କୃଷି ନିମନ୍ତେ ମୁଖ୍ୟୋପଯୋଗୀ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପ୍ରବାହ :-

ଭାରତ ଏକ କୃଷିପ୍ରଧାନ ଦେଶ । ଏହି କୃଷି ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ବୃଷ୍ଟିପାତ ପ୍ରଧାନ ଉପଯୋଗୀ। ନିୟମିତ ବୃଷ୍ଟିପାତ ହେଲେ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ସୁବିଧା କ୍ରମେ ସଫଳ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ବୃଷ୍ଟିପାତ ସାଧାରଣତଃ ଭାରତବାସୀ ତଥା ଆମ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାବାସୀ ମୌସୁମୀ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ଯଦି ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଜୁନ୍ ମାସ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ମୌସୁମୀ ଆଗତ ହୁଏ ତେବେ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମିତ ଭାବେ ହୋଇଥାଏ ପରନ୍ତୁ ମୌସୁମୀ ସବୁବର୍ଷ ସଠିକ୍ ସମୟରେ ମୌସୁମୀ ଆସେ ନାହିଁ ଯେଉଁଥି ପାଇଁ କୃଷକ ଅନେକ ସମୟରେ ଅସୁବିଧା ସମ୍ମୁଖିନ ହୋଇଥାଏ ।

ମୌସୁମୀ ଆସିଲେ କୃଷକ ମାନଙ୍କ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସର ବାତାବରଣ ଖେଳିଯାଏ । ଆନନ୍ଦ ସହିତ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥାଏ । ଓଡ଼ିଆ କୃଷକ ବଳଦ ସହାୟତା ରେ ନିଜର ଜମି କର୍ଷଣ କରି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ବର୍ଷାକାଳୀନ ମୁଖ୍ୟ ଚାଷ ଧାନ ମୌସୁମୀର ପ୍ରଥମ ସ୍ପର୍ଶରେ ବୀଜ ବପନ ‌ହୋଇ ବୃକ୍ଷ ର ଆକାର ନେଇଥାଏ । ମୌସୁମୀ ଜଳ ଏହି ଧାନ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ଯଦ୍ଦ୍ଵାରା କୃଷକ ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ହଳୁଆ ଗୀତ ଗାୟନ କରି ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ମନରେ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ଯାହା ବର୍ଷାକାଳୀନ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରର ଦୃଶ୍ୟ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ମନୋହର ହୋଇଥାଏ ଏବଂ କୃଷକ ମନ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇଥାଏ । ଫଳରେ ଶସ୍ୟ ଶ୍ୟାମଳ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ର ଧାନ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରେ ବିମଣ୍ଡିତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଶେଷରେ ଉତ୍ପାଦନ କରି ସାରା ବିଶ୍ୱର ଭରଣପୋଷଣ ସ୍ୱବାହୁରେ ଗ୍ରହଣ କରି କୃଷକ ଅଜୟ ଭାବରେ ନିଜର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ସେଥିପାଇଁ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଲାଲ୍ ବାହାଦୂର ଶାସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମତରେ ଜୟ ଯବାନ୍ ଜୟ କିଷାନ୍ । ଏହି ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପ୍ରବାହ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ରାଧାମୋହନ ଗଡ଼ନାୟକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କବିତା ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି । ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ର ବର୍ଣ୍ଣନା ପ୍ରକୃତି କବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ଏବଂ ମଧୁସୂଦନ ରାଓ ଙ୍କର ଲେଖନୀ ଚାଳନା ରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜାଣିହୁଏ । ସର୍ବୋପରି କହିଵାକୁ ଗଲେ “ କୃଷି ପାଇଁ ରାଣୀ ମୌସୁମୀ ପାଣି ”।।

