ସମାଜ ହେଉଛି ମଣିଷମାନଙ୍କର ଏକ ସାମୂହିକ ଜୀବନ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯେଉଁଠାରେ ସଂସ୍କୃତି, ପରମ୍ପରା, ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଓ ନୀତିନିୟମ ମିଳିତ ଭାବେ ଏକ ସୁସଂଗଠିତ ରୂପ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଓଡ଼ିଶାର ସମାଜ ଏକ ବିବିଧତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ସମାଜ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହବସ୍ଥାନ ଓ ପରମ୍ପରାଗତ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ।

ବାସ୍ତବତା ହେଉଛି ସମାଜରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ମଣିଷ ଯେଉଁ ବାସ୍ତବ ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ, ଯେପରିକି ଆର୍ଥିକ ଅସୁବିଧା, ସାମାଜିକ ଅସମାନତା, ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଇତ୍ୟାଦି। ଓଡ଼ିଶାରେ ବାସ୍ତବତା ଏକ ମିଶ୍ରିତ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରେ - ଏକପାଖରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟପାଖରେ ଗରିବୀ, ବେକାରୀ ଓ ଅନୁନ୍ନତ ଅବସ୍ଥା। ତେବେ, ଓଡ଼ିଶାର ସମାଜ ଏହି ବାସ୍ତବତାକୁ ନେଇ ନିଜକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଉନ୍ନତି ଆଡ଼କୁ ନେବାରେ ସକ୍ଷମ ହେଉଛି।

**ମଣିଷରୁ ମଣିଷ (Men to Men) ଓ ଆମ ଓଡ଼ିଶା (Our Odisha) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ**

1. **ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରକୃତି**:
- **ମଣିଷରୁ ମଣିଷ**: ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ତରରେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରେ। ଏହା ବନ୍ଧୁତ୍ୱ, ପ୍ରେମ, ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ବା କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ସହକର୍ମୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସହଯୋଗ ଆଦିକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ। ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଅଧିକ ଆବେଗପ୍ରଧାନ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ହୋଇଥାଏ। ଓଡ଼ିଶାରେ, ଏହି ସମ୍ପର୍କଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ସମ୍ମାନ, ଆତିଥ୍ୟ ଓ ପରସ୍ପର ସହାୟତା ଉପରେ ଆଧାରିତ।

- **ଆମ ଓଡ଼ିଶା**: ଏହା ସମଷ୍ଟିଗତ ସ୍ତରରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମାଜ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରିଚୟକୁ ବୁଝାଏ। ଏହା ରାଜ୍ୟର ଐତିହ୍ୟ, ଭାଷା, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥନୀତି ଓ ସାମାଜିକ ଗତିଶୀଳତାକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ। ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପର୍କଠାରୁ ଅଧିକ বিস୍ତୃତ ଓ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ।

2. **ପରିଧି**:
- **ମଣିଷରୁ ମଣିଷ**: ଏହା ସୀମିତ ପରିଧି ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଗ୍ରହ, ଆବେଗ ଓ ପରସ୍ପର ବୁଝାପଢ଼ା ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଓଡ଼ିଶାରେ ଗାଁରେ ପଡ଼ୋଶୀମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି ବା ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ମିଳିମିଶି ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରନ୍ତି।

- **ଆମ ଓଡ଼ିଶା**: ଏହା ରାଜ୍ୟର ସମଗ୍ର ସାମାଜିକ, ରାଜନୈତିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁବିଧାର ଉନ୍ନତି, ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂରକ୍ଷଣ ଏହାର ଅଂଶ।

3. **ପ୍ରଭାବ ଓ ଦାୟିତ୍ୱ**:
- **ମଣିଷରୁ ମଣିଷ**: ଏହି ସମ୍ପର୍କରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ନୈତିକତା ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହା ପ୍ରାୟତଃ ପାରମ୍ପରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ଯେପରିକି ଅତିଥି ସତ୍କାର ବା ପରୋପକାର ଉପରେ ଆଧାରିତ।

- **ଆମ ଓଡ଼ିଶା**: ଏହା ସମାଜର ସମଷ୍ଟିଗତ ଦାୟିତ୍ୱକୁ ନେଇ ଗଠିତ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଓଡ଼ିଶାରେ ସ ୁପର ସାଇକ୍ଲୋନ ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ସମାଜର ସମଷ୍ଟିଗତ ସହଯୋଗ ଓ ସରକାରୀ ପ୍ରୟାସ ଏହାର ଏକ ଉଦାହରଣ।

ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ସମାଜ ବିଷୟରେ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଲୋଚନା ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ଏହା ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ସମାଜର ବୈଚିତ୍ର୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ବାସ୍ତବତାକୁ ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ସହିତ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତୁଳନା କରେ।

ଭାରତ ଏକ ବିବିଧତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟର ସମାଜ ନିଜସ୍ୱ ସଂସ୍କୃତି, ପରମ୍ପରା, ଭାଷା ଓ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ଭିନ୍ନ। ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ସମାଜଗୁଡ଼ିକରେ କେତେକ ସାଧାରଣ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଥାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ବାସ୍ତବତା ଓ ସାମାଜିକ ଗତିଶୀଳତା ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁସାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ।

**ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ସମାଜର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ**:
1. **ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତା**:
- ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ପଞ୍ଜାବର ସମାଜ ଭାଙ୍ଗଡ଼ା, ଗୁରୁଦ୍ୱାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ଉତ୍ସବମୁଖରତା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ତାମିଲନାଡୁର ସମାଜ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଭରତନାଟ୍ୟମ, ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଓ ସାହିତ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
- ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ସମାଜ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁରଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ, ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଓ ବୌଦ୍ଧିକ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ସମୃଦ୍ଧ।

2. **ବାସ୍ତବତା**:
- ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ବାସ୍ତବତା ଅର୍ଥନୈତିକ, ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ଅବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ। ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗୁଜୁରାଟ ଭଳି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଉନ୍ନତ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅସମାନତା ଓ ଗରିବୀ ଦେଖାଯାଏ।
- ବିହାର ଓ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଭଳି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଅବସଂରଚନାର ଅଭାବ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ୟା।

3. **ସାମାଜିକ ଗତିଶୀଳତା**:
- କେରଳର ସମାଜ ଉଚ୍ଚ ସାକ୍ଷରତା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁବିଧା ଓ ସାମାଜିକ ସଚେତନତା ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଓ ରାଜସ୍ଥାନରେ ଜାତିଗତ ବିଭେଦ ଓ ପରମ୍ପରାଗତ ମାନସିକତା ଏବେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଅଂଶରେ ବିଦ୍ୟମାନ।

**ଓଡ଼ିଶା ସହିତ ତୁଳନା**:
1. **ସଂସ୍କୃତି**: ଓଡ଼ିଶାର ସମାଜ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି, ରଥଯାତ୍ରା ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହବସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା, ଯାହା ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରୁ ଭିନ୍ନ ଏକ ନିଆରା ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ପଞ୍ଜାବର ଉତ୍ସବମୁଖର ସଂସ୍କୃତି ଓ ଓଡ଼ିଶାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସଂସ୍କୃତି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି।

2. **ବାସ୍ତବତା**: ଓଡ଼ିଶାରେ ଗରିବୀ, ବେକାରୀ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଭଳି ସମସ୍ୟା ରହିଛି, ଯାହା ବିହାର ଓ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ସହିତ କିଛି ଅଂଶରେ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରଖେ। କିନ୍ତୁ କେରଳ ଓ ଗୁଜୁରାଟ ଭଳି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ଉନ୍ନତ ଅବସଂରଚନା ଓ ସାମାଜିକ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରେ।

3. **ମଣିଷରୁ ମଣିଷ ସମ୍ପର୍କ**: ଓଡ଼ିଶାରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପର୍କ ଆତିଥ୍ୟ, ସମ୍ମାନ ଓ ପରସ୍ପର ସହାୟତା ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହା ପଞ୍ଜାବ ଓ ରାଜସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ମେଟ୍ରୋ ସହରାଞ୍ଚଳରେ (ଯେପରିକି ମୁମ୍ବାଇ ବା ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ) ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଅଧିକ ଔପଚାରିକ ଓ ବ୍ୟସ୍ତତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନଶୈଳୀ ଯୋଗୁଁ କମ୍ ଆନ୍ତରିକ ହୋଇପାରେ।

**ଓଡ଼ିଶା ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ସମାଜରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ**:
- **ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା**: ଓଡ଼ିଶାର ସମାଜ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ, ଯାହା ଗୁଜୁରାଟ ବା ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଭଳି ଅର୍ଥନୈତିକ କେନ୍ଦ୍ରିତ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ।

- **ସାମାଜିକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ**: ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା, ଯାହା ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଯେପରିକି କେରଳ ବା ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତରଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କରେ ଜାତିଗତ ବିଭେଦ ଓ ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ଅଧିକ ପ୍ରକଟ।

- **ସମଷ୍ଟିଗତ ପରିଚୟ**: ଓଡ଼ିଶାର ସମାଜ ଏକ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସହନଶୀଳ ପରିଚୟ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା, ଯାହା ରାଜସ୍ଥାନ ବା ତାମିଲନାଡୁ ଭଳି ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କରେ ଅଧିକ ପରମ୍ପରାଗତ ବା ଧାର୍ମିକ ପରିଚୟ ସହିତ ଭିନ୍ନ।

ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ସମାଜ ସାଂସ୍କୃତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବିବିଧତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ। ଓଡ଼ିଶାର ସମାଜ ନିଜର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ସହନଶୀଳ ପରିଚୟ ସହିତ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରେ। ତେବେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟର ସମାଜ ନିଜର ବାସ୍ତବତା ଓ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜକୁ ନେଇ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।

ଓଡ଼ିଶାର ସମାଜ ଓ ବାସ୍ତବତା ଏକମୁଖୀ ନୁହେଁ; ଏହା ସାଂସ୍କୃତିକ ଗରିମା ଓ ସାମାଜିକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜର ଏକ ମିଶ୍ରଣ। ମଣିଷରୁ ମଣିଷ ସମ୍ପର୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ତରରେ ଆନ୍ତରିକତା ଓ ସହଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ସମାଜ ସମଷ୍ଟିଗତ ପରିଚୟ ଓ ଉନ୍ନତି ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇ ଚାଲିଛି। ଉଭୟ ମିଳିତ ଭାବେ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ସୁସ୍ଥ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିବାରେ ସହାୟକ ହେଉଛନ୍ତି।

ଓଡ଼ିଶା ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ସମାଜ ଓ ବାସ୍ତବତା:

ଏକ ତୁଳନାତ୍ମକ ଆଲୋଚନା