ନାମ - ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର

ଜନ୍ମ -୧୮୬୨ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ମାସ ୯ ତାରିଖ ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ର ବରପାଲି ଗ୍ରାମ ରେ

ମୃତ୍ୟୁ - ୪ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୨୩

ପିତା - ଚୈତନ୍ୟ ମେହେର

ମାତା - ସେବତୀ ମେହେର

ତପସ୍ୱିନି, ରସା-ରତ୍ନାକର, ବଳରାମ-ଦେବ, କିଚକ ବଧ, (ପ୍ରଥମ ପ୍ରକାଶିତ କାର୍ଯ୍ୟ), ଅଯୋଧ୍ୟା ଦର୍ଶନ, ପଦ୍ମିନୀ (ଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ)

19 ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଖଡିଆଳ କବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ସ୍ଵଭାବ କବି ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା ଜଣେ ସାହିତ୍ୟିକ ମିଦାସ ଥିଲେ, ଯିଏକି ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଭା ର ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ସୁନାରେ ପରିଣତ କରି ଦେଉ ଥିଲେ । ସେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚମତ୍କାର ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସ୍ଵଚ୍ଛ୍ ଜୀବନ ଶୈଳୀ ଥିଲା । ତାଙ୍କର କବିତା ଭକ୍ତି ଧାର୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟି କୋଣର ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବକ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥାଏ । ସେ ମୂଳତ କରଣ ର କବି ଥିଲେ ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତାଙ୍କର ଏକ ଅନୁପ୍ରବେଶକାରୀ ଜ୍ଞାନ ଥିଲା । ସେ ଧନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗରିବ ହୋଇ ଥିଲେ ସତ କିନ୍ତୁ ସେ ମନ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିରେ ବହୁତ ଧନୀ ଥିଲେ ।

ପିଲାଦିନ

ଗଙ୍ଗାଧର 1862 ମସିହାରେ ଶ୍ରାବଣର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଓଡ଼ିଶାର ବରଗଡ ଜିଲ୍ଲାର ବରପାଲି ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଚୈତନ୍ୟ ମେହେର ତାଙ୍କ ପିତା ଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ସେ ପରିବାରର ବୟନ ବୃତ୍ତି ବ୍ୟତୀତ ଏକ ଗ୍ରାମ ବିଦ୍ୟା (ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଡାକ୍ତର) ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକର ଆୟ ସହିତ ସେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ପରିଚାଳନା କରିପାରୁ ନ ଥିବାରୁ ସେ ଏକ ଗ୍ରାମ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଖୋଲି କିଛି ପିଲାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ବିଭିନ୍ନ ଅସୁବିଧାକୁ ନେଇ ଆଗକୁ ପଢି ପାରି ନ ଥିଲେ। ପଢ଼ିବା ଠାରୁ ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟଧିକ ଇଚ୍ଛା ତାଙ୍କୁ କବିତା ଲେଖିବା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଟାଣି ନେଇଥିଲା ।

ଏକ ଛୋଟ ବାଳକ ଭାବରେ ସେ ବଳରାମ ଦାଶଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଓଡିଆ ରାମାୟଣ ଶୁଣିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ସେ ନିଜେ ଏହାକୁ ପଢ଼ି ଥିଲେ ଏବଂ ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଓଡିଆ ମହାଭାରତ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ି ଥିଲେ। ସେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ସଂସ୍କୃତ ପୁସ୍ତକ ପଢ଼ି ଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଯେଉଁଥିରୁ 'ରଘୁ ବଂଶ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ | ସେ ହିନ୍ଦୀ ଏବଂ ବଙ୍ଗାଳୀ ରେ ପାରଙ୍ଗମ ଥିଲେ। ହିନ୍ଦୀରେ ତୁଲସୀ ରାମାୟଣ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ସମ୍ମାନର ସହ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ | ସେ ବଙ୍ଗାଳୀ ପତ୍ରିକା ଏବଂ ଖବରକାଗଜ ପଢୁ ଥିଲେ। ଗଙ୍ଗାଧର ତାଙ୍କ ଛାତ୍ର ଜୀବନରେ ସଂସ୍କୃତ ପଢ଼ି ଥିଲେ।

