ଦଧିବାମନ ମନ୍ଦିର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଫୁଟି ଉଠିଥିଲା କାଳର ଦନ୍ତାଘାତ ! ପ୍ରାୟ ପଚାଶ ବର୍ଷ ତଳେ କୁଞ ଗଡନାୟକଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଅମଳରେ ଥରେ ଦେଉଳ ଚୂନ ହୋଇଥିଲା ! ସେକଥା ବି ଭଉଁରିଆରେ ଲେଖାହୋଇ ରହିଛି, "ଶ୍ରୀମୁକୁନ୍ଦଦେବ ମହାରାଜାଙ୍କ ଅ୩୦ଙ୍କ ଧନୁ ୨୩ ଦିନଠାରୁ କୁମ୍ଭ ୧୭ ଦିନ ସରିକି, ଛାମୁକରଣ ଗୋବିନ୍ଦ ପଟ୍ଟନାୟକ ଭିଆଣ କରିଦେବା ପ୍ରମାଣେ ଦଧିବାମନଜୀଉ ଦେଉଳ ଚୂନ ଲଗାଇବାକୁ ୫ ଦାମଦର ମହାପାତ୍ର ମୂଳେ ଭିଆଣ କରିଦେଲା ଇତ୍ୟାଦି !

ଏହି ହିସାବରୁ ଜଣାପଡେ ଦେଉଳ ଚୂନ ଲିପାରେ ମଥାଦହି, ବାଲି, ଅରଜଗୁଡ, ବିରି, ମେଥି, ଅଁଳାଠାରୁ ସିପ, ଅଙ୍ଗାର, ଚାରବନ୍ଧା ନାଞି ବାଉଁଶ, ମୁଣ୍ତିକାଠ ଓ ଗଏଲ ପ୍ରଭୃତି ମିଶାଇ ୨୨୭୩ କାହାଣ ୧୪ପଣ କଉଡି ବ୍ୟୟିତ ହୋଇଥିଲା ! ସେତେବେଳେ ଦେଉଳ ସଂଲଗ୍ନ ନରେନ୍ଦ୍ର -ସରୋବର ବା ଚନ୍ଦନ ପୁଷ୍କରିଣୀର ପଙ୍କୋଦ୍ଧାର ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା ! ମାତ୍ର ସେହିଦିନୁ ମନ୍ଦିରରେ ଆଉ ଚୂନ ବାଜି ନାହିଁ କିମ୍ବା ଠାଏ ଠାଏ ଫାଟି ଆସିଥିବା ଅଥବା ଭାଙ୍ଗିପଡିଥିବା ସ୍ଥାନମାନଙ୍କର ଆଉ ମରାମତି ହୋଇପାରିନାହିଁ ! ଚଉପାଢିର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ସେଥିରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହୋଇଛି ! ସେହି ଫାଟମାନଙ୍କରେ କାଳକ୍ରମେ କାଳର ସହଚର ରୂପେ ଓସ୍ତ, ବର, ଓ ଅନ୍ୟ ଗଛମାନ ବଢିଉଠିଅଛି !

ଦଧିବାମନ ଦେଉଳଟି ପୀଢରୀତିରେ ନିର୍ମିତ ! ଏଥିରୁ କୌଣସି ସୂକ୍ଷ୍ମ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ ନାହିଁ ! ବସ୍ତୁତଃ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶକାଳରୁ ଓଡିଶାରେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଆଉ ବିଶେଷ ଉତ୍ସାହ ନଥିଲା ! କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରି ଓଡିଶା ରାଜା ଓ ସ୍ଥପତିକୁଳଙ୍କର ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣର ଅତୃପ୍ତ ତୃଷ୍ନା ଯେପରି ଚିରକାଳପାଇଁ ପ୍ରଶମିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ! ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶ ପରେ ନୂଆ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ପୁରୁଣା ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କୁ ବିଧର୍ମୀମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପ୍ରଧାନ ଦାୟିତ୍ୱରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ! ପୁଣି ସିଂହଳ- ବ୍ରହ୍ମପୁର ଦଧିବାମନ ମନ୍ଦିର ପରି ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି କୌଣସି ରାଜା ବା ରାଜପୁରୁଷ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ସେ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ କଳାମନ୍ତ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ସେସବୁର ବ୍ୟାବହାରିକ ସ୍ଥୂଳତ୍ୱହିଁ ଅଧିକ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିଲା !

ଦଧିବାମନ ମନ୍ଦିରଟି ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ମୋଟା ବଗଡା ପଥରରେ ପୀଢ ରୀତିରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ! ଏହାର ବାଡର ଜଙ୍ଘା ସାକର ବାରଣ୍ତି, ସିକର ଓ ସପ୍ତକାସମାନଙ୍କରେ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ନ ଥିଲା ! ତଳପତ୍ତନରୁ ବାଡ ସବୁ ଚଉଖୁଣ୍ଟିଆ ହୋଇ ଉପରକୁ ପ୍ରାୟ ତିରିଶହାତ ଉଠି ଯାଇଥିଲା ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣର ବହୁକାଳ ପରେ କୁଞ ଗଡନାୟକଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହୀ ଏଥିରେ କାଳେ ନାଟମନ୍ଦିର ଯୋଡିବାପାଇଁ ମୂଳପତନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଠାଇଥିଲେ ! କିନ୍ତୁ ତା ପରେ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସେହିଠାରେ ଅସମାପ୍ତ ରହିଥିଲା ! ଆଜି ସୁଦ୍ଧା ଜଗମୋହନ ଭିତରକୁ ଉଠିଲାବେଳେ ଯାତ୍ରୀମାନେ ସେହି ପତନ ଉପରେ ଚାଲିଯାଇଥାନ୍ତି !

#ଶେଷକୁ_ବିଷର_ମହାନ୍ତିର_ବଂଶ_ଲୋପ_କଲ_ଜଗନ୍ନାଥ🙏🙏

*******************************************

କୁଞ ଗଡନାୟକ ଅପୁତ୍ରକ ଥିଲେ ! ଏକମାତ୍ର କନ୍ୟା ଦୁର୍ଗେଶ୍ୱରୀ ବ୍ୟତୀତ ଗଡନାୟକଙ୍କର ଅନ୍ୟ ସଂସାରବନ୍ଧନ ଅଥବା ସନ୍ତାନସନ୍ତତି ନ ଥିଲେ ! ଯମୁନା ଝାଡପଡା ବୈରୀଶଲ୍ୟଙ୍କ ଘରେ କୁଞ ଗଡନାୟକ ମହାଆଡମ୍ବରରେ ଦୁର୍ଗେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ବିବାହ ଦେଇଥିଲେ , ମାତ୍ର ବିବାହର ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ନ ପୂରୁଣୁ, ଦୁର୍ଗେଶ୍ୱରୀ ହାତରୁ ଚୁଡିଶଙ୍ଖା ଭାଙ୍ଗି ପିତ୍ରାଳୟକୁ ଫେରିଆସିଥିଲେ ! ଏକମାତ୍ର ଆଦରଣୀୟା କନ୍ୟା ଦୁର୍ଗେଶ୍ୱରୀର କରୁଣା କାନ୍ଦଣା ଆଉ ଶୁଣି ନ ପାରି, କୁଞ ଗଡନାୟକ ଦଧିବାମନଙ୍କ ମନ୍ଦିର ବେଢା ଭିତରେ ତିନିଦିନ ତିନିରାତି ଅଧିଆ ପଡି ଡାକିଥିଲେ , " ଶେଷକୁ ବିଶର ମହାନ୍ତିର ବଂଶ ଲୋପ କଲ ଜଗନ୍ନାଥ ?"

କୌଣସି ପ୍ରାର୍ଥନା ନାହିଁ, ଯାଚଙ୍ଗା ନାହିଁ, କେବଳ ଏକ ଅଭିମାନ ସ୍ଫୀତ ଅଭିଯୋଗ-" ଶେଷକୁ ବିଶର ମହାନ୍ତିର ବଂଶରେ ପାଣି ଟୋପେ ଇଡିବାପାଇଁ ସୁଦ୍ଧା କାହାକୁ ରଖିଦେଲ ନାହିଁ ? ବିଶର ମହାନ୍ତି ପରା ତମର ମାନ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା ! ତୃତୀୟ ରାତି ଶେଷରେ କୁଞ ଗଡନାୟକଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶ ହୋଇଥିଲା ! ସ୍ୱପ୍ନରେ କୁଞ ଗଡନାୟକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ୱୟଂ ଦାରୁମୁର୍ତ୍ତି ଆବିର୍ଭୁତ ହୋଇ କାଳେ କହିଥିଲେ-- "ମୋତେ ଯିଏ ଆଶ୍ରା କରେ ସେ ସାତତଳ ପାଣି ତଳେ ବୁଡେ ! ତୁ ତ ବୁଡିଚୁ ! ଆଉ କ୍ଷୋଭ କଣ ? ଏଥର ଚଉପାଢିକୁ ଫେରିଯା !

