ବେଲ ଗାଡିଆ ରାଜ ପ୍ରସାଦ

ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପୁରାତନ ସର୍ବବୃହତ୍ ଗଡ଼ଜାତ ଅଞ୍ଚଳ ମୟୁରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଓଡିଶା କଳା ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଧରୋହର କୁ ଧରି ରଖିଛି ଏଇ ରାଜବାଟି ବହୁ ବର୍ଷ ହେବ ରାଜା ମାନଙ୍କ ହାତରୁ ରାଜତନ୍ତ୍ର ଗଲାଣି। ହେଲେ ଆଜି ବି ସେହି ରାଜଵାଟୀ ପୂର୍ବ ଐତିହ୍ୟ ର ମୂକ ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଦଣ୍ତାୟମାନ। କିଛି ବର୍ଷ ତଳେ ରାଜଵାଟୀ ଭିତରକୁ ସର୍ବସାଧାରଣ ଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ନିଷେଧ ଥିଲା।ରାଜା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓ ରାଜଵାଟିର କିଛି ଅଂଶ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଦାନ କରିଥିଲେ।କଲେଜ ଚାଲିଛି ।ଗୋଟିଏ ସକାଳେ ଅନ୍ୟ ଟି ସଂଧ୍ୟା ରେ ।କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ମୟୂର ଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା ବିଶ୍ବ ଦରବାରରେ ବେଶ୍ ପରିଚିତ ।

ଇତିହାସ :-

୧୮୦୦ ମସିହାରୁ ଏହି ରାଜବାଟି ର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ମହାରାଜେଶ୍ଵରୀ ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀ ମହାରାଜା ଦାମ ଦର ଭଞ୍ଜ ଦେଓ ଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମହାରାଜେଶ୍ଵରୀ ଭଞ୍ଜ ଶାସନ କୁ ଅଧିକ ଲୋକାଭିମୁଖୀ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲେ । କୁହାଯାଏ ଆଧୁନିକ ମୈରୁଭଞ୍ଜ ର ଯୁଗ ତାଙ୍କରି ଠାରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।ଦକ୍ଷ ପ୍ରଶାସନ ଓ ଜନ ମଙ୍ଗଳ କାରି ପଦକ୍ଷେପ ପାଇଁ ଏଠିକାର ରାଜା ମାନେ ବେଶ ପରିଚିତ ।ଏଠିକାର କୋଠା ବାଡି ରାସ୍ତା ଘାଟ ସବୁ ବେଶ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ମହାରାଜା ପ୍ୟାଲେସ ରାଜ ପ୍ରସାଦ ର ପଛରେ ରହିଛି । ଏଥିରେ ସେତେବେଳେ ର କଳା କୃତି ସ୍ଥାପତ୍ୟ ତାର୍ ତିଆରି ବିଷୟ ରେ ଅନୁମାନ୍ କରିହେବ । ଏଠାରେ ଏକ ଲକ୍ଷ୍ମିନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହା ଏବେ ପରିତକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି । ଯାହାକୁ ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀ ତିଆରି କରାଇଥିଲେ । ଏହା ମହାରାଜା ୩ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।

ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ଥିଲା ଅତିଥୀଶାଳ ,ସ୍ନାନାଗାର , ଅଫିସ୍ ଘର , ରାଜ ଦରବାର ଓ ମହାରାଜା ଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଶୀତ ତାପ ନିୟନ୍ତ୍ରିକ ଏକ କୋଠରି ।

ଦ୍ଵିତିୟ ଭାଗରେ ରାଜାଙ୍କର ବୈଠକ ଘର , ଶୟନକକ୍ଷ , ଭୋଜନାଳୟ ମହାରାଜା ଙ୍କ କୁଳଦେବୀ କିଚକେଶ୍ଵରୀ ଙ୍କ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ,ଏବେ କଲେଜ୍ ପରିସରରୁ ମନ୍ଦିର କୁ ଦୂରାଇ ଦିଆଯାଇଛି । ସେତେବେଳେ ରାଜ ପ୍ରସାଦ ର ଦ୍ଵିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ଭାଗରେ ଏକ ବଡ ଅଗଣା ଥିଲା ।ଯେଉଁ ଠାରେ ଛଉ ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରାଯାଉଥିଲା। ସେଠିରେ ରାଜା ମାନେ ବସି ନୃତ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ ।ଇଂରେଜ ଶାସନ ସମୟ ରେ ଏହି ରାଜ ପ୍ରସାଦ ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇଥିଲା ।ଗ୍ରୀସ୍ ଦେଶର ସ୍ଥାପିତ୍ୟ ତଥା ଡୋରୀ କୋରିଆନ୍ ଶୈଳି କୁ ଏଠାରେ ଆପଣା ଯାଇଥିଲା ।

