*ମୋ ଜୀବନ ଧନ ! ମୋର ପଖାଳ କଂସା !!*
*(ପଖାଳ ଦିବସର ଅନୁଚିନ୍ତା)*

ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ପରମ୍ପରାର ଅନ୍ୟତମ ବିଭବ ହେଉଛି ପଖାଳ l ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ନିଜସ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଐତିହ୍ୟ l ଏହା ମଧ୍ୟ ତାହାର ପରମ ଆରାଧ୍ୟ, ତା'ର ପ୍ରାଣର ପ୍ରାଣ, ତା'ର ସଂସ୍କୃତିର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭୋଗରେ ସ୍ଥାନିତହୋଇଛି l ବହୁ ପୁରା କାଳରୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପଖାଳ ମଣୋହି ପାଇଁ ଖଞ୍ଜାହୋଇଛନ୍ତି ଦୁଇପ୍ରକାର ସେବକ ତୁଣସୁଆର ଓ ଥାଳି ସୁଆର l ପଖାଳସେବାରେ ଖଞ୍ଜାଯାଇଛି ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରକାରର ପଖାଳ l ଏହା କେତେ ବେଳେ ଚିପୁଡ଼ା ପଖାଳ ତ କେତେବେଳେ ଟଭା ପଖାଳ l ପୁଣି ଏହା ସହ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ବଢା ଯାଇଥାଏ ସୁବାସିିତ ପଖାଳ,ଦହି ପଖାଳ ଓ ଘିଅ ପଖାଳ l ଆମ ଲୋକୋକ୍ତି,ପଖାଳଭାତରେ ଘି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଘିଅପଖାଳ ଭୋଗରୁହିଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି l ଦ୍ବିପ୍ରହର ସମୟରେ ଅଦାପାତି ଏବଂ ଜିରାଭଜା ଦିଆଯାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଚିପୁଡା ପଖାଳ l ଏହା ସହ ପୁଣି ସାମିଲହୋଇଥାଏ ଟଭାପଖାଳ l ଅନ୍ନରେ ଟଭାରସ ଦିଆଯାଇ ଲୁଣ,ଜିରା ଓ ଅଦା ମିଶାଇ ସାମାନ୍ୟ ପାଣି ଦିଆଯାଇ ଏହାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ l ଏହି ପଖାଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ପ୍ରାଚୀନ କଥା ମାନ ରହିଛି l ପଖାଳରେ ଲବଙ୍ଗ,ଗୋଲମରିଚ,ଭଜାଜିରା ଓ ଅଦା ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ସୁବାସିିତ ପଖାଳ,ଏହା ହେଲା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦ୍ବିପ୍ରହର ଭୋଗ l ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ବଢାଯାଏ ଦହିପଖାଳ ଏବଂ ଶେଷକୁ ବଢାଯାଏ ଘିଅ ପଖାଳ l ଭଜା ଜିରା ଓ ଅଦା ସହିତ ଘିଅ ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ଘିଅ ପଖାଳ l ବଡ଼ ସିଂହାର ଧୂପରେ ଅର୍ପଣ ହେଉଥିବା ଘିଅ ପଖାଳ ସବୁଠୁଁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ l ଘିଅପଖାଳ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ କେଶରୀବଂଶ ରାଜୁତି କାଳରେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇ ଥିଲା ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ l ଏହା ହେଉଛି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଓ ନିତ୍ୟ ଦିନର ମଣୋହୀ l ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତ୍ରିଠାରୁ ନିଳାଦ୍ରୀ ବିଜେ ପରଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାପ୍ରଭୁ ପଖାଳ ଖାଆନ୍ତିନାହିଁ l କାରଣ ସ୍ନାନ ପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଜ୍ୱର ହୋଇଥାଏ l ଏହି
