*ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ (ଜଣେ ମହାନ୍ ନାୟକ):ତାଙ୍କର କାହାଣୀ ଓ ବଳିଦାନ*

ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ୨୩ ଜାନୁଆରୀ ୧୮୦୯ ରେ ଓଡ଼ିଶା ର ସମ୍ବଲପୁର ର ଉତ୍ତର ରେ ପ୍ରାୟ ୪୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଲପଙ୍ଗା ନିକଟ ଖିନ୍ଡ଼ା ଗ୍ରାମ ରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମଲ୍ ସିଂ ଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ,ଯିଏକି ସମ୍ବଲପୁର ରାଜ୍ୟ ର ଶାସକ ପାରିବାର ର ଥିଲେ ।ଜଣେ ମୂଳ ଭାରତୀୟ ତଥା ବର୍ତ୍ତମାନ ର ଓଡ଼ିଶା ରୁ ଅଞ୍ଚିଲିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଥିଲେ।ସେ ଆଇନଗତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ସମ୍ବଲପୁର ରାଜ୍ୟ ର ରାଜା ଏଵଂ ରାଣୀ ଙ୍କୁ ସିଂହାସନ ଦେବା ପରେ ସେ ଭାରତ ରେ ବ୍ରିଟିଶ ଶସନ ବିରୁଦ୍ଧ ରେ ଲାଡେଇ କରିଥିଲେ ।ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ମାନେ ଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ମଧେ ସିଂ, କୁଞ୍ଜଲ୍ ସିଂ, ଉଦାନ୍ତ ସାଇ ,ଉଜଲ୍ ସାଇ,ସଲେଗ୍ରମ୍ ବରିହା ,ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଳିତ ଭାବରେ ଏବଂ ପୃଥକ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଭାରତ ରେ ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶ ବିସ୍ତାର କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରି ବ୍ରିଟିଶ୍ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଆ ର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ବାରଣ କରିଥିଲେ ।ବଂଶ ର ବଂଶଧର ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରମୁଖ ଦାବି ଥିଲା ।ସମୟ କ୍ରମେ ରାଣୀ ମୋହନ କୁମାରୀ ଲୋକ୍ରିୟତ ହୋଇନଥିଲେ ।ତାଙ୍କର ଜମି ,ରାଜସ୍ବ ନୀତି ନିୟମ ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ଜମିଦାର ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ ମାନାଙ୍କୁ କ୍ଷମତା ହରାଇବା ସନ୍ଦେହ କରୁଥିବା ବିଷୟ କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି ନଥିଲେ ।ବ୍ରିଟିଶ୍ କର୍ତୁପକ୍ଷ ରାଣୀ ମୋହନ କୁମାରୀ ଙ୍କୁ କ୍ଷମତା ରୁ ହଟାଇ ରଜ ପରିବାର ର ବଂଶଧର ନାରାୟଣ ସିଂ ଙ୍କୁ ସମ୍ବଳପୁର ର ରାଜା ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତି କରି ଥିଲେ ।ବ୍ରିଟିଶ୍ ସରକାର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏଙ୍କ ଦାବି କୁ ଅଣଦେଖା କରି ଥିଲେ ।୧୮୫୮ର ଭାରତୀୟ ବିଦ୍ରୋହ ୧୮୫୮ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ପତନ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ ମାନେ ସାରା ଭାରତ ରେ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ ,କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କର ବିପ୍ଳବ ଜାରି ରଖିଥିଲେ।ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧ ରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ମାନଙ୍କର ସାମରିକ ସମୂଳ ଟାଣି ନିଆଯାଇ ଥିଲା ଏବଂ ମେଜର ଫରେଷ୍ଟର,କିପ୍ଟେନ ଏଲ୍ ସ୍ମିଥ ଏଵଂ ଅନ୍ୟ ମାନଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ବଳ ଜେନେରାଲ ମାନେ ବିଦ୍ରୋହ କୁ ଦମନ କରିବାରେ ଶ୍ରେୟ ଅର୍ଜ୍ଜନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ବିପ୍ଲବ କୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ସମ୍ବଲପୁର କୁ ଅଣା ଯାଇଥିଲା।କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ବିଫଳ ହେଲା ଏବଂ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କ ରଣନୀତି କରିବାରେ ସଫଳ ହେଲେ ।ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମରିକ ଏବଂ ନାଗରିକ ଶକ୍ତି ଓ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ଜଣେ କମିଶନର ଙ୍କ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ମେଜର ଫରେଷ୍ଟର ଙ୍କୁ ୧୮୬୧ ମସିହା ରେ ସମ୍ବଲପୁର ରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ହଟାଇ ଦେଇଥିଲେ।ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ମେଜର ତାଙ୍କୁ ଦମନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇଥିଲା। ଶେଷଦିନ ସମ୍ବଲପୁର କୁ ୩୦ ଏପ୍ରିଲ ୧୮୬୨ ରେ ନୂତନ ଶୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦେଶ ର ଅଧୀନ ରେ ଅଣା ଯାଇଥିଲା।ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ।ଅବଶ୍ୟ ସେ ନିରାଶ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ପୁରୁଣା ଉଦରବାଦୀ ନୀତି ର ଓଲଟା ପାଲଟ ହୋଇ ନୂତନ ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଉଥିଲା। ପ୍ରଶାସକ ମାନେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ ଯେ ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ଙ୍କ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ବିଷୟ କୁ ଶେଷ କରି ନାହିଁ ।ସେମାନେ ଏକ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଆୟୋଜନ କରିବାକୁ ଓହ୍ଲେଇ ହଟାତ ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସମ୍ପର୍କ ,ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ଅନୁସରଣକାରୀ ଙ୍କୁ ଗିରଫ କଲେ । ସାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଛଅ ଜଣ ଅନୁଗାମୀ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟ ରେ ଆସିର୍ଗଡ ଦୁର୍ଗ ରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ।ଓଡ଼ିଶା ର ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ର ନାଗରିକ ମାନେ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଇତିହାସ ରେ ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏଙ୍କୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ । ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏଙ୍କ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ଵ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜରୁରୀ କାଗଜପତ୍ର ଭୋପାଳ , ନାଗପୁର ଏଵଂ ରାୟପୁର ବିଭିନ୍ନ ଅଭିଲେଖାଗାରରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବା କୁହା ଯାଉଛି ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ମହା ନାୟକ ଭାବରେ ସ୍ଵୀକୃତ ଦେଇଛନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଏହି ମହାନ୍ ନେତାଙ୍କ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ବିଶବବିଦ୍ୟାଳୟ ର କଲେଜ୍ ଅଫ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ କଲେଜ୍ କୁ ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ୟୁନଭରସିଟି ଅଫ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ରେ ପରିବର୍ତନ କରି ଥିଲେ ।୨୦୦୫ ମସିହା ରେ ଭାରତ ସରକାର ଭାରତ ସାଂସଦ ପରିସର ରେ ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ସମ୍ବଲପୁର ର ବୁର୍ଲା ରେ ଅବସ୍ଥିତ ମେଡିକାଲ କଲେଜ ।ESTD ୧୮୫୯ ,ତାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଛି। ସମ୍ବଲପୁର ରେ ଥିବା ବୁଢ଼ାରଜା ପାହାଡ଼ ରେ ଥିବା ସୁଡ଼ଙ୍ଗ ରୁ ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ସୋନପୁର,ବଲାଙ୍ଗୀର ଆଦି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଯୋଗାଯୋଗ କରୁଥିଲେ ।୧୮୫୭ ବିଦ୍ରୋହ ରେ ସମ୍ବଲପୁର ର ଜଣେ ମହାନାୟକ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ରେ ଯୋଗ ଦେଇ ଥିଲେ ଯାହାଙ୍କ ନାମ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ।୧୮୫୭ ବିଦ୍ରୋହ ସମୟ ରେ ସେପୋଇ ମାନେ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଉଦୟନ୍ତ ଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି ଥିଲେ ।ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ଆଦିବାସୀ ଲୋକଙ୍କୁ ପୁନଃ ସଂଗଠିତ କରି ନଭେମ୍ବର ୧୮୫୭ ମସିହା ରେ ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧ ରେ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ । ୧୮୬୨ ମସିହା ମଇ ମାସ ୧୯ ତାରିଖ ରେ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବିଦ୍ରୋହ ର ଅନ୍ତ ଘଟିଲା । ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ବହୁତ୍ ଥର ଜେଲ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିଲ ପରେ ୨୮ ଫେବୃୟାରୀ ୧୮୪୮ ରେ ଅସିର୍ଗଡ ଜେଲ ରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ।

ନାମ- ସୁଶ୍ରୀ ସ୍ଵାତିକା ସାହୁ

ବରଗୋଛା,ବରଗୋଛା, କଣ୍ଟାମାଳ, ବୌଦ୍ଧ

ଫୋନ୍ ନମ୍ବର-୯୯୩୭୬୭୪୪୫୫

1-ସ୍ଵାଧୀନତା(ଜଣେ ମହାନ ନାୟକ):ତାଙ୍କର କାହାଣୀ ଓ ବଳିଦାନ

ଜଣେ ମହାନ୍ ନାୟକ