ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ସାମୁହିକ ପ୍ରାଣୀ। ସେ କେବେ ଏକା ରହି ପାରେନାହିଁ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏକ ସମାଜ ଗଠନ କରିଛି, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତେ ଏକ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଏହି ସମାଜ ହେଉଛି ଆମ ପରିବାର, ପଡ଼ୋଶୀ, ଗ୍ରାମ, ଶହର, ଦେଶ ଓ ବିଶ୍ୱର ଏକ ଅଂଶ। ସମାଜ ଆମକୁ ଆଦର୍ଶ, ନୀତି, ନୀତିମୁଳ୍ୟ ଓ ଆଚରଣ ଶିଖାଏ। ହେଲେ ଏହି ସମାଜର ଯଥାର୍ଥ ଚିତ୍ର କଣ?

ଆଜିର ବାସ୍ତବତା ହେଉଛି — ଯେଉଁଠି ମୁହଁରେ ମିଠା ହସ ଓ ଭିତରେ ଇର୍ଷ୍ୟା, ଯେଉଁଠି ଶିକ୍ଷା ଅଛି କିନ୍ତୁ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଅଧିକ ଆୟ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟତା କମ। ଏହି ସମାଜରେ ଅନେକ ଲୋକ ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାୟରେ ଜୀବନ କଟାଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସମ୍ବେଦନା କ୍ଷୟ ହୋଇଯାଉଛି।
ସମାଜର ଯଥାର୍ଥ ଅବସ୍ଥା ବୁଝିବା ପାଇଁ ଆମେ ଆମ ଚାରିପାଖକୁ ଦେଖିବା ଦରକାର। ଜଣେ ମା’ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି ତାଙ୍କ ପୁଅ ଏକ ଠାରୁ ଆସି ଖାଇବା ଥାଳି ଥୋଇଦେଇଯିବ, ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି କେହି ଏକ ଗ୍ଲାସ ପାଣି ଦେବେ — ଏହି ସବୁ ହେଉଛି ବାସ୍ତବ ଚିତ୍ର, ଯାହାକୁ ଆମେ ଅନେକ ସମୟ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିଦିଅ।ତେଣୁ ଆମ ପ୍ରଥମ କାମ ହେଉଛି ଏହି ବାସ୍ତବତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ସମାଜରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା। ଆମକୁ ନିଜ ଥାରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ହେବ — ଭଲ ଭାବିବା, ଭଲ କାମ କରିବା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଭାବିବା।
ସମାଜ ଏପରି ଜାଗା ହେଉ ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ, ସମତା ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ରହିଥାଏ, ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଏକ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଅଗ୍ରହୀ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ସମାଜ ଗଠନ ପାଇଁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକ ହୋଇ କାମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ଆମେ ଯେଉଁ ସମାଜରେ ବଢ଼ିଛୁ, ସେଠି ନିୟମ, ନୀତି, ଆଦର୍ଶ ଓ ଆଶାର ଏକ ମିଶ୍ରଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଜନ୍ମହେବା ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଶିକ୍ଷା, ବିବାହ, ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଅନୁଶାସନର ଜାଲ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଏହା ଯେ — ଯେଉଁ ସମାଜ ଆମ ପାଇଁ ନିୟମ ତିଆରି କରେ, ସେଇ ସମାଜ ଆମ ଯଥାର୍ଥ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ କେତେ ଦୂର ପୂରଣ କରୁଛି?

ଆଜି ଯୁବପିଢି ବିବେକବାନ, ଚିନ୍ତନଶୀଳ ଓ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟର ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛି। ତେବେ ସେମାନେ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଜଗତ ମଧ୍ୟରେ ଝୁଳୁଛନ୍ତି — ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆର ଚମକ, ଯେଉଁଠି ଜୀବନକୁ ଫିଲ୍ଟର ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ; ଓ ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି ଏହି ଆଲୋକ ଛାୟାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନିର୍ବାଚ୍ୟ ଯଥାର୍ଥ — ଚାପ, ଅସମତା, ଓ ଅବିଶ୍ୱାସର ଦୁନିଆ।

ସମାଜ ଓ ବାସ୍ତବତା ଏକ ଯଥାର୍ଥ ଅନୁଭୂତି।ଯେତେବେଳେ ଆମେ ‘ସମାଜ’ କହୁଛୁ, ଆମେ କେବଳ ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ଏକ ଭିଡକୁ ବୁଝୁନାହିଁ; ଆମେ ବୁଝୁଛୁ ଏକ ଏପରି ଏକ ଢାଞ୍ଚାକୁ, ଯେଉଁଠି ନୀତି, ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ସଂସ୍କୃତି, ଏବଂ ଅପେକ୍ଷା ଲାଗି ଥାଏ। ସମାଜ ଆମ ଜୀବନର ଅଂଶ ନୁହେଁ — ସମାଜ ହେଉଛି ଆମର ପରିଚୟ, ଆମର ଜୀବନ ଶୈଳୀ, ଏବଂ ଆମର ଆଶା-ଆକାଂକ୍ଷାର ଏକ ଆଇନା।

ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ଅବାଂଛିତ ର ଯଥାର୍ଥ :
ବାହ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖିବାକୁ ଯଦି ଯାଉଛୁ, ଆମ ସମାଜ ଆଜି ବଢ଼ିଛି — ଟେକ୍ନୋଲୋଜିରେ, ଶିକ୍ଷାରେ, ବ୍ୟବସାୟରେ, ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣରେ, ଓ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ। ହେଲେ ଏହା ଯେଉଁ ସମାଜ ସେଠାରେ ଜଣେ ଗରିବ ମା’ ତାଙ୍କ ଛୁଆଁ ପାଇଁ ଦୁଇବେଳି ଖାଇବା ମିଳିବ କି ନାହିଁ ତାହିଁ ଭାବୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅଭିନବ ଉନ୍ନତି ଆସିଛି ବୋଲି କିପରି କୁହାଯିବ ?
ଏହି ଯଥାର୍ଥ ତାଲିକା ଦୀର୍ଘ — ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଅସମତାରେ ଭରିଥିବା, ଚାକିରି ପାଇଁ ଯୁବପିଢିର ହତାଶା, ଲାଞ୍ଚ ଓ ଦୁର୍ନୀତିର ଚେପ, ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଅବମାନନା, ନାରୀ ଉପରେ ହିଂସା, ଓ ଅଭିନବ ଆଡମ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ବିଲୟ।

ମେଳ ଓ ବିରୋଧ :
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଦେଖିବା କୁ ଗଲେ ଆମ ଓଡ଼ିଆ ସମାଜ ବହୁତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ — ଅତିଥି ସେବାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଗାଁର ମେଳା, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଲପାଇବା, ସହଯୋଗ ଓ ଦୟାର ଅନେକ ଉଦାହରଣ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ମଧୁର ଚିତ୍ରର ଅନ୍ୟ ପଟ ମଧ୍ୟ ଅଛି — ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଧର୍ମ ଓ ଜାତି ପ୍ରତି ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ମହିଳାଙ୍କୁ ଆଜିଓ ସ୍ୱାଧୀନ ନିଷ୍ପତି ନେବାର ଅଧିକାର ନାହିଁ, ଓ ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଆନ୍ଦାଜ କରି ତାଙ୍କ ମୂଲ୍ୟ ଧାରଣ କରି ଦିଅନ୍ତି।

ଯୁବପିଢ଼ି ର ଭୂମିକା :

ଆଜିର ଯୁବପିଢି ମାନେ କେବଳ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆର ଟ୍ରେଣ୍ଡ ପଛରେ ଦୌଡ଼ୁନାହାନ୍ତି। ବହୁତେ ଲୋକ ନିଜ ଗାଁ, ନିଜ ସମାଜ, ନିଜ ପରିବେଶ ପାଇଁ କାମ କରୁଛନ୍ତି — ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ, ସାହିତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ, ସେବା ଓ ଅଭିଯାନ ମାଧ୍ୟମରେ। ମୋ ଭଳି ଯୁବତୀ ମାନେ ଆଜି ମୁଁ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଛି — “ମୁଁ କିଏ? ଏହି ସମାଜରେ ମୋର ଅସ୍ତିତ୍ୱ କଣ ଏଠି?”

ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଆମକୁ ନିଜ କୁ ହିଁ ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଏବଂ ସମାଜକୁ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ଦେଖିବାକୁ ହେବ।
ସମାଜ କେବଳ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ତିଆରି ହୁଏନି — ଏହା ମୁଁ, ଆପଣ, ଏବଂ ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇ ସୃଷ୍ଟି ହେଇଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ମାନବିକତା, ସତ୍ୟ ଓ ସହଯୋଗ ରେ ଆଗକୁ ଆସୁଛୁ, ସମାଜ ବି ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ମୂଲ୍ୟ ଭୁଲୁଛୁ, ସମାଜ ଧୀରେ ଧୀରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି।ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ଯଥାର୍ଥକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ସମାଜ ଗଠନରେ ଭାଗ ନେବା ନିଶ୍ଚୟ କରିବା — କାରଣ ଯଦି ଆମେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଚାହୁଁଛେ,ତେବେ ଆମକୁ ହିଁ ଏହାର ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ହେବ।

ସାମାଜିକ ବାସ୍ତବିକତା ସହ ମନୁଷ୍ୟ ର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ

ସମାଜ ଓ ବାସ୍ତବତା