"ଆସ ଅଲାରନାଥଙ୍କ ଖାଅ ଖିରି, ବାପା ଯାଇଛନ୍ତି ତୀର୍ଥ କରି!" ଏହି ମଧୁର ଡାକ ଓଡ଼ିଶାର ଘରେ ଘରେ, ବିଶେଷକରି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ-ଆଷାଢ଼ ମାସରେ (ଜୁନ-ଜୁଲାଇ) ଶୁଭେ। ଏହାର ପଛରେ ଅଛି ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଗଭୀର ଐତିହ୍ୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମଗିରି ଅଲାରନାଥ ମନ୍ଦିର ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଏକ ଅନୁପମ ପରମ୍ପରା।

୧. ରଥଯାତ୍ରା ଓ ଅଣସର :

ପୁରୀରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟାରେ (ରଥଯାତ୍ରାର ଦିନ) ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରା ବଡ଼ଦାଣ୍ଡ ଦେଇ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ରଥଯାତ୍ରାର ପରଦିନ (ଦଶମୀ) ସେମାନେ ଫେରିଆସି ମୂଳ ମନ୍ଦିର (ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର) ଭିତରକୁ ପଶନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସିଧାସଳଖ ଦର୍ଶନ ମଣ୍ଡପକୁ ନ ଯାଇ "ଅନାସର ଘର" ବା "ଅନବସର ଘର"ନାମକ ଏକ ଗୁପ୍ତ କୋଠରୀକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ସମୟକୁ "ଅନାସର"କୁହାଯାଏ। ଏହା ପ୍ରାୟ ୧୫ ଦିନ ଧରି ଚାଲେ (ଦଶମୀଠାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ)।

ଐତିହାସିକ ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, ରଥଯାତ୍ରା ଓ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରାରେ ଭିଡ଼ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଭଗବାନଙ୍କର "ଜ୍ୱର" ହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ ସେମାନେ ଆରାମ ନିଅନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ କେବଳ ପାରମାର୍ଥିକ ସେବକମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଭକ୍ତ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

୨. ବ୍ରହ୍ମଗିରି ଅଲାରନାଥ: ଭଗବାନଙ୍କ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳୀ:

ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥ ଅନାସରରେ ଥିବା ସମୟରେ, ଭକ୍ତମାନେ କୁଆଡ଼େ ଯିବେ? ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି!

ପୁରୀରୁ ପ୍ରାୟ ୨୫ କି.ମି.ଦୂରରେ ଚିଲିକା କୂଳସ୍ଥିତ ବ୍ରହ୍ମଗିରି ଗ୍ରାମରେ ଅବସ୍ଥିତ **ଅଲାରନାଥ (ଅନନ୍ତ ବା ବାସୁଦେବ) ମନ୍ଦିର ।

ଐତିହାସିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଅନାସର ସମୟରେ ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥ ଏଠାରେ ଅଲାରନାଥ ରୂପେ ବିରାଜମାନ କରନ୍ତି ଓ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏଣୁ ଏହି ୧୫ ଦିନ ଭକ୍ତମାନେ ବ୍ରହ୍ମଗିରି ଯାଇ ଅଲାରନାଥଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

ଏହି ମନ୍ଦିରର ମୂଳ ବିଗ୍ରହ (ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶିଳାଲିପି ଅନୁସାରେ) ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୯୫୪ରେ (ଖଣ୍ଡାୟତ ଯୁଗ) ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ। ଏହା ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ।

୩. ଖିରି: ଅଲାରନାଥଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭୋଗ:

ଏବେ ଆସିବା ଖିରି କଥାକୁ। ଐତିହାସିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଅଲାରନାଥ ଭଗବାନଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଭୋଗ ହେଉଛି ଖିରି

ଅଣସର ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମଗିରିରେ ଅଲାରନାଥଙ୍କୁ ଦିନରେ ଛଅ ଥର ଭୋଗ ଲାଗି କରାଯାଏ। ଏହି ଭୋଗଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଖିରି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ପାଇଥାଏ।

ଏହା "ଛପନ ଭୋଗ" ପରମ୍ପରାର ଏକ ଅଭିନ୍ନ ଅଂଶ। ଖିରି ହେଉଛି ଏକ ସାତ୍ୱିକ (ଶୁଦ୍ଧ) ଓ ପୌଷ୍ଟିକ ଖାଦ୍ୟ, ଯାହା ଭଗବାନଙ୍କ ବିଶ୍ରାମ ଓ ସୁସ୍ଥତା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।

ମନ୍ଦିରର ପାକଶାଳାରେ ବିଶେଷ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏହି ଖିରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଏଥିରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାଉଳ, କ୍ଷୀର, ଚିନି, ଏବଂ ଘିଅ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। କେତେକ ସ୍ଥଳରେ କିସମିସ୍, ବାଦାମ, ସୋରିଷ ଫୋଡ଼ଣ ମଧ୍ୟ ମିଶାଯାଇଥାଏ।

୪. "ବାପା ଯାଇଛନ୍ତି ତୀର୍ଥ କରି"ର ଅର୍ଥ:

ଯେତେବେଳେ ପୁରୀରେ ଅଣସର ଚାଲିଥାଏ, ଭକ୍ତମାନେ ବ୍ରହ୍ମଗିରି ଯାଇ ଅଲାରନାଥଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହାକୁ ହିଁ "ତୀର୍ଥ କରିବା" କୁହାଯାଏ।

ଘରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ବାପା ତୀର୍ଥରେ ଅଛନ୍ତି, ଭଗବାନ ଅଲାରନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ। ଏହି ସମୟରେ ଘରେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଅଲାରନାଥଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭୋଗ - ଖିରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଏହା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି ପ୍ରସାଦ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।

ଯେହେତୁ ବାପା ଘରେ ନାହାନ୍ତି , ଘରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମିଳିମିଶି ଏହି ପବିତ୍ର ପ୍ରସାଦ ଖିରି ଖାଇବାକୁ ବସନ୍ତି। ଏହି ଖାଇବା କେବଳ ଖାଇବା ନୁହେଁ, ଏକ ଧାର୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ।

ସାରକଥା:

"ଆସ ଅଲାରନାଥଙ୍କ ଖାଅ ଖିରି, ବାପା ଯାଇଛନ୍ତି ତୀର୍ଥ କରି" ଏହି ସରଳ ଡାକ ମଧ୍ୟରେ ଲୁକ୍କାୟିତ ଅଛି ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଅଣସର ପରମ୍ପରା, ବ୍ରହ୍ମଗିରି ଅଲାରନାଥ ମନ୍ଦିରର ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱ, ଖିରିର ଏକ ପବିତ୍ର ଭୋଗ ରୂପେ ସ୍ଥାନ, ଓ ଭକ୍ତଙ୍କ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଭାବନା। ଏହା ଓଡ଼ିଆ ହିନ୍ଦୁ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଓ ଜୀବନ୍ତ ପରମ୍ପରା, ଯାହା ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଚାଲି ଆସୁଛି। ଏହି ଖିରି ଖାଇବା ଭଗବାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ପ୍ରସନ୍ନତା ଲାଭର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତୀକ।

ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ! ଜୟ ଅଲାରନାଥ!

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

"ଆସ ଅଲାରନାଥ ଖାଅ ଖିରି ବାପା ଯାଇଛନ୍ତି ତୀର୍ଥ କରି"

"ଆସ ଅଲାରନାଥ ଖାଅ ଖିରି ବାପା ଯାଇଛନ୍ତି ତୀର୍ଥ କରି"