ଶୀର୍ଷକ:- କଳାପାହାଡ଼
ସୋନାଲି ସ୍ୱାଇଁ, ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳ

ଆସିଲା କଳାପାହାଡ଼
ଭାଙ୍ଗିଲା ଲୁହାର ବାଡ
ପିଇଲା ମହାନଦୀ ପାଣି
ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳସେ ହେଡା ପରସିଲେ .....
ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବଙ୍କ ରାଣୀ।।

ବଙ୍ଗୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ କଳାପାହାଡ଼
ନାମ ତାଙ୍କ ଥିଲା କଳାଚାନ୍ଦ ରାୟ
ବୀରଯୋଦ୍ଧା ଭାବେ ଖ୍ୟାତ
ବଙ୍ଗ ସୁଲେମାନ୍ କରାନୀ ଙ୍କ ସିପାହୀର ନିୟୋଜିତ।।

ପ୍ରେମ ଦେଖା ଦେଲା ଦୁଲାଇଙ୍କ ମନେ
ସମ୍ପର୍କ ରଖିଲେ କରାନୀ ଙ୍କ ସଙ୍ଗେ
ଧର୍ମ ର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଦେଲା ଆସି
ଧର୍ମ ପରିବର୍ତନେ ବିବାହ କରିଲେ ଦୁହେଁ ମିଶି।।

ପରିବର୍ତ୍ତନ ର ତାତ୍ସଲ୍ୟ ସହି ନପାରି
ଧର୍ମ କରିବେ ବୋଲି ଆସିଲେ ପୁରୀ
ତିରସ୍କାର କରିଲେ ଲୋକେ ସବୁ
ପ୍ରାର୍ଥନା ରୁ ଆପଣେଇବେ ଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁ।।

ସୁଫଳ ନ ମିଳିବାରୁ ଫେରି ଆସିଲେ
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମକୁ ଘୃଣା କରିଲେ
ଶେଷରେ ମନରେ ରାଗ ବଢିଲା
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ଧ୍ଵଂସ ପାଇଁ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ରଚିଲା।।

ଓଡ଼ିଶାର ରାଜା ଥିଲେ ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ
ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପରେ କରୁଥିଲେ ଜନହିତକର କାର୍ଯ୍ୟ।।
ସେହି ଉପ୍ରାନ୍ତରେ ଥାଆନ୍ତି ଦିଲ୍ଲୀର ଆକବର
ବଙ୍ଗଳା ଅଧିକାର ଉପରେ ତାଙ୍କ ନଜର।।

ସମ୍ପର୍କ ବଢିଲା ଦୁଇ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟେ
କରାଣୀ ବୁଝି ପାରିଥିଲେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଶାନ୍ତି ଚିତ୍ତେ
ତିକ୍ତତା ବଢିଲା ତାଙ୍କରି ହୃଦୟେ
ଶିକ୍ଷାଦେବା ପାଇଁ ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବଙ୍କୁ
ରଚିଲେ ଏମନ୍ତ ହସ୍ତେ....…..
ବୁଝିପାରିଲେ ଏହା ସୁବର୍ଣ୍ଣସମୟ
ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କରିଚାଲିଲେ ଏକାନ୍ତ ଭାବେ।।

ନିଜର ସେନାକୁ ଭାଗ ବାଣ୍ଟିଲେ
ଦୁଇ ଦଳ ରୂପେ ବିଭକ୍ତ କଲେ
ଗୋଟେର ଦାୟିତ୍ଵ ନିଜେ ରଖିଲେ
ଅନ୍ୟଟି ପୁତ୍ରକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କଲେ।।

ଯୁଦ୍ଧର ଭାରକୁ ସମ୍ଭାଳି ନପାରି
କଳାଚାନ୍ଦ ରାୟକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରି
ମୁକୁନ୍ଦଦେବ ଏକାକୀ ହେଲେ
ବୀରତ୍ୱର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ
ଶେଷରେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛଘୁଂଚା ଦେଲେ
କୁଟସୀମା ଦୁର୍ଗ ରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।।