ଏହାପରେ କୁଞଗଡନାୟକ ସବୁ ଦୁଃଖଶୋକ ଭୁଲି ଚଉପାଢିକୁ ଫେରିଆସିଥିଲେ ମାତ୍ର ଅଧିଆରୁ ଫେରିବା ପରଠାରୁ ଗଡନାୟକ ନିର୍ଘାତ ବଧୀର ହୋଇପଡିଥିଲେ ! କାନ ପାଖରେ ଗୋଟାଏ ବଜ୍ର ପଡିଲେ ସୁଦ୍ଧା, ତାହା ଶୁଣିବା ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ସମ୍ଭବ ନ ଥିଲା ! ଦୁର୍ଗେଶ୍ୱରୀର ମର୍ମଫଟା କାନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ବଧିର କାନରେ ଆଉ ପଡିଲା ନାହିଁ ! ଧର୍ମପତ୍ନୀ ବହୁପୂର୍ବରୁ ପରଲୋକଗତା ହୋଇଥିଲେ ! ଦଧିବାମନଙ୍କ ଫୁଲଗୁନ୍ଥା ଓ ବେଢା ଖରକା ପ୍ରଭୃତି ସେବାକର୍ମ ବ୍ୟତୀତ କୁଞ ଗଡନାୟକଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଜଞାଳ ବା କର୍ମ ଆଉ କିଛି ଏଣିକି ରହିଲା ନାହିଁ ! ତାଙ୍କର ଶୋକ ମଳିନ ଆଖି ଦୁଇଟି ଶିଶୁର ଆଖିପରି ଉଜ୍ୱଳ ନିର୍ମଳ ହୋଇଉଠିଥିଲା ! କୁଞ ଗଡନାୟକ ହୋଇପଡିଥିଲେ ଶୋକସନ୍ତାପହୀନ !

ଏବେ ଦଧିବାମନ ମନ୍ଦିରର ବାଡ ଦେହରେ ଶାବଳ ଓ ହାତୁଡି ପାହାେ ପଡି ସିଂହଳ- ବ୍ରହ୍ମପୁରର ଶାନ୍ତ, ନିରବ ପରିବେଶ ଆକୁଳିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, କୁଞ ଗଡନାୟକ ତାହା ଆଦୌ ଶୁଣିପାରୁ ନ ଥିଲେ ! ତାଙ୍କ ଆଖି ଦୁଇଟି ହାସ୍ୟୋଜ୍ଜଳ ଦିଶୁଥିଲା ! ମୁହଁରେ ଗ୍ଲାନିର କ୍ଷୀଣତମ ସ୍ଫର୍ଶ ସୁଦ୍ଧା ନ ଥିଲା ! ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଦେଉଳଟି ଯେ ତିଳ ତିଳ ହୋଇ ଶାବଳି ପାହାରରେ ଭାଙ୍ଗିପଡୁଥିଲା, ତାହା କୁଞ ଗଡନାୟକ ଜାଣିପାରୁ ନ ଥିଲେ ! ବଧୀରତାର ସାତତଳ ପ୍ରଶାନ୍ତି ତଳେ ସେ ସତ୍ତାହୀନ ଭାବରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହୋଇ ସାରିଥିଲେ ! ଅନ୍ୟ ଦିନ ମାନଙ୍କ ପରି ଚଉପାଢି ଦାଣ୍ତପିଣ୍ତାରେ ବସି କୁଞ ଗଡନାୟକ ଦଧିବାମନଙ୍କ ଲାଗି ଦୟାଣାମାଳ ଗୁନ୍ଥୁଥିଲେ ! ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମନ୍ଦିର ଦେହରେ ଶାବଳ ଚୋଟ ତାଙ୍କ କାନରେ ପଡୁନଥିଲା !

ଅଇଲା କଳାପାହାଡ ଭାଗ ୩

ଅଇଲା କଳାପାହାଡ ଭାଗ ୩