ଅହଂକାର ଓ ଆତ୍ମ ବଡିମା ମନୁଷ୍ୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ ଶତ୍ରୁ। ଏହା ମନୁଷ୍ୟକୁ ଅନ୍ଧ କରିଦେଇଥାଏ, ସତ୍ୟ ଦେଖିବାର ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଅହଂକାରୀ ହୁଏ, ସେ ନିଜେ ନିଜକୁ ବଡ ମାନେ, କିନ୍ତୁ ପରିଶେଷରେ ସେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ। ଏହି ଲେଖାରେ ଆମେ ଅହଂକାରର କାରଣ, ପ୍ରଭାବ ଓ ଏଥୁରୁ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା।

ଅହଂକାର କ’ଣ?

ଅହଂକାର ହେଉଛି ଏକ ମାନସିକ ଅବସ୍ଥା ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜକୁ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନେ। ଏହା ଏକ ପ୍ରକାରର ମିଥ୍ୟା ଗର୍ବ ଯାହା ମନୁଷ୍ୟକୁ ଅସତ୍ୟ ଭାବେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଯୋଗ୍ୟତାକୁ ଅତିରଞ୍ଜିତ କରି ଦେଖାଏ। ଅହଂକାରୀ ଲୋକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମନୋଭାବକୁ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ, ସେ କେବଳ ନିଜ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରେ।

ଅହଂକାରର ପ୍ରକାର

(୧) ଜ୍ଞାନର ଅହଂକାର– ନିଜ ଜ୍ଞାନକୁ ବଡ ମାନିବା

(୨) ଧନର ଅହଂକାର– ଧନୀ ହୋଇ ଗରିବଙ୍କୁ ତୁଚ୍ଛା କରିବା

(୩) ଶକ୍ତିର ଅହଂକାର – ଶାରୀରିକ କିମ୍ବା ରାଜନୈତିକ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ହେବା

(୪) ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ଅହଂକାର – ନିଜ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ନେଇ ଅହଂକାର କରିବା

ଅହଂକାରର କାରଣ

(୧) ଅତ୍ୟଧିକ ସଫଳତା – କେତେକ ଲୋକ ସଫଳତା ପାଇଲେ ନିଜକୁ ଅଜେୟ ମାନିବାକୁ ଲାଗନ୍ତି।

(୨) ପ୍ରଶଂସାର ଅଭ୍ୟାସ – ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜକୁ ବିଶେଷ ମାନିବାକୁ ଲାଗନ୍ତି।

(୩) ଅଜ୍ଞାନତା – ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନର ସତ୍ୟ ବୁଝନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅହଂକାରୀ ହୁଅନ୍ତି।

(୪) ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବ – କେତେକ ସମାଜରେ ଧନ, ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ପଦବୀକୁ ନେଇ ଗର୍ବ କରାଯାଏ।

ଅହଂକାରର ପରିଣାମ

(୧) ବନ୍ଧୁହୀନ ହେବା – ଅହଂକାରୀ ଲୋକଙ୍କୁ କେହି ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

(୨) ଜ୍ଞାନର ଅଭାବ – ଅହଂକାରୀ ଲୋକ କେବେବି ନୂଆ ଜିନିଷ ଶିଖିପାରେ ନାହିଁ।

(୩) ପତନ ନିଶ୍ଚିତ– ଇତିହାସ ପ୍ରମାଣ ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଅହଂକାର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶେଷରେ ପଡିଛନ୍ତି।

(୪)ମାନସିକ ଅଶାନ୍ତି– ଅହଂକାରୀ ଲୋକ ସର୍ବଦା ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ରହେ, କାରଣ ସେ ନିଜେ ନିଜ ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯାଏ।

ଆତ୍ମ ବଡିମା: ନିଜକୁ ବଡ କହିବାର ଅଭ୍ୟାସ

ଆତ୍ମ ବଡିମା ହେଉଛି ଅହଂକାରର ଏକ ପ୍ରକାର ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଗୁଣକୁ ବଢାଇ କହିବାକୁ ଲାଗେ। ଯେପରି:

ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି ତାହା ଠିକ୍, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମତ ଭୁଲ୍!"

"ମୋଠାରୁ ଭଲ କେହି କାମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ!"

ଏହି ମାନସିକତା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଏକାକୀ କରିଦେଇଥାଏ।

ଅହଂକାରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାର ଉପାୟ

ନମ୍ରତା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ– ଯେକୌଣସି ସଫଳତା ପାଇଁ ଈଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ କରନ୍ତୁ।

ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଶୁଣନ୍ତୁ – ପ୍ରତ୍ୟେକର ମତ ମୂଲ୍ୟବାନ, ତାହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

ସେବା ଭାବ ରଖନ୍ତୁ– ଅନ୍ୟଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ କରି ନିଜ ଅହଂକାର କମାନ୍ତୁ।

ଆତ୍ମପରୀକ୍ଷା କରନ୍ତୁ – ନିଜ ତ୍ରୁଟି ଦେଖିବାକୁ ଶିଖନ୍ତୁ।

ପରିଶେଷରେ

ଅହଂକାର ଓ ଆତ୍ମ ବଡିମା ଜୀବନରେ ବିନାଶ ଆଣିଥାଏ। ମହାପୁରୁଷମାନେ କହିଛନ୍ତି – "ନମ୍ରତା ହେଉଛି ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରଥମ ସୋପାନ।" ଯେଉଁମାନେ ନମ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସଫଳତା ପାଆନ୍ତି। ତେଣୁ ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରି ଏକ ସୁନ୍ଦର ଜୀବନ ଗଢିବା।

"ଅହଂକାର ଯାହାର, ବିନାଶ ତାହାର!"

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ଅହଂକାର ଓ ଆତ୍ମ ବଡିମା: ଏକ ବିନାଶକାରୀ ଅଭିଳାଷା

ଅହଂକାର ଓ ଆତ୍ମ ବଡିମା: ଏକ ବିନାଶକାରୀ ଅଭିଳାଷା