କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତି ର ରାଜ୍ୟ ଓଡିଶା ।ଯେଉଁଠି ଆମ ଆରାଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଦେବଦାସୀ ନୃତ୍ୟ ନ ଦେଖି ଶୋଇବା କୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ ।ସେଠି ନୃତ୍ୟ କଳା ର ମହତ୍ତ୍ୱ କଣ କହିବା ଅସମ୍ଭବ ।ପ୍ରତି କଣରେ କିଛି ନା କିଛି ନୂଆ, ପ୍ରତି ଜିଲ୍ଲାରେ ଆମେ କଳା ନଦର୍ଶନ ପାଇଥାଉ।ଏଠି କାର ପ୍ରତେକ ଲୋକ କଳା ପ୍ରେମୀ ।ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ଆମ ନୃତ୍ୟ କଳା ର ବେଶ୍ ସୁନାମ ।ଓଡିଶି ନୃତ୍ୟ କୁ ବିଦେଶରେ ପରିଚିତ କରାଇ ଥିବା ।ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଓଡିଶି ନୃତ୍ୟ କୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରାପ୍ତ କରାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା କେତେ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଳୁଚରଣ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।ପ୍ରାୟ 200ଏକକ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପଚାଶ ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ନାଟିକା ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ ।ସେ ବହୁତ ସମ୍ମାନ ର ଅଧିକାରୀ ମଧ୍ୟ ।1966ରେ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ।

1972-ରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ

1989ରେ-ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ

ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୌଶିପ-1991,ମସିହା ରେ

ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ -2000ମସିହା ରେ

କବି ସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ସମ୍ମାନ-2000ମସିହା ରେ ବିଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ ।

ସେ ପୁରୀ ର ରଘୁରାଜପୁର ଠାରେ ୧୯୨୬ ମସିହା ଜାନୁୟାରୀ ୮ତାରିଖରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଚିନ୍ତମଣି ମହାପତ୍ର । ସେ ଜଣେ ମ୍ରୁଦଙ୍ଗ ବାଦକ ଥିଲେ ।ପିଲା ବେଳରୁ କେଳୁଚରଣଙ୍କର ନାଚ ଗୀତ ପ୍ରତି ପ୍ରବଳ ଆଗ୍ରହ ଥିଲେ । ସେ ତଙ୍କ ଗ୍ରାମର ବଳଭଦ୍ର ଦାସ ଆଖଡା କୁ ଯାଉଥିଲେ । ସେଠାରୁ ସେ ଗୋଟିପୁଅ ନାଚ ଶିକ୍ଷ୍ୟା କରିଥିଲେ । ଏହା ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ୍ ନଥିଲା ସେଥିପାଇଁ ବାପାତାଙ୍କୁ ମୋହନ ସୁନ୍ଦର ଦେବଙ୍କ କୁଞ୍ଜବିହାରି ରାସଲିଳା କେନ୍ଦ୍ରରେ ଛାଡିଥିଲେ। ଏଠାରୁ କେଳୁ ଚରଣ ଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଏହିଠାରୁ ହିଁ ସେ ନୃତ୍ଯ ସଂଗୀତ ଅଭିନୟ ,ମଞ୍ଚସଜା, ନୃତ୍ଯ ସଂଯୋଜନା ଆଦିଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ ।

