପାସକ ଏବଂ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ | ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ ପରିଚାଳନାରେ ସମାନ ଆହ୍ୱାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ ଯାହା ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ |

ସାମଗ୍ରିକ ଭାବରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସଂଯୋଗକୁ ଗଭୀର କରିବାକୁ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ବିଶ୍ବାସ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ଏବଂ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକର ଐତିହାସିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ କୁ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ | ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକର ଯାତ୍ରା ପ୍ରାୟତ ପ୍ରତିଫଳନ, ପ୍ରାର୍ଥନା, ଏବଂ ସେମାନେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ବିଶ୍ବାସ ପାଇଁ ସମ୍ମାନର ଭାବନା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ |

ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ପରିଦର୍ଶନ ସହିତ ଜଡିତ କିଛି ସାଧାରଣ ଅଭ୍ୟାସ ବା ରୀତିନୀତି:-

ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ପ୍ରାୟତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଥା ଏବଂ ରୀତିନୀତିକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମରେ ଗଭୀର ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ | ପବିତ୍ର ସାଇଟଗୁଡିକ ପରିଦର୍ଶନ ସହିତ ଜଡିତ କେତେକ ସାଧାରଣ ଅଭ୍ୟାସ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ:

*ରୀତିମତ ଗତିବିଧି:- ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ସାଇଟରେ ନିଜେ ରୀତିନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ଗତି କରନ୍ତି | ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ମୁସଲମାନମାନେ ମକ୍କାର କାବାରେ ସାତଥର ବୁଲନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧମାନେ ସ୍ତୁପ ନାମକ ଗୋବର ଆକୃତିର ରିକ୍ଲୁରିଗୁଡିକ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି ଏବଂ ହିନ୍ଦୁମାନେ ଭାରତର ଚାରିଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଦିଗରେ ଯାତ୍ରା କରିପାରନ୍ତି |

*ଷ୍ଟେସନ୍ ଅଫ୍ କ୍ରସ୍: ରୋମାନ୍ କ୍ୟାଥୋଲିକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନଙ୍କରେ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଯୀଶୁଙ୍କ ପାସ୍ ର ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଷ୍ଟେସନ୍ ଅଫ୍ କ୍ରସ୍ କରନ୍ତି |

*ସ୍ମରଣିକା ଏବଂ ରିଲିକ୍ସ:- ତୀର୍ଥସ୍ଥାନଗୁଡିକ ପ୍ରାୟତ ଛୋଟ ଛୋଟ ସ୍ମରଣିକା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ଯେପରିକି ରିକ୍ସ, ପବିତ୍ର ଜଳର ପାତ୍ର, କିମ୍ବା ଆଇକନ୍ ଯାହା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ରତାର ଏକ ଅଂଶ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥାଏ|

*ସାମଗ୍ରୀ ଫୋକସ୍:- ତୀର୍ଥସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ବସ୍ତୁ ଧ୍ୟାନ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମର ଭିନ୍ନ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ରହିଛି | ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ମୁସଲିମ୍ ଏବଂ ଯିହୁଦୀ ସାଇଟଗୁଡିକ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଉପସ୍ଥାପନାକୁ ଏଡାନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ କ୍ୟାଥୋଲିକ୍ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ସାଇଟଗୁଡିକରେ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ |

*ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୋଷାକ ଏବଂ ଆଚରଣ:- ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି କିମ୍ବା ଶାରୀରିକ ଆରାମରୁ ଦୂରେଇ ରହି ସେମାନଙ୍କର ନୂତନ ପରିଚୟ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରନ୍ତି | ଅତିରିକ୍ତ ଭାବରେ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଯେପରି ଚୁପ୍ ରହିବା, ମୁଣ୍ଡ ଘୋଡାଇବା, କିମ୍ବା ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ସାଧାରଣ ଅଭ୍ୟାସ |

*ସର୍କୁମ୍ବୁଲେସନ୍:-ପବିତ୍ର ସଂରଚନା କିମ୍ବା ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ସର୍କୁମ୍ବୁଲାଇଟ୍ କରିବା ହେଉଛି ଅନେକ ଧର୍ମରେ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ଅଭ୍ୟାସ |

*ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସ୍ମରଣିକା:- ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ପବିତ୍ରତାକୁ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବା ପାଇଁ ଅନେକ ସମୟରେ ସ୍ମୃତି, ଆଇକନ୍ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଜଳର ପାତ୍ର ପରି ସ୍ମରଣୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ହାସଲ କରନ୍ତି | ଏହି ରୀତିନୀତି ଏବଂ ଅଭ୍ୟାସ କେବଳ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଇଥାଏ ବରଂ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସହିତ ଜଡିତ ଇତିହାସ, ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରା ସହିତ ଯୋଡି ହେବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ |

ଏକାଡେମିକ୍ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓଡିଶାର ପୁରୀର ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଅତୁଳନୀୟ ଐତିହାସିକ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ | ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏକ ରୂପ ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଏହି ମନ୍ଦିର ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରମୁଖ ହିନ୍ଦୁ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ। ଏହା ମୂଳତ ଅବନ୍ତୀର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମନାଙ୍କ ଦ୍ବାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପରେ ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗା ରାଜବଂଶର ପ୍ରଥମ ରାଜା ଅନନ୍ତଭର୍ମାନ ଚୋଡାଗଙ୍ଗା ଦ୍ବାରା ପୁନ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ମନ୍ଦିର ବାର୍ଷିକ ରଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ଏବଂ ପଛ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ସଜାଯାଇଥିବା ରଥ ଉପରେ ପ୍ୟାରେଡ୍ ହୋଇଥିଲେ | ମୂଳ ତତ୍ତ୍ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଭିନ୍ନ ତତ୍ତ୍ ସହିତ ବିତର୍କର ବିଷୟ ଅଟେ:--

*ବୈଷ୍ଣବ ଉତ୍ପତ୍ତି:-ମନ୍ଦିରର ତ୍ରିରଙ୍ଗା ଦେବତା ଏବଂ ଆଇକନୋଗ୍ରାଫିକ୍ ବିବରଣୀ ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥ ପାଇଁ ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ଉତ୍ପତ୍ତି ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ସମର୍ଥନ କରେ|

"ରହସ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ" ମନ୍ଦିରଟି ରହସ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମୃଦ୍ଧତାରେ ଆବଦ୍ଧ,ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୁପ *ମହାପ୍ରସାଦ:-ଦୈନିକ ଶହ ଶହ ରୋଷେଇ ଦ୍ୱାରା ରନ୍ଧା ଯାଇଥିବା ମନ୍ଦିରର ମହାପ୍ରସାଦ, କ short ଣସି ଅଭାବ ବିନା ବର୍ଷସାରା ପରିମାଣରେ ରହିଥାଏ |

*ଅନନ୍ୟ ଫେନୋମେନା: ମନ୍ଦିର ଉପରେ ଉଡ଼ୁଥିବା କୌଣସି ପକ୍ଷୀ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଛାୟା ଦୃଶ୍ୟମାନ ନହେବା ଏବଂ ପବନ ଦିଗକୁ ଉଡ଼ୁଥିବା ପତାକା ଭଳି ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଘଟଣା ମନ୍ଦିରର ରହସ୍ୟ କୁ ଯୋଡିଥାଏ |

*ସାଂସ୍କୃତିକ ଫ୍ୟୁଜନ୍:- ଏହି ମନ୍ଦିର ଆଦିବାସୀ ଏବଂ ହିନ୍ଦୁ ସଂସ୍କୃତିର ମିଶ୍ରଣକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଆଦିବାସୀମାନେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନୀଲା ମାଧବ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି ଏବଂ କାଠ ପୋଲ ଉପାସନା କରନ୍ତି |

ଏହି ଆର୍ଟିକିଲରେ ଆମେ ଓଡିଶାର 5ଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏବଂ ମାନବ ଜୀବନ ଏବଂ ଇତିହାସରେ ସେମାନଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା |

1)ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ପୁରୀ:

