ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ ଏବଂ ଏଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ସେବା ଓ ପରମ୍ପରା ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ସେବାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା ହେଉଛି "ଦଶମୂଳ ମୋଦକ ସେବା"। ଏହା ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରକାରର ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଯାହା ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଭୋଗ ରୂପେ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହି ମୋଦକ ଖୁବ୍ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଏଥିରେ ଦଶଟି ଔଷଧୀୟ ମୂଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ, ଯାହା ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ସୁସ୍ଥତା ପାଇଁ ଉପକାରୀ।

ଦଶମୂଳ ମୋଦକର ଇତିହାସ ଓ ମହତ୍ତ୍ଵ

ଦଶମୂଳ ମୋଦକର ପ୍ରଥମ ଉଲ୍ଲେଖ ପୁରାଣ ଓ ଆୟୁର୍ବେଦ ଗ୍ରନ୍ଥମାନଙ୍କରେ ମିଳେ। ଏହା କେବଳ ଏକ ପ୍ରସାଦ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଔଷଧୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଏହି ମୋଦକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇ ପରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ ରୂପେ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ। ଏହା ଖାଇଲେ ଶରୀର ସୁସ୍ଥ ରହେ ଏବଂ ମନ ପବିତ୍ର ହୋଇଥାଏ।

ଦଶମୂଳ ମୋଦକରେ ବ୍ୟବହୃତ ମସଲା ଓ ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣ

ଏହି ମୋଦକରେ ଦଶଟି ପ୍ରକାରର ମୂଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ଯାହା ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଛି:

(୧) ଅଟସୀ – ଏହା ଶରୀରର ତାପ କମାଏ ଏବଂ ହୃଦୟ ସୁସ୍ଥ ରଖେ।
(୨) ଜୀରା – ପାକଶକ୍ତି ବଢ଼ାଏ ଓ ଗ୍ୟାସ୍ ପ୍ରଶମନ କରେ।
(୩) ସୋରିଷ – ରକ୍ତସ୍ରାବ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ଏବଂ ଶରୀରକୁ ଉଷ୍ମତା ପ୍ରଦାନ କରେ।
(୪) ମେଥି – ମଧୁମେହ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରୀ ଏବଂ ରକ୍ତଚାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।
(୫) କଳାଜୀରା – ପେଟ ସମସ୍ୟା ଦୂର କରେ ଓ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଏ।
(୬) ହିଙ୍ଗୁ – ଗ୍ୟାସ୍ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା କମାଏ, ପାଚନ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଏ।
(୭) ଅଜମୋଦ – ହାଜମ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଏ ଓ ଶରୀରକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
(୮) ବନମଲ୍ଲୀ – ଶରୀରକୁ ସତେଜ ରଖେ ଏବଂ କ୍ଳାନ୍ତି ଦୂର କରେ।
(୯) ଶୁଣ୍ଠି – ସର୍ଦ୍ଦି, କାଶ ଓ ଜ୍ୱରରେ ଉପକାରୀ।
(୧୦) ପିପ୍ପଳୀ – ଶ୍ୱାସ କ୍ରିୟା ସୁଧାରେ ଓ କଫ ଦୂର କରେ।

ଦଶମୂଳ ମୋଦକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ

ଏହି ମୋଦକ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ:

(୧) ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ – ଚାଉଳ, ଗୁଡ଼ ଏବଂ ଦଶଟି ମୂଳ ଆବଶ୍ୟକ।
(୨) ଚାଉଳ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା – ଚାଉଳକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଧୁଇ ଶୁଖାଇ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଏ।
(୩) ଗୁଡ଼ ସିରା ତିଆରି– ଗୁଡ଼କୁ ଜଳରେ ଗରମ କରି ସିରା ତିଆରି କରାଯାଏ।
(୪) ମସଲା ମିଶ୍ରଣ – ଉପରୋକ୍ତ ଦଶଟି ମୂଳକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଗୋଳାଇ ଚାଉଳ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ମିଶାଯାଏ।
(୫) ମୋଦକ ତିଆରି – ଏହି ମିଶ୍ରଣକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗୋଲାକାର ଆକାର ଦେଇ ମୋଦକ ତିଆରି କରାଯାଏ।

ମନ୍ଦିରରେ ଦଶମୂଳ ମୋଦକ ସେବା

ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଏହି ମୋଦକ ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ସବ ଓ ନିତ୍ୟ ଭୋଗରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହା ଖାସ କରି ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅବସରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ:

ନିତ୍ୟ ଭୋଗ – ପ୍ରତିଦିନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଏହି ମୋଦକ ଭୋଗ ଲାଗି କରାଯାଏ।
ବିଶେଷ ପର୍ବ – ରଥଯାତ୍ରା, ଦେବସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଆଦି ବିଶେଷ ଅବସରରେ ଏହା ପ୍ରସାଦ ରୂପେ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ।
ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସାଦ – ମନ୍ଦିର ଆସୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରସାଦ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଆନ୍ତି।

ଦଶମୂଳ ମୋଦକର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପକାରିତା

ଏହି ମୋଦକ ଖାଇଲେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁବିଧା ମିଳେ:

- ପାଚନ ଶକ୍ତି ବଢ଼େ– ଏଥିରେ ଥିବା ମସଲା ଖାଦ୍ୟ ଜୀର୍ଣ୍ଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
-ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି ବଢ଼େ– ଶରୀରକୁ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରେ।
-ଶରୀରକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ – ଏଥିରେ ଥିବା ପୌଷ୍ଟିକ ଗୁଣ ଶରୀରକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରେ।
- ମନ ଶାନ୍ତ ରଖେ – ଏହା ଖାଇଲେ ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।

ଉପସଂହାର

ଦଶମୂଳ ମୋଦକ ହେଉଛି ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଏକ ଅନୁପମ ସେବା ଓ ପରମ୍ପରା। ଏହା କେବଳ ଏକ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ପବିତ୍ର ଔଷଧୀୟ ପ୍ରସାଦ ଯାହା ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ସୁସ୍ଥତା ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ସେବା ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଗୌରବ ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦର ଏକ ମଧୁର ରୂପ।

ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ! 🙏

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ
ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼
ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ଶ୍ରୀ ଜୀଉଙ୍କ ଦଶମୂଳ ମୋଦକ ସେବା

ଶ୍ରୀ ଜୀଉଙ୍କ ଦଶମୂଳ ମୋଦକ ସେବା