ଏହି ଠାରୁ ସେ ମ୍ରୁଦଙ୍ଗ ଓ ତାବଲା ବଜାଇବା ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷ୍ୟା କରିଥିଲେ ।ସେଠାରେ ସେ ଦଶ ବର୍ଷ ରହିଥିଲା । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହେଲା ପରେ ସେ ପରିବାର ଆର୍ଥିକ ସନସ୍ୟା ରେ ଘେରି ଗାଁ କୁ ପଳାଇ ଆସିଥିଲେ ।କାରଣ ତାଙ୍କର ସେହି ନାଟକ ମଣ୍ଡଳୀ ଗାଁ ଗାଁ ବୁଲି ତାଙ୍କର କଳା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା । ସବୁ ସମୟରେ ଏ କଳାକାର ମାନଙ୍କ ପାଖରେ କାମ ରହୁନଥିଲା। ଗାଁ ରେ ଆସି ପାନବରଜ ରେ ମୁଲିଆ ଭାବେ କାମ କଲେ ହେଲେ ତଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଗୁଣ ତାଙ୍କ କଳାକାର ମନ ବିଦ୍ରୋହ କରି ଉଠିଥିଲା । ସେ ସେଠାରୁ କଟକ ପଳାଇ ଯାଇଥିଲେ । କଟକ ରେ ସେ କବିଚନ୍ଦ୍ର କାଳିଚରଣ ଙ୍କ ଓଡିଶା ଥିଏଟର୍ ରେ ଯୋଗଦେଲେ ।ଏଠାରେ ସିଏ ମଦ୍ଧଳ ବାଦନ କରୁଥିଲେ ।ସେହିଠାରୁ ହିଁ ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ପଙ୍କଜଚରଣ ଙ୍କ ଠାରୁ ନୃତ୍ୟ କଳା ଶିକ୍ଷା କଲେ ଏହିଠାରୁ ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ କଳା ର ଉନ୍ନତି ଘଟିଥିଲା । ଏହିଠାରେ କେଳୁ ଚରଣ ନଟରାଜ ଭୂମିକା ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । 'ଅନ୍ନପୁର୍ଣ୍ଣା ବି " ଦଳ ସେ ପ୍ରାୟ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ରହିଲେ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଗୁରୁ ଦୁର୍ଲଭ ସିଂହ ଓ ଗୁରୁ ଦୟାଲ ଶରଣ ଙ୍କ ଠାରୁ ନୃତ୍ୟ ଅଭିନୟ ଆଦି ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । କେଳୁ ଚରଣ ଙ୍କର ମନ ସବୁବେଳେ ଅଧିକ ରୁ ଅଧିକ ଜାଣିବାରେ ଥିଲା । ଯେଉଠି ବି କିଛି ଜାଣିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଛନ୍ତି ସେ ଗୁରୁ ମାନଙ୍କ ଠାରୁ ନିଜର ନୃତ୍ୟ ର ପରିମାର୍ଜିିତ କରାଇ ନେଇଥାନ୍ତି । ଗୁରୁ ଶିଷ୍ଯ ପରଂପରା କୁ ସିଏ ଭାରି ମାନି ଥାନ୍ତି। ଗୁରୁମାନ ଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି ସେ ଗୁରୁ ଙ୍କ ଶେବା କରିବାରେ କେଭେ ଦ୍ଵିଧା ପ୍ରକାଶ କରିନାହାନ୍ତି । ତାଙ୍କୁ ୨୮ ବର୍ଷ ହେଲା ବେଳେ ସେ ନୃତ୍ୟ ଶିଳ୍ପି ଲକ୍ଷ୍ମି ପ୍ରିୟା ଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ବିବାହ ପରେ ସେ ପୁରି ପଳାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେମାନେ ମାହାରି ଓ ଗୋଟି ପୁଅ ନୃତ୍ୟ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରି ନିଜ ଆୟତ୍ତ କୁ ଆଣିଥିଲେ ।ପରେ ପରେ କେଳୁ ଚରଣ ଆକାଶ ବାଣୀ କଟକ ରେ ତବଲା ଓ ମ୍ରୁଦଙ୍ଗ ବାଦନ ପରିବେଷଣ କରୁଥିଲେ ।୧୮୫୩ ମସିହାରେ ସେ କଟକ କଳା ବିକାଶ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଓଡିଶା ନୃତ୍ୟ କଳା ଶିକ୍ଷା ଦାନ କରିଥିଲେ ।

ସେଠାରେ ସେ ପନ୍ଦର ବର୍ଷ କାଳ ଶିକ୍ଷା ଦାନ କରିଥିଲେ ।ଏହି ସମୟରେ ବହୁ ନୃତ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀ ଙ୍କୁ ନିଜେ ଶିକ୍ଷା ଦାନ କରି ଦେଶ ବିଦେଶରେ ଓଡିଶି ନୃତ୍ୟ ର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଥିଲେ ।ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓଡିଶି ନୃତ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀ ସଂଯୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ର ଜଣେ ପ୍ରମୂଖ ଶିଷ୍ୟା ଅଟନ୍ତି ।ସେହି ସମୟରେ ଗୀତ ଗୋବିନ୍ଦ, କୃଷ୍ଣ ଲୀଳା,ପଞ୍ଚ ପୁଷ୍ପା ଆଦି ନୃତ୍ୟ ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ ।କେଳୁଚରଣ ତାଙ୍କ ର ନୃତ୍ୟ ରେ ବହୁ ମୁଦ୍ରା ର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ।ଖାଲି ଦେଶ ଭିତରେ ନୁହେଁ ବିଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ନୃତ୍ୟ କଳା ର ପ୍ରଦର୍ଶ

ନ କରିଥିଲେ ।ରୁଷିଆ, ଜର୍ମାନ, ଆମେରିକା ଆଦି ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଓଡିଶି ନୃତ୍ୟ ର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ।ସେ ଭୂବନେଶ୍ବର ସ୍ଥିତ ଓଡିଶୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ରେ ଥିବା ସମୟରେ ଓଡିଶି ନୃତ୍ୟ ବାବଦରେ ବହୁ ପ୍ରଲେଖନ କରି ଓଡିଶି ନୃତ୍ୟ କୁ ପର ପଢି ର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରଖି ଯାଇଛନ୍ତି ।ତାଙ୍କ ପାଖରେ ବହୁ ବିଦେଶୀ ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।ସେଠାରୁ ଆସି ସେ ନିଜସ୍ୱ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସୃଜନ"ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।ଏପରି ପ୍ରତିଭା ସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତି 2004ମସିହା ଏପ୍ରିଲ 4ତାରିଖ ରେ ଇହଲୀଳା ସମ୍ବରଣ କରିଥିଲେ ।

ନୃତ୍ୟ ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର

Nrutya guru gelu charan mahapatra