ଓଡ଼ିଶାର ହୃଦୟ, ପୁରୀର ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, କେବଳ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଘର ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଗଭୀର ସତ୍ୟର ପ୍ରତୀକ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ଓ ମାତୃଶକ୍ତି ମିଳିତ ହେଲେ ତବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ମିଳେ। ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମହିମା ମଧ୍ୟରେ ମାତୃଶକ୍ତି ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ ଅଛନ୍ତି।

ସୁଭଦ୍ରା: ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତୀ ରୂପ:

ରଥରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥାନ୍ତି ସୁଭଦ୍ରା। ସେ କେବଳ ଭଉଣୀ ନୁହନ୍ତି। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ମାତୃଶକ୍ତିର ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ । ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ରଥକୁ ଗତି ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରିଥାଏ। ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର କରୁଣା ଓ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କର ଶକ୍ତି ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ସୌମ୍ୟତା ଓ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ମିଶି ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରେ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସେହି ସୃଜନଶୀଳ ଶକ୍ତି ଯାହା ବିଶ୍ୱକୁ ଚଳାଇଥାଏ।

ମା' ବିମଳା: ମନ୍ଦିରର ଗୁପ୍ତ ଶକ୍ତି:

ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଅନେକ ଶକ୍ତି ପୀଠ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ମାତୃଶକ୍ତି ପୂଜା ପାଆନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମା' ବିମଳା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ଅଛି। ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି: ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଥିବା ମହାପ୍ରସାଦ ପ୍ରଥମେ ମା' ବିମଳାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପରେ ହିଁ ଏହି ପ୍ରସାଦ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ବାଣ୍ଟିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ ଯେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ଭୋଗ ମାତୃଶକ୍ତି ବିନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ।

ମିଳିତ ଶକ୍ତିର ପୂଜା:

ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିରେ ପୁରୁଷ ଓ ମାତୃଶକ୍ତିଙ୍କ ସମନ୍ୱୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଜଗନ୍ନାଥ ହେଉଛନ୍ତି ପରମ ଆତ୍ମା, କରୁଣାର ସାଗର। ମାତୃଶକ୍ତି (ସୁଭଦ୍ରା, ବିମଳା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ) ହେଉଛନ୍ତି ସେହି ସକ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଯାହା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରକଟ କରନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଏବଂ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତି ପରସ୍ପର ପୂରକ। ଜଗନ୍ନାଥ ବିନା ମାତୃଶକ୍ତି ନିରାଧାର, ଆଉ ମାତୃଶକ୍ତି ବିନା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ କରୁଣା ଓ ଶକ୍ତିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକାଶ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଓଡ଼ିଶାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜୀବନରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଓ ମାତୃଶକ୍ତି ଅଲଗା ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ। ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ରୂପରେ ରଥ ଉପରେ, ମା' ବିମଳାଙ୍କ ରୂପରେ ପ୍ରସାଦ ଶୁଦ୍ଧିକରଣରେ, ଏବଂ ଅନେକ ମାତୃକା ଓ ଶକ୍ତି ପୀଠ ରୂପରେ, ମାତୃଶକ୍ତି ସର୍ବତ୍ର ବିରାଜିତ। ଏହି ସୁନ୍ଦର ସମନ୍ୱୟ ଶିଖାଏ ଯେ ସତ୍ୟିକ ଶକ୍ତି ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା, ଭାବେ ଦୁଇ ମୌଳିକ ଶକ୍ତିର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟରେ ନିହିତ। ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ମାତୃଶକ୍ତି ମିଳିତ ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ଜୀବନ ଓ ଆସ୍ଥାର ମୂଳଦୁଆ ଅଟନ୍ତି।

ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ! ଜୟ ମାତୃଶକ୍ତି!

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ
ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼
ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!