ପଖାଳର ଆଦୃତି ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ରହିଥିଲେହେଁ ଏହା ଏକଦା ଥିଲା ଓଡ଼ିଆର ନିତି ଦିନିଆ ଖାଦ୍ୟ l ଆଧୁନିକତା ସ୍ପର୍ଶରେ ଆମ ଖାଦ୍ୟ ଶୈଳୀ ବଦଳି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପଖାଳର ସ୍ୱାଦ ନରମ ପଡ଼ି ନାହିଁ l ପଖାଳ ପୁଣି ପୁନଃ ଜାଗରିତ ହୋଇ ଏବେ ପଞ୍ଚତାରକା ହୋଟେଲର ସୌଖିନ ଖାଦ୍ୟ ସାରଣୀରେ ସ୍ଥାନ ପାଇସାରିଛି l ଶରୀରକୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରକୋପରୁ ରକ୍ଷା ତଥା ପେଟ ଗରମ ଓ ଦେହରୁ ପାଣି କମିଯିବା ଭଳି ରୋଗର ପ୍ରତିକାର ନିମନ୍ତେ ଡାକ୍ତର ମାନେ ଏବେ ପଖାଳ ସେବନ ଉପଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି l ପଖାଳର ଲୋକାଦୃତି ଏବଂ ପ୍ରସାର ପ୍ରଚାର ପାଇଁ 2011 ମସିହା ଠାରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୨୦ତାରିଖକୁ ପଖାଳ ଦିବସଭାବେ ନାମିତ କରା ଯାଇଛି l
ପଖାଳ ଆମ ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ,ପଖାଳିବା/ପଖାଳିତ/ପ୍ରକ୍ଷାଳନରୁ ଆସିଛି l ଭାତକୁ ଧୋଇ ସେଥିରେ ପାଣି ମିଶାଇ ପଖାଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ l ଏଣୁ ଏହାର ନାମ,ପଖାଳ l ପଖାଳ ଆମ ଓଡ଼ିଶାଛଡ଼ା ଆସାମ,ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ,ବିହାର, ଛତିଶ ଗଡ଼ ଓ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ସୁପରିଚିତ l ଏହା ଆସାମରେ ପୋଇତା ଭାତ,ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ପାନ୍ତା ଭାତ,ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଓ ବିହାରରେ ମାରାଭାତ,ଛତିଶ ଗଡ଼ରେ ବୋରେଭାତ ଓ ତାମିଲନାଡୁରେ ବକାଳ ବାତ ନାମରେ ପରିଚିତ l କେତେ ଗୁଡ଼ିଏ ଦକ୍ଷିଣ ରାଜ୍ୟରେ ଏହା ବିବାହାଦି ମାଙ୍ଗଳିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ l
ପଖାଳର ପ୍ରକାର ଭେଦ :-
1. ସଜ ପଖାଳ - ଭାତରୁ ପେଜ ନ ଗାଳି, ପାଣି ମିଶାଇକରି ଯେଉଁ ପଖାଳ ପ୍ରସ୍ତୁତହୁଏ ତାହା ସଜ ପଖାଳ l ସଜପଖାଳ ଅଧିକ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ହେବାପାଇଁ ଏଥିରେ କାଗିଜି ଲେମ୍ବୁ ଚିପୁଡ଼ି କିମ୍ବା ଦହି ପକାଇ ଖିଆ ଯାଇଥାଏ l ଏଥିରେ ଭୃସଙ୍ଗପତ୍ର ଛୁଙ୍କ କରି କଟା ଦେଶୀ ପିଆଜ,ବସା ଦହି, ଆମ୍ବଅଦା,କଞ୍ଚା ଲଙ୍କା ପକାଇଦେଲେ ଏହାର ସ୍ୱାଦ ବହୁଗୁଣ ବଢ଼ି ଯାଇଥାଏ l