ଏକାଡେମିକ୍ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓଡିଶାର ପୁରୀର ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଅତୁଳନୀୟ ଐତିହାସିକ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ | ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏକ ରୂପ ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଏହି ମନ୍ଦିର ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରମୁଖ ହିନ୍ଦୁ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ। ଏହା ମୂଳତ ଅବନ୍ତୀର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମନାଙ୍କ ଦ୍ବାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପରେ ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗା ରାଜବଂଶର ପ୍ରଥମ ରାଜା ଅନନ୍ତଭର୍ମାନ ଚୋଡାଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଦ୍ବାରା ପୁନ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ମନ୍ଦିର ବାର୍ଷିକ ରଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ଏବଂ ପଛ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ସଜାଯାଇଥିବା ରଥ ଉପରେ ପ୍ୟାରେଡ୍ ହୋଇଥିଲେ |

ମୂଳ ତତ୍ତ୍ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଭିନ୍ନ ତତ୍ତ୍ ସହିତ ବିତର୍କର ବିଷୟ ଅଟେ:--

*ବୈଷ୍ଣବ ଉତ୍ପତ୍ତି:-ମନ୍ଦିରର ତ୍ରିରଙ୍ଗା ଦେବତା ଏବଂ ଆଇକନୋଗ୍ରାଫିକ୍ ବିବରଣୀ ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥ ପାଇଁ ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ଉତ୍ପତ୍ତି ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ସମର୍ଥନ କରେ|

"ରହସ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ" ମନ୍ଦିରଟି ରହସ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମୃଦ୍ଧତାରେ ଆବଦ୍ଧ,ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୁପ *ମହାପ୍ରସାଦ:-ଦୈନିକ ଶହ ଶହ ରୋଷେଇ ଦ୍ୱାରା ରନ୍ଧା ଯାଇଥିବା ମନ୍ଦିରର ମହାପ୍ରସାଦ, କ short ଣସି ଅଭାବ ବିନା ବର୍ଷସାରା ପରିମାଣରେ ରହିଥାଏ |

*ଅନନ୍ୟ ଫେନୋମେନା: ମନ୍ଦିର ଉପରେ ଉଡ଼ୁଥିବା କୌଣସି ପକ୍ଷୀ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଛାୟା ଦୃଶ୍ୟମାନ ନହେବା ଏବଂ ପବନ ଦିଗକୁ ଉଡ଼ୁଥିବା ପତାକା ଭଳି ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଘଟଣା ମନ୍ଦିରର ରହସ୍ୟ କୁ ଯୋଡିଥାଏ |

*ସାଂସ୍କୃତିକ ଫ୍ୟୁଜନ୍:- ଏହି ମନ୍ଦିର ଆଦିବାସୀ ଏବଂ ହିନ୍ଦୁ ସଂସ୍କୃତିର ମିଶ୍ରଣକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଆଦିବାସୀମାନେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନୀଲା ମାଧବ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି ଏବଂ କାଠ ପୋଲ ଉପାସନା କରନ୍ତି |

2)ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର, ଭୁବନେଶ୍ୱର:-

*ଏକାଡେମିକ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ--

ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାର ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଐତିହାସିକ ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ମାର୍ଭେଲ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଅଟେ। ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ, ଏହା ଅଞ୍ଚଳର ସର୍ବ ପୁରାତନ ତଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ମନ୍ଦିର ଭାବରେ ଛିଡା ହୋଇଛି | ଏହି ମନ୍ଦିରଟି କାଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ର, ଯାହା ଜଟିଳ ବିବରଣୀ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ କାରିଗରୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ ଯାହା ଭାରତ ରେ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଏକ ଉତ୍ତମ ଉଦାହରଣ ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ଲାଭ କରିଛି |

*ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱ--

ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ସୋମାଭାମି ରାଜବଂଶର ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ, ପରେ ଗଙ୍ଗା ଶାସକମାନଙ୍କ ଅବଦାନ ସହିତ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ବିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରି ଏହା ଅପାର ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ | ଏହି ମନ୍ଦିରର ନିର୍ମାଣ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀ ର ମିଶ୍ରଣକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ ଯାହା ମଧ୍ୟଯୁଗରେ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଏହା ଭାରତରେ ମନ୍ଦିର ବିକାଶ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଗଠନ ହୋଇପାରିଥିଲା |