୧୮୧୦ମସିହା ରେ ସୁମିତ୍ରା ଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ରାଜଗାଦି ପାଇଁ ବିବାଦ ଲାଗିଲା ।ଚମ୍ପାଦେବୀ ରାଜାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଜଣେ ରାଣୀ ସିଏ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରିବା ପାଇଁ ଦାବି କରିଥିଲେ ।ଇଂରେଜ ସରକାର ମହାରାଜାଙ୍କର ତ୍ରିବିକ୍ରମ ଙ୍କୁ ରାଜା କରାଇ ଥିଲେ ।

ଏବେ ସେହି ରାଜ ବାଟିର କିଛି ଅଂଶକୁ ପ୍ୟାଲେସ୍ କରିଦିଆଯାଇଛି ।ତାହା ଏବେ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମାନଙ୍କ ଆକର୍ଷଣ ର କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇଛି ।ଏଠାରେ ରାଜକୀୟ ଶୈଳୀ ରେ ରହଣୀ ର ମଜା ମିଳିଥାଏ ।ସେତେବେଳର ରାଜା ମାନେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବାସନ କୁସନ,ଆସବାବ ପତ୍ର ,ପୁରାତନ ଫୋଟୋ, କିଛି ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର, ଓ ସେ ସମୟର କଳାଓସ୍ଥାପତ୍ୟ ର ନମୁନା ଦେଖି ବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଶୈଳୀ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ ରାଜକୀୟ ଠାଣିର ହୋଇଥାଏ

ମେନଗେଟ୍ ରାଜବାଟିକୁ ଭିତରେ ପର୍ବେଶକରିବା ର ସୁବିଧା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି ।ଟିକେଟ୍ କରି ବାକୁ ହୁଏ ।ସେଠାରେ ରହଣି ପାଇଁ ଦେୟ ଦେବାକୁ ହୁଏ ।ଏବେ ରାଜ ବାଟିର ଯେଉଁ କିଛି ଅଂଶପ୍ୟାଲେସ୍ ଅଛି,ତାକୁ ଛାଡି ଦେଲେ, ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ଗୁଡିକ ଅସୁରକ୍ଷିତ ଅଟେ।ଆଗ ବଗିଚାରେ ଗୋଟାଏ ବଡ ଚେଷ ବୋଡ୍ ଆଜି ତିନି ଫୁଟ ଲମ୍ବା ଆଉ ଅଢେଇ ଫୁଟ୍ ଚଉଡା ର ଏକ ବଡ ବୋଡ ଅଟେ ।ଯାହାର ଗୋଟି ହାତୀ ,ଘୋଡା ,ରାଜା, ରାଣୀ ଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇ ଥୋଇ ବାକୁ ପଡିବ ।ସେ ବଗିଚାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବେଶ୍ ମନ ମୁଗ୍ଧ କର।

ଏବେ ବି ରାଜ ବଂଶୀୟ ମାନେ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି ।ରାଜମାତା ରାଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାରତୀ ଭଞ୍ଜ ଦେଓ ,ତାଙ୍କ ବୋହୂ ଓନାତୁଣୀ ମାନେ ଅଛନ୍ତି ।ରାଜମାତା ତାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ବ ପର୍ବାଣୀ ସେଠାରେ ପାଳନ କରନ୍ତି ।ରାଜମାତା ମୈରୁଭଞଜ ର କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତି ଉପରେ ବହୁତ ଗବେଷଣା କରିବା କଥା ବି ଶୁଣାଯାଏ।ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କୁ ରାଜମାତା ବହୁତ ଭଲ ପାଆନ୍ତି ।

《 ବେଲ ଗାଡିଆ ରାଜ ପ୍ରସାଦ 》

《Bela Garcia raja prasada》