2. ବାସି ପଖାଳ- ଭାତକୁ ପଖାଳି 10/12ଘଣ୍ଟା ପରେ କିମ୍ବା ତା' ପରଦିନ ବ୍ୟବହାର କଲେ ଏହା ହୋଇଥାଏ ବାସି ପଖାଳ l ଏହା ସ୍ଵାଦରେ ଟିକିଏ ଟଙ୍କ ବା ଖଟା l ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଟଙ୍କ ତୋରାଣି ଜନ ମାନସରେ ସୁପରିଚିତ l
3. ଜିରା ପଖାଳ - ଜିରା ଓ ଭୃସଙ୍ଗ ପତ୍ରକୁ ଭାଜି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ପଖାଳରେ ମିଶାଇଲେ ଏହା ହୁଏ ଜିରା ପଖାଳ l ଏହାର ସ୍ୱାଦ ନିଆରା l
4. ଦହି ପଖାଳ -ଏହା ସଜ ବା ବାସି ପଖାଳରେ ଦହି ଓ ଭଜାଜିରା,ରସୁଣ,ଭୃଷଙ୍ଗପତ୍ର ଆଦି ଛୁଙ୍କ ଦେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ l
5. ଚାଇଁ ପଖାଳ - ଗରମ ଭାତରେ ପାଣି ମିଶାଇ ଅଳ୍ପ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ହାଲୁକା ଗରମ ଥିବା ବେଳେ ସେବନ କଲେ ଏହା ହୋଇ ଥାଏ ଚାଇଁ ପଖାଳ l ଚାଇଁ ପଖାଳ ଲାଳ ଝାଡ଼ା ପାଇଁ ଔଷଧି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଥାଏ l ଏଥିରେ କ୍ଷୀର, ଦହି କିମ୍ବା ଘିଅ ପକାଇ ମଧ୍ୟ କେହିକେହି ଖାଇଥାନ୍ତି l
6. ଏହା ଛଡ଼ା ପଖାଳ,ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ ଭେଦରେ ଟଭା ପଖାଳ,ଅଦାପଖାଳ, ଆମ୍ବ ପଖାଳ,କାକୁଡ଼ି ପଖାଳ,ବଡ଼ି ପଖାଳ ଇତ୍ୟାଦି ନାମରେ ପରିଚିତ ମଧ୍ୟ l
ପଖାଳସହ ପାର୍ଶ୍ୱ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ଆମ୍ବ,ଆଳୁ ଚକଟା,ଛତୁ ଚଡ଼ଚଡ଼ି,ବସାଦହି,ବଡ଼ି ଚୁରା,ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଭଜା ଓ ଧନିଆ, ନଡ଼ିଆ, ପୁଦିନା, ଆମ୍ବ, କରମଙ୍ଗା,ତେନ୍ତୁଳି,ଆମ୍ବୁଲ ଆଦି ଦେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଚଟଣି l ସୁନୁ ସୁନିଆ, ଲେଉଟିଆ, କୋଶଳା,ମଦରଙ୍ଗା, ଖଡ଼ା,ସଜନା,କଳମ ଆଦି ଶାଗରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଶାଗଖରଡ଼ା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପତର ପୋଡ଼ା ପଖାଳର ସ୍ବାଦକୁ ଦ୍ବିଗୁଣିତ କରି ଥାଏ l ପଖାଳକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଆଚାର ସହ ମଧ୍ୟ ଖିଆ ଯାଇ ପାରେ l ଆମ୍ବ ସମୟରେ ଆମ୍ବ ନସାକୁ ପଖାଳ ଭାତରେ ପକାଇ ଖାଇଲେ ଏହା ବଡ଼ ତୃପ୍ତିଦାୟକ ହୋଇଥାଏ l ପଖାଳରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କାଞ୍ଜିପାଣିର ବହୁ ଔଷଧିୟ ଗୁଣ ଅଛି l ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ପଖାଳ,ତୋରାଣି ସେବନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପକାରୀ l ସେଇଥି ପାଇଁ ତ ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ଅବସରରେ ଦହି ପଖାଳ ମଣୋହି କରି ମଦନମୋହନ ଚାପଖେଳକୁ ବିଜେ ହୁଅନ୍ତି l
ଓଡ଼ିଆ ଚଳଣିରେ ପଖାଳ :-