ଜାଣି ପାରି କରାନୀ ଦୁର୍ଗ ଅବରୋଧ କଲେ
ଆଭ୍ୟନ୍ତର ଓଡ଼ିଶାକୁ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗଲେ।।

ଆଫଗାନକୁ ସାହାର୍ଯ୍ୟ ନକରି
ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ରାଟ ରୂପେ ଘୋଷଣା କଲେ
ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ଏମନ୍ତ କରି;
ଜାଣିପାରିଲେ ମୁକୁନ୍ଦଦେବ....
କରାନୀ ଙ୍କ ସହ ସନ୍ଧି କରି
ଫେରି ଆସିଲେ କଟକ।।

ସାକ୍ଷାତ କଲେ ତାଙ୍କୁ
ଗୋହରିଟିକିରା ଠାରେ
ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେଲା ଏକ ମର୍ମାହତ ଯୁଦ୍ଧ
ନିହତ ହେଲେ ରାଜା ମୁକୁନ୍ଦଦେବ ।।

ଖୁସି ହେଲେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ
ଆଫଗାନ ସେନା ଠାରୁ ପରାସ୍ତ ହେଲେ ସେ ତ
ଅନ୍ୟଜଣ ଥିଲେ ବଙ୍ଗ ସୁଲତାନ
ଓଡ଼ିଶା ରହିଲା ତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଜାଣ।।

୧୫୬୮ ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା
ଆଫଗାନୀ ଶାସନ ପ୍ରଭାବିତ କଲା।।
ବର୍ବର କଳୁଷ ଘାରି ଉଠିଲା ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗ
ବାରବାଟୀ ଦୂର୍ଗ ରକ୍ଷା କର୍ତ୍ତା ଟଳି ପଡିଲେ
ସାମନ୍ତ ସିଂହ....।।

ରଚନା ପଛରେ ଜଡିତ ଥିଲେ
କଳାପାହାଡ଼.......
ସବୁ ଧ୍ଵଂସ କରି ଛାଡ଼ିବେ
ନେଇଥିଲେ ସେ ଶପଥ।।

ଅନ୍ତେବାସି ଙ୍କ ମନ ରଖିଲେ
ଅନ୍ତିମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂମିକୁ ଓହ୍ଲାଇଗଲେ
ବିଫଳ ହେଲେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ରାଣୀ
ଅଗ୍ନିରେ ଝାସ ଦେଲେ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣି।।

କଳାପାହାଡ଼ ଙ୍କ ଖୁସି କହିଲେ ନ ସରେ
ଅଗ୍ରସର ହେଲେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଆଡେ
ଖବର ପାଇ ସେବାୟତମାନେ
ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଲୁଚାଇ ରଖିଲେ
ଚିଲିକାର ଏକ ଦ୍ଵୀପେ।।

ଚର୍ମ ଦଉଡିରେ ହାତୀ ପିଠିରେ ରଖି
ବାନ୍ଧି ନେଇଗଲା ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ।।

ଗଙ୍ଗାନଦୀ କୂଳେ ଅଗ୍ନି ସଂଯୋଗ କରି
ମୂର୍ତ୍ତିର ଦାହ କଲା
ମାତ୍ର ଅସଫଳ ଯୋଜନା ତାର
ବିଗ୍ରହଙ୍କ ପାଖୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ଚମତ୍କାର।।

ଦିନ ପରେ ଦିନ ବିତି ଯାଉଥାଏ
ଅପେକ୍ଷାରତ କଳାପାହାଡ଼
ଇଚ୍ଛା ଥିଲା ଦେଖିବ
ଜଳି ଯାଉଥିବା ବିଗ୍ରହତ୍ରୟ।।

ଭ୍ରମଣରେ ଆସି ଦେଖିଲେ ବସି
ମୃଦଙ୍ଗ ଭିତରେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ରଖି
ନେଇ ଆସିଲେ ବୈଷ୍ଣବୀୟ
ବିସର ମହାନ୍ତି।।

ଆରମ୍ଭ ହେଲା ନବକଳେବର
ତିଆରି ହେଲେ ଦାରୁଦିଅଁ ପୁନର୍ବାର
ଶେଷରେ ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହୋଇଲେ
ଆନନ୍ଦେ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ବୋଇଲେ।।