ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରା, ଯାହାକୁ ଜଗଜ୍ଜନନୀ ମା' ସୁଭଦ୍ରା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ଅଛନ୍ତି, ହିନ୍ଦୁ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀରେ ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ଦଖଳ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ (ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏକ ଅବତାର) ଏବଂ ଶ୍ରୀ ବଳଭଦ୍ର (ଶ୍ରୀ ବଳରାମଙ୍କ ଏକ ଅବତାର)ଙ୍କ ଛୋଟଭଉଣୀ। ସୁଭଦ୍ରାକୁ ସେମାନଙ୍କର ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହୋଇ ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ, ଯାହା ପରିବାରୀକ ସମ୍ମିଳନ ଏବଂ ପ୍ରେମର ପ୍ରତୀକ। ହିନ୍ଦୁ କଥାବଳୀରେ, ସୁଭଦ୍ରା କେବଳ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଭଉଣୀ ନୁହେଁ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ଅଟନ୍ତି, ଯିଏ ମହାଭାରତର ପଞ୍ଚୁପାଣ୍ଡବ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟମ ପଣ୍ଡବ। ଶ୍ରୀ କ୍ଷେତ୍ର ଧାମରେ ପ୍ରଭୁ ବଳଭଦ୍ର ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ଙ୍କର ଭଉଣୀ ଭାବରେ ମା ସୁଭଦ୍ରା ଯେ କି ସର୍ବ ଶକ୍ତି ର ଆଧାର ମା ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ମା ଏଠାରେ ବିରାଜମାନ।ଓଡିଶାର ରଥଯାତ୍ରା ଭାଇ ଭଉଣୀ ଙ୍କ ସ୍ନେହ ସମ୍ପର୍କ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ କୁ ଦେଖି ବାକୁ ମିଳେ ।

ଯୁଗେ ଯୁଗେ ସତ୍ୟ ଧର୍ମର ବିଯୟ ପାଇଁ ଭଗବାନ ଅବତାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଭଗବାନ ସତ୍ୟ ଯୁଗରେ ନୃସିଂହ ନାରାୟଣ, ତ୍ରେତୟାରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତା, ଦ୍ଵାପର ଯୁଗରେ କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ଓ ରାଧା ଏବଂ ଏ କଳି ଯୁଗରେ ଶିବ, ଦୂର୍ଗା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଙ୍କ ସମଷ୍ଟି ରୂପରେ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ରୂପରେ ନୀଳାଚଳ ଧାମରେ ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ ରୂପ ରେ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି। ସର୍ବ ଦେବାଦେବୀ ଙ୍କ ର ଆୟୁଧର ସମଷ୍ଟି ହେଉଛନ୍ତି ସୁଦର୍ଶନ।ତେଣୁ ସ୍ଵୟଂ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ପରମେଶ୍ବର ନୀଳାଚଳ ଧାମରେ ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ ରୂପ ରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ମୂର୍ତ୍ତୀ ରୂପରେ ବିରାଜମାନ ହୋଇ ଜଗତର ନାଥ ବା ଜଗତର ରକ୍ଷା କାରୀ ରୂପେ ପୂଜିତ ହେଉଛନ୍ତି।ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବ ଧର୍ମ ସମନ୍ବୟ ର ପ୍ରତିକ। ଜାତି ଧର୍ମ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ର ଆରାଧ୍ୟ ।

ଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା, ନବଦିନ ଯାତ୍ରା ବା ରଥ ଯାତ୍ରାରେ କବ ଦିନ ଯାତ୍ରା ତାଙ୍କର ଭକ୍ତ ମାନଙ୍କୁ ବଡ଼ ଦାଣ୍ଡରେ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି । ଧନ୍ୟ ତୁମେ ପ୍ରଭୁ ଧନ୍ୟ ତୁମର ମହିମା । ତୁମେ ବଡ଼, ତୁମ ଦାଣ୍ଡ ବଡ଼, ତୁମ ଦେଉଳ ବଡ଼, ତୁମ ନେତ ବଡ଼, ดูศ ମେଘନାଦ ପାଚିରୀ ବଡ଼ ସବୁ ବଡ଼ । ଆହୁରି ତା ଠୁ ବଡ଼ ମହାପ୍ରସାଦ । ଯେଉଁଠି ଜାତି ବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବିଶେଷରେ ଭକ୍ତ ଗଣ ମହାପ୍ରସାଦ ଖାଇ ମୁଣ୍ଡରେ ହାତ ବୋଳନ୍ତି ଅଇଁଠା ସିଏ ଖାଏ ତା ଅଇଁଠା ଇଏ ଖାଏ । ଏହି ଆନନ୍ଦ ବଜାରରେ ଜାତି ବର୍ଣ୍ଣ ର ଭେଦ ଭାବ ନାହିଁ । ସେଥିପାଇଁ ପରା ଭକ୍ତ ଗାଇ ଉଠିଛି— ‘ଆନନ୍ଦ ବଜାରେ ବୁଲିଣ ମଜାରେ ଗାଉଥୁଳ ତୋର ନାମ’” । ତମେ ପରା ଭାବକୁ ନିକଟ । ତମେ ପରା ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟଙ୍କୁ ବଂଶୀଧାରୀ କୃଷ୍ଣ ରୂପରେ, ରାମାନୁଜଙ୍କୁ କୋଦଣ୍ଡଧାରୀ ରାମ ରୂପରେ, ଗଣ ଭଟ୍ଟଙ୍କୁ ଗଣେଶ ରୂପରେ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥୁଲ ।

ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଗୋପପୁରର ନରନାରୀ ମାନେ ତମ ପାଇଁ ପାଗଳ ହୋଇ ଉଠୁଥିଲେ । ତମ ପ୍ରେମରେ ମଜି ଯାଉଥିଲେ । ସେମାନେ ଏମିତି ପାଗଳ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ ଯେ ମା’ ଛୁଆକୁ କ୍ଷୀର ପାନ କରାଇବାକୁ ଭୁଲି ଯାଉଥିଲା । ସ୍ତ୍ରୀ ପତି ସେବା କରିବାକୁ ଭୁଲି ଯାଉଥିଲା । ତମ ବଂଶୀ ସ୍ପେନରେ ଗୋପର ଗୋପୀମାନେ ଅଧୀରା ହୋଇ ଉଠୁଥିଲେ । ତମର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଲାଭ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ପାଗଳ ହୋଇ ଯାଉଥିଲେ । ତେଣୁ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ କହିଥିଲ ମୁଁ କଳି ଯୁଗରେ ନୀଳାଚଳ ଧାମରେ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ନେଇ ମୋର ଲୀଳା ଖେଳା କରିବି । ତମେ ମାନେ ସେଠାରେ ମୁଦିରସ୍ତ, ଦଇତା, ପୂଜା ପଣ୍ଡା, ଖୁଣ୍ଟିଆ, ସିଂହାରୀ, ଶଙ୍ଖୁଆ, ଘଣ୍ଟୁଆ, କାହାଳିଆ, ପତ୍ରିବଡୁ, ଗରାବଡୁ, ମୁଦୁଲୀ, ଘଟୁଆରୀ, ଦଣ୍ଡିଆ, ତୁଳସିଆ, ବିମାନ ବଡୁ, ରଥ ଡାହୁକ, ସୁଆର, ସୁନା ଗୋସାଇଁ ଲେଙ୍କା, ଭୋଇ, ମହାରଣା, ରୂପକାର ପ୍ରଭୃତି ରୂପରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି ମୋର ସେବା ପୂଜା କରି ମୋର ସେବକ ହେବ । ମୋର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଲାଭ କରିବ । ତେଣୁ ସବୁ ଯୁଗର ମୁନି, ଋଷି, ସାଧୁ, ସନ୍ଥ, ଭକ୍ତ, ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଳି ଯୁଗର ଜଗନ୍ନାଥ ଧାମରେ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ବ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରଭୃତି ରୂପରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି ତମର ଲୀଳା ଖେଳା ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି ।

ଜଗଜ୍ଜନନୀ ମା' ସୁଭଦ୍ରା ଏବଂ ଦର୍ପଦଳନ ରଥ

Jagajanani Maa Subhadra and darpadalana Rath