*ସ୍ଥାପତ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ--

ସ୍ଥାପତ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଗୁଡିକ ମନ୍ଦିରର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଏହାର ଉଚ୍ଚତମ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଗଠନ, 180 ଫୁଟ ଉଚ୍ଚରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଏବଂ କାଲିଙ୍ଗା ସ୍ଥାପତ୍ୟ ର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଡିଜାଇନ୍ ଉପାଦାନ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ | ଏହି କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସରେ ଭିମାନା (ଅଭୟାରଣ୍ୟ), ଜଗାମୋହାନା (ଆସେମ୍ବଲି ହଲ୍), ଏବଂ ନାଟାମାଣ୍ଡିରା (ଫେଷ୍ଟିଭାଲ୍ ହଲ୍) ବିଭିନ୍ନ ଉପାଦାନ ରହିଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପୁରାଣର କାହାଣୀ ଏବଂ ଇଶ୍ୱରୀୟ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ଖୋଦିତ ଚିତ୍ରରେ ସୁସଜ୍ଜିତ |

*ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ--

ଭୁବନେଶ୍ୱରକୁ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିରର ଉପସ୍ଥିତି ହେତୁ ଏକାମ୍ରା କ୍ଷେତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ପ୍ରଥମେ ଆମ୍ବ ଗଛ (ଏକାମ୍ରା) ତଳେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା। ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଫାଲିକ୍ ରୂପରେ (ଲିଙ୍ଗମ୍) ଉପାସନା କରିବାକୁ ଭକ୍ତମାନେ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରଚୁର ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖିଛନ୍ତି। ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥ କେନ୍ଦ୍ର ତଥା ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସମ୍ମାନଜନକ ଉପାସନା ସ୍ଥାନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଶେଷରେ, ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ଓଡିଶାର ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ପ୍ରବୃତ୍ତିର ଏକ ପ୍ରମାଣ ଭାବରେ ଛିଡା ହୋଇଛି | ଏହାର ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ ଜଟିଳ ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଏହାକୁ ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥଳ କରିଥାଏ |

3)କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର:-

*ଏକାଡେମିକ୍ ଅନୁସନ୍ଧାନ-

ଭାରତର ଓଡିଶାରେ ଅବସ୍ଥିତ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଏକ ମହତପୂର୍ଣ୍ଣ ଐତିହାସିକ ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଚମତ୍କାର ଯାହା ଜଟିଳ ଖୋଦନ ଏବଂ ଚମତ୍କାର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ | 13 ତମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ମନ୍ଦିର ହିନ୍ଦୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ | ଏହି ମନ୍ଦିରର ନିର୍ମାଣ ପ୍ରାୟ 1250 ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ ଗଙ୍ଗା ରାଜବଂଶର ନରସିଂହ I କୁ ଦାୟୀ କରାଯାଇଛି | ମନ୍ଦିରର ଡିଜାଇନ୍ ତିନୋଟି ବିଭାଗକୁ ନେଇ ଗଠିତ: ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଏକ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥନା ହଲ୍ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ, ଏହା ସହିତ ଏକ ସ୍ତମ୍ଭ ବିଶିଷ୍ଟ ଡ୍ୟାନ୍ସ ହଲ୍ | ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ, ଏହି ମନ୍ଦିର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥକୁ ଏହାର 12 ଯୁଗଳ ବଡ଼ ଚକ ଏବଂ ସାତୋଟି ଘୋଡା ଘୋଡାର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସହିତ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ |

*ସ୍ଥାପତ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ:-

କୋଣାର୍କରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଏହାର ମୂର୍ତ୍ତି ଉଦ୍ଭାବନ ଏବଂ ଗୁଣାତ୍ମକ ଖୋଦନ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ | ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଏବଂ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାରର ବାହ୍ୟରେ ଜଟିଳ ରିଲିଫରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଦମ୍ପତି, ନାଚୁଥିବା କନ୍ୟା ଏବଂ ପାଇଲଷ୍ଟର ଦ୍ୱାରା ପୃଥକ ନିମ୍ଫ ଚିତ୍ରିତ | ଏହି ମନ୍ଦିର, ଅନେକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ପରି, ଏହାର ପବିତ୍ରତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ଲିଣ୍ଟରେ ଉଚ୍ଚ ହୋଇଛି | ମୁଖ୍ୟ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଏକଦା ପ୍ରାୟ 227 ଫୁଟ (69 ମିଟର) ଉଚ୍ଚରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଛାତ ଏବଂ ସୁପରଷ୍ଟ୍ରକଚର 3 ଟି ଭୁଶୁଡି ପଡିଛି |

*ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ:-

ଏହାର ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିରକୁ 1984 ରେ ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ ଭାବରେ ମନୋନୀତ କରାଯାଇଥିଲା। ବଙ୍ଗୋପସାଗର ନିକଟରେ ଏହାର ମୂଳ ରୂପ ଏବଂ ବସ୍ତୁ ଗୁଣକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ମନ୍ଦିରର ସଂରକ୍ଷଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ |

*ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରୟାସ:-

ଭାରତର ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସୁରକ୍ଷା, ପରିବେଶ, ମାଷ୍ଟର ପ୍ଲାନିଂ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏବଂ ପରିବେଶ ବିକାଶ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ବିଭିନ୍ନ ପରିଚାଳନା ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ତଦାରଖ କରିଥାଏ | ଏହି ପ୍ରୟାସଗୁଡିକ ବିକାଶର ଚାପ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପ୍ରଭାବ, ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବରୁ ମନ୍ଦିରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି |

ପରିଶେଷରେ, କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଚୀନ ହିନ୍ଦୁ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ଭକ୍ତିର ପ୍ରମାଣ ଭାବରେ ଛିଡା ହୋଇଛି | ଏହାର ଜଟିଳ ଖୋଦନ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ଅନନ୍ୟ ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ଏହାକୁ ଭାରତର ଏକ ପ୍ରିୟ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ପରିଣତ କରେ |

4)ଧଉଳି ଶାନ୍ତି ସ୍ତୁପ, ଭୁବନେଶ୍ୱର:-

*ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଧାଲି ଶାନ୍ତି ସ୍ତୁପ: ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଇତିହାସର ପ୍ରତୀକ |

ଶାନ୍ତି ପାଗୋଡା ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା ଧଉଳି ଶାନ୍ତି ସ୍ତୁପ, ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାର ଭୁବନେଶ୍ୱର ଠାରୁ 7 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ଧଉଳିଗିରି ପାହାଡରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୌଦ୍ଧ ସ୍ମାରକୀ | ଏହି ସ୍ତୁପ ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ କାରଣ ଏହା କାଲିଙ୍ଗା ଯୁଦ୍ଧର ସମାପ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକାଙ୍କ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଆଡକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ |

*ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱ:-

•କାଲିଙ୍ଗା ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅଶୋକାଙ୍କ ପରିବର୍ତ୍ତନ:-ଧଉଳି ଯେଉଁଠାରେ କାଲିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ସେହି ସ୍ଥାନ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ | ଯୁଦ୍ଧର ବିନାଶର ସାକ୍ଷୀ ହେବା ପରେ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକା ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ସ୍ତୁପ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।

•ବୌଦ୍ଧ ପ୍ରଭାବ:- ଫୁଜି ଗୁରୁଜୀଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ସ୍ତୁପଟି ପୀଢ଼ି ପରେ ବୌଦ୍ଧ ଅନୁଗାମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭକ୍ତିର ସ୍ଥାନ ପାଲଟିଥିଲା। ଏଥିରେ ରାଜା ଅଶୋକାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁପ, ଏବଂ ସ୍ତମ୍ଭ ରହିଛି, ଯାହା ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ତୃପ୍ତି ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାଏ |

*ସ୍ଥାପତ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଗୁଡିକ :-

•ପ୍ରତୀକ:- ସ୍ତୁପଙ୍କ ଡିଜାଇନ୍ ଶାନ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ, ଯେଉଁଥିରେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ପାଦଚିହ୍ନ, ବୋଧି ବୃକ୍ଷର ଚିତ୍ର ଏବଂ ଅଶୋକାଙ୍କ ଚିତ୍ର ପ୍ରଭୁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଖଣ୍ଡା ଲଗାଇ ଯୁଦ୍ଧ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ |

•ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗ ସ୍ମାରକୀ:- ଶାନ୍ତି ସ୍ତୁପ ନିକଟରେ ଥିବା ସାଧର୍ମା ବିହାର ମଠ, ବୌଦ୍ଧ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସମ୍ମାନଜନକ ସ୍ଥାନ | ଉଭୟ ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରି ଧଭାଲେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ|

*ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ:-

•ରକ୍ କଟ୍ ମୂର୍ତ୍ତି:- ଧାଉଲି ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ପଥର କଟା ସ୍ମାରକୀ ସହିତ ଗର୍ବିତ, ହାତୀ ମୂର୍ତ୍ତି ପରି ଜଟିଳ ଖୋଦିତ ଚିତ୍ର ଏବଂ ଧବଲେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର, ବାହିରଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଗଣେଶ ମନ୍ଦିର ପରି ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ଦିର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ |

•ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ: ଧଉଳି ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ରାହ୍ମୀ ସ୍କ୍ରିପ୍ଟ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତ ଭାଷାରେ ଲେଖା ରହିଛି ଯାହା ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକାଙ୍କ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଏବଂ ଅହିଂସାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଥିବା ବିବରଣୀଗୁଡିକର ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ।

*ଧଉଳି ପରିଦର୍ଶନ:-

•ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଆକର୍ଷଣ:- ଧଉଳି ପରିଦର୍ଶକମାନେ କେବଳ ଶାନ୍ତି ସ୍ତୁପ ନୁହେଁ ବରଂ ନିକଟସ୍ଥ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ସ୍ମାରକୀ ମଧ୍ୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିପାରିବେ ଯାହା ଏହି ଐତିହାସିକ ସ୍ଥାନର ସାଂସ୍କୃତିକ ତଥା ଧାର୍ମିକ ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ |

•ଅଭିଗମ୍ୟତା:-ଭୁବନେଶ୍ୱରର ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ବିମାନବନ୍ଦର, ମାଷ୍ଟର କ୍ୟାଣ୍ଟିନ ସ୍କୋୟାର ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ଦେଇ ଟ୍ରେନ ଯୋଗେ କିମ୍ବା କୋଲକାତା ଏବଂ ଚେନ୍ନାଇ ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ସହରକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ଜାତୀୟ ରାଜପଥରେ ସଡକ ଦ୍ୱାରା ଧଉଳି ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥାଏ |

ପରିଶେଷରେ, କଲିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକାଙ୍କ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଗଭୀର ରୂପାନ୍ତରର ଏକ ପ୍ରମାଣ ଭାବରେ ଧାଲି ଶାନ୍ତି ସ୍ତୁପ ଛିଡା ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କେବଳ ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ ବରଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରତିଫଳନ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପାଇଁ ଏକ ଶାନ୍ତ ପରିବେଶ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ |

5)ମା ତରିଣୀ ମନ୍ଦିର, ଘାଟଗାଓଁ:-

ଓଡିଶାର ଘଟଗାଓଁରେ ଥିବା ମା ତରିଣୀ ମନ୍ଦିର ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହିନ୍ଦୁ ଦେବୀ ମନ୍ଦିର ଯାହାକି ମା ତରିଣୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ହୋଇଛି, ଯାହାକି ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ଓଡିଆ ସଂସ୍କୃତିରେ ଏକ ମହତ୍ ଦେବତା। ମନ୍ଦିରର କିଛି ମୁଖ୍ୟ ଦିଗ ଏଠାରେ ଅଛି:-

*ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ମହତ୍ତ୍ୱ:-

ମା ତରିଣୀ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଏବଂ ତନ୍ତ ପୀଠଙ୍କ ପାଇଁ ମୂଖ୍ୟ ଦେବତା ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଜୀବନର ଶକ୍ତିକୁ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ। ମନ୍ଦିରର ସ୍ଥାପତ୍ୟ କାଲିଙ୍ଗ ଶୈଳୀକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ଯାହା ପବିତ୍ର ମନ୍ଦିର, ବାରଣ୍ଡା ଏବଂ ଏକ ହଲ୍ଉପରେ ଏକ ବକ୍ରତା ଟାୱାର ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ | ଏହି ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିବର୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିଥାଏ ଏବଂ ମା ତରିଣୀଙ୍କ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଅନୁଭବ କରିଥାଏ |

*ପର୍ବ ଏବଂ ଉତ୍ସବ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ପାଟୁଆ ଯତ୍ର| ଏବଂ ଆଶାଦୀ ପାରବା ପରି ବିଭିନ୍ନ ପର୍ବ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏପ୍ରିଲ୍ 1 ରେ ପାଟୁଆ ଯାତ୍ରା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉତ୍ସବ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା | ଏଥିସହ, ବାଇସାଖାର ପ୍ରଥମ ଦିନ ମନ୍ଦିରରେ ଓଡିଆ ନୂଆ ବର୍ଷ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ |

*ସ୍ଥାନୀୟ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ:-କେନ୍ଦୁଝରର ରାଜା, ମା ତରିଣୀ ଙ୍କୁ ପୁରୀରୁ କେନ୍ଦୁଝରକୁ ଆଣିଥିଲେ ଯେ ଯଦି ସେ ପଛକୁ ଯାଆନ୍ତି ତେବେ ସେ ଆଗକୁ ବଢିବେ ନାହିଁ। ଘାଟଗାଓଁ ନିକଟ ଜଙ୍ଗଲରେ ଭୁଲ ବୁଝାମଣା ହେତୁ ମା ତରିଣୀ ସେଠାରେ ରହି ଜଙ୍ଗଲର ରାଣୀ ଭାବରେ ପୂଜା ହୋଇଥିଲେ।

ପରିଶେଷରେ, ଘାଟଗାଓଁର ମା ତରିଣୀ ମନ୍ଦିର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ଭାବରେ ଛିଡା ହୋଇଛି ଯେଉଁଠାରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ତଥା ଧାର୍ମିକ ଐତିହ୍ୟରେ ଭରପୂର ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାକୃତିକ ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତମାନେ ମା ତରିଣୀ ଙ୍କ ଠାରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗନ୍ତି |

ସାଂସ୍କୃତିକ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଐତିହ୍ୟର ଭଣ୍ଡାର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଓଡିଶା ଇତିହାସର ସମୃଦ୍ଧ ଟେପେଷ୍ଟ୍ରିରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ | ଭୁବନେଶ୍ୱରର ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପୁରୀର ପବିତ୍ର ଉପକୂଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକ କେବଳ ପୂଜାପାଠର କେନ୍ଦ୍ର ନୁହେଁ ବରଂ ସଭ୍ୟତାର ଅବନତି ଏବଂ ପ୍ରବାହ, ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ ଏବଂ ପତନ ଏବଂ ଅସଂଖ୍ୟ ପୀଢ଼ିର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବିଶ୍ୱାସର ସାକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ରହିଆସିଛି। ସେମାନେ ଓଡିଶାର ସ୍ଥାୟୀ ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉତ୍ତରାଧିକାରର ସ୍ମାରକ ଭାବରେ ଛିଡା ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହାର ଇତିହାସ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ଗଭୀରତା ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବାକୁ ପରିଦର୍ଶକମାନଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି |

ଓଡ଼ିଶାର ୫ଟି ଧର୍ମସ୍ଥଳି ଆଉ ସେଗୁଡ଼ିକର ବିଶେଷତା:-

..