1.ମାର୍ଗଶୀର ମାସ ମାଣବସା ଗୁରୁବାର ଓଷାରେ ମା'ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପଖାଳ ଓ କଳମ ଶାଗ ଭୋଗ ଲାଗି ହୋଇଥାଏ l
2. ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାରେ ଭାଇ ଜିଉନ୍ତିଆ ଓଷା ପର ଦିନ ଭଉଣୀମାନେ ପଖାଳ ଖାଇବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି l
3. ବର ଘର ସହ କନ୍ୟାଘରର ମଧୁର ସମ୍ପର୍କ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପଖାଳରୁ l ଜ୍ୱାଇଁର ପଖାଳ ଖିଆ ପରମ୍ପରା ସହ ସମସ୍ତେ ପରିଚିତ l
4. ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିରରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପଖାଳ ମଣୋହି ସହିତ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ୟ ଠାକୁରଙ୍କୁ ବଡ଼ ସିଂହାର ଭୋଗ ବେଳେ ପଖାଳ ଓ କଦଳୀ ଭଜା ଅର୍ପଣ କରାଯାଇ ଥାଏ l
5. 1934ସନରେ ମହାତ୍ମାଗାନ୍ଧୀ ଯେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶା ଆସିଥିଲେ ପିପିଲି ନିକଟ ଶିଉଳା ଠାରେ ପଦ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଥିଲା l ମଧ୍ୟାହ୍ନଭୋଜନ ପରେ ଯେଉଁ ଭାତ ବଳି ପଡ଼ିଥିଲା ଓଡ଼ିଆ କର୍ମୀ ମାନେ ତାକୁ ନଷ୍ଟ ନ କରି ପଖାଳ କରିଦେଇଥିଲେ ଓ ସେହି ପଖାଳକୁ ପଦଯାତ୍ରୀ ମାନେ ପୁଣି ଉପର ଓଳି ଖାଇ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ l ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଅତି ଆନନ୍ଦିତହୋଇ କହିଥିଲେ,"ଓଡ଼ିଶା ଲୋକେ ଠିକ କରି ଜାଣିଛନ୍ତି ଖାଦ୍ୟର ସଦ୍ ବ୍ୟବହାର "l
ପଖାଳର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ :-
ପଖାଳ ପିତ୍ତ ନାଶକ l ଚାଇଁ ପଖାଳ ଖାଇ ଦେଇ ତୋରାଣି ମୁନ୍ଦେ ପିଇ ଦେଲେ କୋଷ୍ଠ କାଠିନ୍ୟ, ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ,ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ,ପେଟ ବ୍ୟଥା ଆଦି ଉପଶମ ହୋଇଥାଏ l ବାଧିକିରେ ପଡ଼ିଥିବା ରୋଗୀ ପଥି ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ l କାଞ୍ଜି ପାଣି ଦ୍ୱାରା ପେଟ ଥଣ୍ଡା ରହେ l ପଖାଳତୋରାଣି ପିତ୍ତରୋଗ,ବିସୂଚିକା,ଡାଇରିଆ ଆଦିରୁ ଉପଶମ ଦେଇଥାଏ l
ଲୋକଗୀତରେ ପଖାଳ:-
ଝିଅ ଶାଶୁଘରକୁ ଯିବାବେଳେ,ଶାଶୁଘରେ ପଖାଳ ଖିଆ ବନ୍ଦ ହୋଇ ଯିବ କହି ବାହୁନି ଥାଏ :-
ପାହାନ୍ତା ପଖାଳ ସପନ ହେବ ଲୋ
ମୋ' ମାଆ ରାଣୀ l
ବାଳ ବାନ୍ଧିବାକୁ ତେଲ ନଥିବ ଲୋ
ମୋ' ମାଆରାଣୀ ll
ଶାଶୁଘର ଯିବା ଆଗରୁ ଝିଅକୁ ବନ୍ଧୁ ବାନ୍ଧବ ତଥା ସାଇ ପଡ଼ିଶା କନିଆଁ ଡାକରାରେ ତୋରାଣି ପିଆ ପାଇଁ ଡାକି ଥାନ୍ତି l ଝିଅଟି ସେତେବେଳେ ବାହୁନି ଥାଏ :--
ଦେଠେଇ ତୋହର ଥିଲେ
ତୋରାଣି ପିଆକୁ ଡକାଇ ନେଲେ
ହାତକୁ ବନ୍ଧେଇ ଦେଲେ l
