ଭୁବନେଶ୍ୱର ର ରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯିବା ବେଳେ, ଚନ୍ଦକା ରୋଡ଼ ର ପୂର୍ବ ପଟ ରେ ସ୍ଥିତି ଏହି ପର୍ବତ ମାଳା କୁ ଉଦୟ ଗିରି (sunrise hill), ନୀଳଗିରି (blue hill), ଖଣ୍ଡଗିରି (The broken hill), ଧଉଳିଗିରି (white hill) ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ |

ଏହି ଗିରିଯୁଗ୍ମ କୁ କୁମାରଗିରି କୁହାଯାଏ, କୁମାର ଅର୍ଥ କାର୍ତ୍ତିକ ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ଙ୍କ ନାମ ସ୍କନ୍ଦ ଅଟେ ତେଣୁ ଏହାକୁ ସ୍କନ୍ଦ ଗିରି କୁହାଯାଏ, ଏହାର ଅପଭ୍ରଂଶ ଘଟି ଖଣ୍ଡଗିରି ହୋଇଛି |

ଛେଦି ବଂଶ ର ସମ୍ରାଟ ମହାମେଘବାହାନ ଐର ଖରାବେଳେ ଏଠାରେ ଜୈନ ଧର୍ମ ର ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର କରିଥିଲେ, ଏହିଠାରେ ଜୈନ ଭିକୁକ୍ଷ ଙ୍କୁ ସେ ଗୁମ୍ଫା ନିର୍ମାଣ କରି ଦାନ କରିଥିଲେ, ତାହା ହାତୀଗୁମ୍ଫା ଶିଳା ଲେଖା ରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଏବଂ ଖାରବେଳ ତାଙ୍କ ଶେଷ ସମୟ ଏହି ରାଜରାଣୀ ଗୁମ୍ଫା ରେ କଟାଇ ଥିବାର ସୂଚନା ମିଳେ |

ଏବଂ ଏହି ହାତୀଗୁମ୍ଫା ଶିଳାଲେଖ ଟି ପ୍ରାଚୀନ ଅଭିଲେଖ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ଯରୁ ଅନ୍ୟତମ, ଯାହା ପାଲି ଭାଷା ରେ ଖୋଦିତ ହୋଇଛି, ତେଣୁ କୁହାଯାଏ |

"ଇତିହାସ ତୁହି ତୋହରି ବକ୍ଷରେ

ଉପଦେଶ ଖୋଳା ଯେ ପାଲି ଲିପିରେ "

ପ୍ରାଚୀନ ଐତିହ ର ଏହି ଗିରି ଦ୍ବୟ ମୁକ ସାକ୍ଷୀ ଅଟନ୍ତି, ଏହା କୁ ସାଇତି ରଖିବା ଆମରି ପ୍ରୟାସ ହେବା ଉଚିତ, ଏହାକୁ ନେଇ ଓଡିଶା ସରକାର ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି, ଏବେ ଏହା ଉକୃଷ୍ଠ ପ୍ରଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ପାଲଟିଛି, ଶୀତଦିନ ମାନଙ୍କ ରେ ଏଠାକୁ ବହୁତ ଜଣସମାଗମ ଘଟିଥାଏ, ଖାସ କରି ମଘସପ୍ତମୀ ତିଥି ଠୁ ସାତଦିନ ବ୍ୟାପି ମେଳା ର ଆୟୋଜନ ହୋଇଥାଏ, ଆଖି ପାଖରେ ରେ ଥିବା ଲୋକ ଏହି ମେଳା ରେ ବ୍ୟବସାୟ କରି ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି |

ସୁରୁଖୁରୁରେ ରେ ଯିବାଆସିବା ପାଇଁ ରେଳ ଓ ବସ ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଅଛି,ଖଣ୍ଡଗିରି ର ଉଚ୍ଚକୁ ଗଲେ ଆମେ ଇଂରାଜୀ ସମୟ ରେ ସ୍ଥାପିତ ରଷଭ ନାଥ ଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଦେଖିବାକୁ ପାଇବା,ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ଵ ରେ ପାର୍ଶ୍ଵନାଥ ଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ଦଣ୍ଡାୟମାନ | ଏହା ସହ ବିଭିନ୍ନ ତୀର୍ଥକଂର ଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ମଧ୍ଯ ଖୋଦିତ ଓ ଖରାବେଳେ ମଗଧ ରୁ ଆଣିଥିବା କଳିଙ୍ଗଜିନ ମଧ୍ଯ ଏହିଠାରେ ଅବସ୍ଥାପିତା କରିଥିଲେ |

ଏହିଠାରେ ଦୁଇଟି ଜଳ ଭଣ୍ଡାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଗୋଟିଏ ହାତୀ ନିଶୁଣି ଅନ୍ୟ ଟି ଲଳିତା କୁଣ୍ଡ, ଯାହାର ଜଳ ଏବେ ବି ବ୍ୟବହାର ଯୋଗ୍ୟ ଅଟେ,

ଏହି ଗୁମ୍ଫାର ଛାତ ଖୁବ ତଳକୁ ଥାଏ, ଏଠାରେ ବସିବା ବା ଶୋଇବା ଛଡା ଅନ୍ୟ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇ ନ ପାରେ, ତେଣୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଇ ପାରେ ଯେ ଏଠାରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ତପସ୍ୱୀ କେବଳ ଶୋଇବ ପାଇଁ ଏହାର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବେ |

ମୋର ଏହି ଲେଖା ମାଧ୍ୟମ ରେ ଗୋଟିଏ ଅନୁରୋଧ ଏଠାକୁ ପରିଦର୍ଶନ ରେ ଯିବାବେଳେ ଏହାକୁ ଅପରିଷ୍କାର ନ କରି ଏହାକୁ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଅମୁଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ ରୂପେ ସଜାଇ ରଖିବା, ଆଗାମୀ ପୀଢ଼ି ଙ୍କ ପାଇଁ |🙏

''''''''''''''''''''ମିନତି '''''''''''''''

ସ୍କନ୍ଦଗିରି

ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍କଳ ଐତିହ ର ମୁକସାକ୍ଷୀ ଏହି ପାର୍ବତମାଳା ଗୁଡିକ