10 ବର୍ଷ ବୟସରେ ଗଙ୍ଗାଧର ନିଜକୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ କାରଣ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ସନ୍ତୋଷଜନକ ନଥିଲା, ଗଙ୍ଗାଧର ସକାଳେ ସ୍କୁଲ ଯାଇ ଅପରାହ୍ନରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ବୁଣା ବୁଣି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। କବିଙ୍କ ବୁଣା ତାଙ୍କ କବିତା ପରି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା | ତାଙ୍କର ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ହାତ ଲେଖା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ୍ ଲେଖିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖା କରୁଥିଲେ | ପରିବାରର କଠିନ ପରିସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥାରେ ଟିକିଏ ଉନ୍ନତି ଘଟିଲା ସେତେବେଳେ ପରିବାରର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟକୁ ନେଇ ଘରେ ନିଆଁ ଲାଗିଯାଇଥିଲା।

ବୃତ୍ତି

ବରପାଲି ର ତତ୍କାଳୀନ ଜମିଦାର ଲାଲ ନୃପରାଜ ସିଂ ତାଙ୍କୁ ଆମିନ (ପାଟୱାରୀ) ପଦ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ଗଙ୍ଗାଧରର ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଚରଣ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଆସିଥିବା ଜମିଦାର ତାଙ୍କୁ ମୋହରୀ ପଦରେ ପଦୋନ୍ନତି ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଉକ୍ତ ପଦବୀରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବଲପୁର, ବିଜେପୁର ଏବଂ ପଦ୍ମପୁର କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ବରପାଲି କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା।

ଏହି ପୋଷ୍ଟଟି ତାଙ୍କ ସାମାଜିକ ଜୀବନରେ ବହୁତ ଉଦାର ଏବଂ ମହାନ୍ ଥିଲା | ଜୀବନର ଶେଷ ଯୁଗରେ, କବି ସମଗ୍ର ବୁଣାକାର ସମାଜକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମେହେର୍ସର ଏକ ଅଲ୍ ଓଡିଶା ସାମାଜିକ ସମ୍ମିଳନୀ ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ |ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ଓଡିଶାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ପ୍ରାୟ ତିନି ହଜାର ମେହେର ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ। ସମାଜର ସଂସ୍କାର ପାଇଁ କବି ବାରଟି ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ସର୍ବସମ୍ମତି କ୍ରମେ ପାରିତ ହୋଇଥିଲେ।

ସାହିତ୍ୟିକ ବୃତ୍ତି |

ଗଙ୍ଗାଧର ଅତି କୋମଳ ବୟସରୁ କବିତା ରଚନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଲେଖା ପ୍ରାଚୀନ ଓଡିଆ ଲେଖକଙ୍କ ଶୈଳୀ ଏବଂ କୈଶଳ ଅନୁସରଣ କରେ ।

। ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା ଥିଲା “ରସା-ରତ୍ନାକର” ।ତା’ପରେ କିଛି ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇ ସେ ନିଜର ମାର୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଆଧୁନିକ ଓଡିଆ ଶୈଳୀରେ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ। କବିବର ରାଧାନାଥ ରାୟ ତାଙ୍କ ଲେଖାକୁ ବହୁତ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ତା’ପରେ ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ଅସଂଖ୍ୟ ଲେଖା ଉତ୍ପାଦନ କଲେ ଯାହା ମଧୁର କଳ୍ପନା, ସୈନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଭାଷାର ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ଶୈଳୀର ନବକଳେବର, ବଳିଷ୍ଠ ଚରିତ୍ର ଚିତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରକୃତିର ଜୀବନ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ସମାନ୍ତରାଳ ନୁହେଁ ।ତାଙ୍କର ଲେଖାଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍କଳ ଭାରତୀ ଅଳଙ୍କାର ପରି ।

ସ୍ୱଭାବ କବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର

ତାଙ୍କରି ପ୍ରଥମ କବିତା ଥିଲା ରସା ରତ୍ନାକର