ସାଇ ପଡ଼ିଶାଏ ଥିଲେ
ତୋରାଣି ପିଆକୁ ଡକାଇ ନେଲେ
ଫରୁଆ ପାନିଆଁ ଦେଲେ l
ଓଡ଼ିଆ ଢଗଢମାଳିରେ ମଧ୍ୟ ପଖାଳ ଅଛି ଯଥା :-
"ମଦରଙ୍ଗା ଶାଗ ରାଇ, ପଖାଳ ଭାତକୁ
ଚିଲିକା ଶୁଖୁଆ ମାଣିକ ପାଟଣା ଦହି l"
“ଦି ମାଇପର ଘଇତା ତବତ ଖାଇବୁ କି ପଖାଳ
ଖାଇବୁ ବେଳ ଥାଉ ଥାଉ କହିଥା l"
"ଖରାକୁ ପଖାଳପାଗ ଖାଇବାରେ ଓଡ଼ିଆ ଆଗ"
ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାରେ ଢଗଟିଏ ଚଳେ :-
ଲାଲ ଟହଟହ ପାତଲ ଘଣ୍ଟା,
ଧାନ ମିରଚା ନୁନେ l
ଚିଟକି ଚିଟକି ଖାଏମା ପୁତା,
ବାସି ପଖାଳର ସୁନେ ll
ଏସବୁ କଥା ମାନଙ୍କରୁ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇ ଥାଏ ଆମର ଓଡ଼ିଆପରମ୍ପରା ଓ ସଂସ୍କୃତିରେ ପଖାଳର ପରିଚିତି l ମୃତ ପ୍ରାୟ ଆମର ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଏବେ ପୁନର୍ଜୀବିତ ହୋଇଛି,ଏହା ଆଉ ଗରିବର ଖାଦ୍ୟ ନରହି ପହଞ୍ଚିଛି ଯାଇ ପଞ୍ଚତାରକା ହୋଟେଲ ଓ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଉଚ୍ଚବର୍ଗ ଜନ ସମୁଦାୟ ପାଖରେ l
ପଖାଳ ଦିବସରେ ପଖାଳ ବିଷୟକ ଆଲୋଚନା ବେଳେ ମନେପଡ଼େ ସଙ୍ଗୀତ ସୁଧାକର ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ସେହି କବି ଚନ୍ଦ୍ର କାଳୀ ଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ରଚିତ,ବହୁ ଜନ ପରିଚିତ ଲୋକ ଗୀତ,'ଆସ ଜୀବନ ଧନ ମୋର ପଖାଳ କଂସା' l ଏ ଗୀତଟିରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଛି ପଖାଳ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଜନ ଜୀବନର ପ୍ରତିଛବି l ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୀତଟି ନିମ୍ନରେ ସଂଯୋଗ କଲି l
ଆସ ! ଜୀଵନଧନ ମୋର ପଖାଳ କଂସା,
ସଜନୀରେ ତୋ ବିହୁନେ ବୁଡି଼ଲା ହଂସା ll
ବହିଲାଣି ଅନା ସଖୀ ଝାଞ୍ଜି ପଵନ,
ଅଠା ମାରିଗଲା ତୁଣ୍ଡୁ ଯାଏ ଜୀବନ,
ତୋ ବିନେ ପଖାଳ ଗୋ ଫାଟିଲା କପାଳ ଗୋ,
ତୋରାଣୀ ସହିତେ ମିଶି ହର ମୋ ତୃଷା,
ଆସ, ଜୀଵନଧନ ମୋର ପଖାଳ କଂସା ll
ସଙ୍ଘା ଠାକୁରାଣୀ ପିତା ଶୁଖୁଆ ରାଣୀ,
ତୋ ଲାଗି ନିଆଁରେ ସତୀ ଝାସ ଦେଲାଣି,
ପିଆଜ ଥରି ଡରେ, ଛାଲ ଛଡାଇ ମରେ,
ମରିଚ କହୁଛି ମୋତେ ତୋ ତୁଲେ ମିଶା,
ଆସ, ଜୀଵନଧନ ମୋର ପଖାଳ କଂସା ll
ସଜଘୋଳ ଦହି ଆମ୍ଵ ଛେଚା ସହିତେ,
ଝୁରି ହେଉଥିବେ ସତେ ଦେଵତା ଯେତେ,
ବଡି଼ ଚଟଣୀ ଥାଇ, ଗୁମାନେ ରହେ ଚାହିଁ,
ଆନ ମନା ଶାଗ କହେ ଚୂଲିରେ ବସା,
ଆସ, ଜୀଵନଧନ ମୋର ପଖାଳ କଂସା ll
ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନ ଧୁଆ ଶାଗ ପଖାଳ,
ଜଗନ୍ନାଥ ରସି ଖାଏ ମନେ ତୁ ଭାଳ,
ଚାଖିନାହିଁ ଯେ ଥରେ,ଧିକ ତା ଜନମରେ,
ମଣିଷ ଯାକରେ ସେ ତ ଅଣ ପୁରୁଷା,
ଆସ,ଜୀଵନଧନ ମୋର ପଖାଳ କଂସା ll

ବିଶ୍ଵ ପଖାଳ ଦିବସ

ଓଡ଼ିଆର ପ୍ରାଣ ଓ ପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ ପଖାଳ