"ଆମ ସଂସ୍କୃତି ଆମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ।" ଏହି ଛୋଟ କଥାଟିରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ସମ୍ଭାବନା ଲୁକ୍କାୟିତ ରହିଛି। ଆମର ସଂସ୍କୃତି କେବଳ ପୁରାତନ କଥା ବା ଜାଗାରେ ରଖିବା ପାଇଁ ଜିନିଷ ନୁହେଁ; ଏହା ଜୀବନ୍ତ, ଆମ ଶ୍ୱାସ ପରି, ଯାହା ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ ଗଢ଼ୁଥାଉ ଓ ବଦଳୁଥାଉ। ଏହାର ଭବିଷ୍ୟତ ମୂଳତଃ ଆମ ହାତରେ, ଆମ ପସନ୍ଦ, ଆମ ଚେଷ୍ଟା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।

ସଂସ୍କୃତି କ'ଣ ଆମ ପାଇଁ?

ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି ମାନେ କେବଳ ରଥଯାତ୍ରା ବା ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି:

(୧) ଆମ ଭାଷା: ଓଡ଼ିଆ କହିବା, ଲେଖିବା, ଗୀତ ଶୁଣିବା, କବିତା ପଢ଼ିବା। ଘରେ, ବାହାରେ, ଅଫିସରେ ଓଡ଼ିଆ କଥା ହେଉଥିବା।

(୨) ପରମ୍ପରା ଓ ପର୍ବପର୍ବାଣି: ରଥଯାତ୍ରା, ଦୁର୍ଗାପୂଜା, କୁମାରପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ପୋଲି, ପ୍ରଥା, ବିବାହ ରୀତି - ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ପାଳନ କରିବା ଓ ନୂଆ ପିଢ଼ିକୁ ଶିଖାଇବା।

(୩) ଲୋକକଳା ଓ କାରିଗରୀ: ପଟ୍ଟଚିତ୍ର, ଶିଳ୍ପା, ପାଲା, ଦାସକାଠିଆ, ଜଡ଼ିବୁଟ୍ଟି, ଗୋଟି କାମ। ଏହି କଳାକାର ଓ କାରିଗରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା, ସେମାନଙ୍କ କାମ କିଣିବା।

(୪) ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ: ଓଡ଼ିଶୀ, ଛଉ, ମହାରୀ ନାଚ, ଲୋକଗୀତ, ସମ୍ବଲପୁରୀ ଗୀତ। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣିବା, ଦେଖିବା, ଶିଖିବା।

(୫) ଖାଦ୍ୟ ସଂସ୍କୃତି: ପଖାଳ, ଦହି, ଛେନା ପୋଡ଼, ପିଠା (କାକରା, ମଣ୍ଡା, ଅରିସା), ଘରେଇ ଖାଦ୍ୟର ସୁଗନ୍ଧ। ଘରେ ରନ୍ଧା, ବାହାରେ ପରିସ୍କାର କରିବା।

(୬) ମୂଲ୍ୟବୋଧ: ବଡ଼ଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ, ସାନଙ୍କୁ ସ୍ନେହ, ଅତିଥି ଦେବୋ ଭବ, ପ୍ରକୃତି ସହ ସମନ୍ୱୟ - ଏହି ଭଲ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଜୀବନରେ ଆଣିବା।

କାହିଁକି ଚିନ୍ତା? ଆମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦରକାର

ବିଶ୍ୱକାୟ ହେବା :

ବାହାର ଦେଶୀୟ ସଂସ୍କୃତି (ଟିଭି, ସିନେମା, ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ) ଜୋର୍ରେ ଆସୁଛି। ଏଥିରେ ଖରାପ କିଛି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆମେ ସତର୍କ ନହଉ, ତା'ହେଲେ ଆମର ନିଜସ୍ୱତା ହଜିଯାଇପାରେ।

ଭାଷାର ଦୁର୍ବଳତା:

ଅନେକ ଘରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ସହିତ ଇଂରାଜୀ କଥା ହେଉଛି। ସ୍କୁଲ୍, କଲେଜ୍, କାମ ସ୍ଥଳରେ ଓଡ଼ିଆକୁ ଗୌଣ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଭାଷା ଗଲେ ସଂସ୍କୃତିର ମୂଳ ଗଛ ଗଲା ସମାନ।

ପରମ୍ପରାରେ ଅରୁଚି:

ନୂଆ ପିଢ଼ି ପୁରୁଣା ରୀତିନୀତିକୁ ବୋରିଂ ବୋଲି ଭାବୁଛନ୍ତି। କାରଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହାର ମାନେ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝାଯାଇନାହିଁ।

କଳା ଓ କାରିଗରୀ ସଙ୍କଟରେ:

ବଜାରରେ ନକଲି ଜିନିଷ ଓ ସୁବିଧା ଯୋଗୁଁ ପାରମ୍ପରିକ କଳାକାରମାନେ ସଙ୍କଟରେ। ଲୋକେ ପଟ୍ଟଚିତ୍ର ବଦଳରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ କଳା କିଣୁଛନ୍ତି।

ଆମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ" କାହିଁକି? କିପରି ଆମେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବା":

ଏଠାରେ କେବଳ ସରକାର ବା ବଡ଼ ଲୋକଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ହାତରେ ଶକ୍ତି ଅଛି:

(୧) ଘରୁ ଆରମ୍ଭ:

"ଆମ ଘରେ ଆମ ଭାଷା।" ବାପା-ମା', ଦାଦା-ଖୁଡୀ ସହିତ ଓଡ଼ିଆରେ କଥା ହେଉ। ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଆ ଗୀତ, ଛନ୍ଦ, କାହାଣୀ ଶୁଣାଅ। ପର୍ବପର୍ବାଣି ଘରେ ମିଳିମିଶି ପାଳନ କର। ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ରନ୍ଧନ କର।

(୨) ଭାଷାକୁ ଗର୍ବ କର:

ଅଫିସ୍, ମିଟିଂ, ସାମାଜିକ ମିଳାମିଶାରେ ଓଡ଼ିଆ କଥା ହେବାକୁ ଲାଜ କରିବା ନାହିଁ। ସୋସିଆଲ୍ ମିଡ଼ିଆରେ ଓଡ଼ିଆରେ ପୋଷ୍ଟ କର। ଓଡ଼ିଆ ପୁସ୍ତକ, ଖବରକାଗଜ ପଢ଼।

(୩) ପରମ୍ପରାକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖ:

ପିଲାଙ୍କୁ ପର୍ବ ପାଳିବାର ମଜା ଓ ମାନେ ବୁଝାଅ। ସ୍ଥାନୀୟ ମେଳା, ପୂଜା ପାର୍ବଣରେ ଯାଅ। ପୁରୁଣା ରୀତିକୁ ନୂଆ ରୂପରେ ପ୍ରଚାର କରିବା ଚେଷ୍ଟା କର (ଯେପରିକି ଓଡ଼ିଶୀକୁ ନୂଆ ଧାରାରେରୂପ ଦେବା)।

(୪) ସ୍ଥାନୀୟ କଳା ଓ କାରିଗରୀକୁ ସମର୍ଥନ କର:

ଉପହାର ଦେବାବେଳେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଜିନିଷ ବଦଳରେ ପଟ୍ଟଚିତ୍ର, ଶିଳ୍ପା, ଜଡ଼ିବୁଟ୍ଟି କିଣ। ସ୍ଥାନୀୟ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ମେଳାକୁ ଯାଅ, ସେଠାରୁ ଜିନିଷ କିଣ। କଳାକାରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଦେଖାଅ।

(୫) ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ:

ଓଡ଼ିଶୀ, ଛଉ, ଲୋକନୃତ୍ୟ ଶିଖିବାକୁ ପିଲାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କର। ସ୍ଥାନୀୟ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯାଅ, ଭଲ କଳାକାରଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଅ। ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଦେଖିବାରେ ସମର୍ଥନ ଦିଅ।

(୬) ଗର୍ବ ଓ ଜ୍ଞାନ:

ଆମ ସଂସ୍କୃତି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା। ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ, କଳା, ସାହିତ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଢ଼ିବା। ଏହି ଗର୍ବ ବାହାର ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଇବା।

ମନେରଖିବା:

ବଦଳ ହେବ: ସଂସ୍କୃତି ଜମା ରଖିବା ପାଇଁ ଜିନିଷ ନୁହେଁ। ସମୟ ସହିତ ଏହା ବଦଳିବ। ମୁଖ୍ୟ କଥା ହେଉଛି ଏହାର ମୂଳ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଓ ନିଜସ୍ୱତା ଟିକେ ରଖିବା, ଯେପରିକି ଗଛର ଗଣ୍ଠି ବଦଳିଲେ ମଧ୍ୟ ମୂଳ ମାଟି ସଂଲଗ୍ନ ରହେ।

ଛୋଟ ପଦକ୍ଷେପ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ:

ପ୍ରତିଦିନ ଘରେ ଓଡ଼ିଆ କହିବା, ଗୋଟିଏ ପାରମ୍ପରିକ ପିଠା ରନ୍ଧିବା, ଗୋଟିଏ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ କିଣିବା - ଏଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପଦକ୍ଷେପ।

ଏକାଠି ହେବା:

ଯେତେ ଅଧିକ ଲୋକ ଏହି ଚେଷ୍ଟାରେ ଯୋଗ ଦେବେ, ସଂସ୍କୃତି ସେତେ ଜୀବନ୍ତ ରହିବ।

ଶେଷ କଥା:

"ଆମ ସଂସ୍କୃତି ଆମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ" ଏହା କେବଳ ନାରା ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଜୀବନ ଶୈଳୀ। ଏହା ଆମକୁ ମନେ କରାଏ ଯେ, ଆମେ ଯଦି ଚାହୁଁ, ତା'ହେଲେ ଆମର ଅମୂଲ୍ୟ ଐତିହ୍ୟକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିପାରିବା। ଆମ ଭାଷା, ଆମ ପର୍ବ, ଆମ କଳା, ଆମ ଖାଦ୍ୟ - ଏସବୁ ଆମର ପରିଚୟ। ଏହାକୁ ଟିକେ ଟିକେ କରି ପ୍ରତିଦିନ ଜୀବନ୍ତ ରଖିବା ହେଉଛି ଆମର ଗୌରବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ିଙ୍କ ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱ। ଆସ, ଆମେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେବା ଯେ, ଆମେ ଆମ ସଂସ୍କୃତିର ରକ୍ଷକ ଓ ବାହକ ହେବୁ। କାରଣ ଏହା ସତରେ ଆମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛି!

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!