ମୌସୁମୀର ଆଗମନେ ପାଳିତ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ :-

ମୌସୁମୀ ଆଗମନରେ ଓଡ଼ିଆ ବାସୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କୃଷିଭିତ୍ତିକ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି। ପ୍ରଥମତଃ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ବର୍ଷାପରେ ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ପ୍ରଥମେ ଧାନ ବୀଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୁଣିବା ସହ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପରମ୍ପରା ରେ ଏହି ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ଅତି ନିବିଡ଼ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ । ଓଡ଼ିଆ ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବ କୃଷିଭିତ୍ତିକ ପର୍ବ ରଜ ମହା ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରତିପାଳିତ କରିଥାନ୍ତି । ପବିତ୍ର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚଦଶୀ ତିଥିରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହରୁ ରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସ୍ନାନ କରିଥାନ୍ତି , କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ରେ ଏହିଦିନ ଧାନ ବିହୁଢା କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦନ ହୋଇଥାଏ । ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ ମତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଅମାବାସ୍ୟା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ରେ ହଳ ନିଷେଧ କରାଯାଇଥାଏ କିନ୍ତୁ ଏହି ଯେହେତୁ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ତେଣୁ ଏହି ହଳ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥାଏ , ଏଥିରେ ତାର୍ତ୍ତ୍ଵିକ ମତ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ପରେ ଚିତାଲାଗି ଅମାବାସ୍ୟା ଗହ୍ମା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ପାଳନ କରାଯାଏ । ପୂର୍ବେ ଏହି ଦିନ ମାନଙ୍କରେ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ହେଉଥିଲା ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ତଥା ଉତ୍ତାପ ଲାଗି ବର୍ଷାରେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଦେଖାଦେଇ ଗହ୍ମା ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ ଅବସରରେ ଯେହେତୁ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ପୂର୍ବ ସ୍ୱରୂପ ଗୋ ରୂପରେ ଆଣି ମା ଜଗତଜନନୀ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ତେଣୁ ଏହି ଦିନ ଗୋଧନ ପୂଜାବିଧି ରହିଛି । ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଘୋର ବରଷା ସମୟରେ ରାତ୍ରି ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ନୀତି ପାଳନ ହୁଏ । କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ର ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବ ହେଉଛି ନୂଆଖାଇ ପର୍ବ। ଏହାଦ୍ବାରା ନୂତନ ଭାବେ ଫଳିତ ଧାନ୍ୟରୁ ନବାନ୍ନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି କୂଳଦେଵୀ ଇଷ୍ଟଦେବୀଙ୍କ ନିକଟରେ ସମର୍ପଣ କରାଯାଏ । ଏହା ଧର୍ମୀୟ ଭାବନାକୁ ପରିପାଳିତ କରିଥାଏ । ଗଣେଶ ପୂଜା , ଦୁର୍ଗା ପୂଜା, ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା, କାଳୀପୂଜା ରେ ରାଜ୍ୟ ତଥା ନୂତନ ପଞ୍ଚଶସ୍ୟ ନୂତନ ରମ୍ଭା ବୃକ୍ଷର ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ । ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ମା’ କାମ୍ପଲ୍ୟବାସିନୀ ନବନିର୍ମିତ ଧାନର ବେଣୀରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । କୃଷିଭିତ୍ତିକ ଶେଷ ପର୍ବ ଭାବରେ ଗର୍ଭଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ରେ ଧାନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଅମଳ ଯୋଗ୍ୟ( ଧାନ ପାଚିଲା ) ବୋଲି କୃଷକ ଅନୁମେୟ କରି ଧାନ ଅମଳ ନିମନ୍ତେ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ । ଏହି ଦିବସରେ ଗର୍ଭ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ ପେଟ ଦୋଷ ନିବାରଣ ‌ହୁଏ ବୋଲି ଲୋକବାଦ ରହିଛି । ପୂର୍ବେ ଏହିଦିନ ଛୋଟଶିଶୁଙ୍କୁ ନାଭି ତଳେ ଚେଙ୍କ ଦିଆଯାଉଥିଲା ।

ମୌସୁମୀ ନାମରେ ଆନନ୍ଦ ଭରିରହିଛି । ମୌସୁମୀ ଆସୁଛି ବୋଲି କୃଷକ ବିଶ୍ଵ ଖାଦ୍ୟ ଭାରକୁ ସ୍ଵସ୍କନ୍ଧରେ ବହନ କରୁଛି । ବର୍ଷା ଆଗମନର କବିଙ୍କର ଭାବନା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।

ମୌସୁମୀ ଡାଏରୀ - ୩

କୃଷି ପାଇଁ ରାଣୀ ମୌସୁମୀ ପାଣି - ୩