ମୋ ଲେଖାରେ ବୁଲେଇ ନେବି ବାଉନ ବଜାର ତେପନ ଗଳିର ସହର କଟକ ସହର।ରିକ୍ସା,ଅଟୋ ର ଚାହିଦା ଏବେ ବି ବେସ ଏଠି,ମୋ ବସ ର ବି ସୁବିଧା ନିଆରା,ହେଲେ ୨ଚକିଆ ଯାନ ଖଣ୍ଡେ ହେଲେ ପୁରା ବୁଲିଆସିବା କଟକ ସଦର ଠୁ ନଗର ଏରିଆ। ଓଡ଼ିଶାର ଭାଇଚାରାର ସହର କଟକ ସହର ଖାଲି କଥାରେ ନୁହେଁ ଏମାନେ କାମରେ ବି ପୁରା କଟକୀ ।ଏପଟେ ମହାନଦୀ ସେପଟେ କାଠଯୋଡ଼ି ମଝିରେ ଆମ ସିଲଭର ସିଟି କଟକ ।

କଟକର ଐତିହ୍ୟ :-

କେଶରୀ ବଂଶର ରାଜା ନୃପ କେଶରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ୯୮୯ ମସିହାରେ କଟକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା।୧୯୩୬ ମସିହାରେ ନୂଆ ଭାବେ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିବା ଓଡିଶାର ପ୍ରଥମ ରାଜଧାନୀ ହେଲା କଟକ,୧୮୯୨ ମସିହାରେ କଟକରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ମୋଗଲ ଶାସନର ଆରମ୍ଭ ।୧୯୩୫ ମସିହାରେ କଟକରେ ନିର୍ମାଣ ହେଲା ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗୁରୁଦ୍ୱାରା ଗୁରୁ ନାନକ ରତନ୍ ସାହେବ ଗୁରୁଦ୍ଵାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।୧୦୦୬ ମସିହାରେ ରାଜା ମର୍କତ କେଶରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାଠଯୋଡ଼ି ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରାଗଲା ।୧୨୨୯ ମସିହାରେ ରାଜା ଅନଙ୍ଗ ଭୀମ ଦେବଙ୍କ ତୃତୀୟ ନିର୍ମାଣ କଲେ ବାରବାଟି ଦୁର୍ଗ,୧୯୧୯ କଟକରୁ ମାଡ୍ରାସ ଓ କଲିକତା ରେଳ ସେବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।ଅନେକ ଇତିହାସର ସାକ୍ଷୀ ଏଇ ସହର କଟକ ସହର ।

ନିଜ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ରେ ପରିଚିତ ଭାଇଚାରାର ସହର କଟକ ।ଇତିହାସ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବାରବାଟି ଦୁର୍ଗ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ କଟକର ଅନନ୍ୟ ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।ତାହା ସମୀପରେ ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ବାରବାଟୀ ଷ୍ଟାଡିୟମ ପ୍ରତିଷ୍ଟିତ ହେଲା oca,ଯାହା ଆଜି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ସୁବିଧାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି,ଜାତୀୟ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଖେଳ ପାଇଁ ବାରବାଟୀ ଷ୍ଟାଡିୟମ୍ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟେ ।

୧୯୪୬ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା ଏସିଆ ମହାଦେଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ ଧାନ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର CRRI।

ଏହାସହ କଟକର ରାଣୀ ମା କଟକ ଚଣ୍ଡୀ ଏବଂ ମା ଭଟ୍ଟାରିକା ମନ୍ଦିର କଟକର ଶୋଭା ବୃଦ୍ଧି କରୁଛନ୍ତି,ଭାଇଚାରାର ସହରରେ ମୁସଲମାନଙ୍କ କଦ୍ଦମ୍ ରସୁଲ୍ ଓ ଶିଖ ମାନଙ୍କ ଗୁରୁଦ୍ୱାର ରତନ ସାହେବଙ୍କ ଧର୍ମ ପୀଠ ଅନ୍ୟତମ ।

କଟକର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୈବପୀଠ ଧବଳେଶ୍ୱର ଗାଥା ଅନ୍ୟତମ ଯାହା ଆମ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରତୀକ ମଧ୍ୟ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବଡ଼ ଓଷାରେ ଧବଳେଶ୍ୱର ପୀଠରେ ଅନେକ ଦୂରଦୂରାନ୍ତରୁ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାଗମ ହୋଇଥାଏ ।ମହାନଦୀ ଉପରେ ଧବଳେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ଝୁଲା ପୋଲ ରହିଛି ଯାହା କଟକର ଏକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଉନ୍ନତ ମାନର କାର୍ଜ୍ୟ।ବାଙ୍କୀର ଚର୍ଚ୍ଚିକା ମନ୍ଦିର ,ଚୌଦ୍ବାର ଡମଡମଣି ପୀଠ, ବଡମ୍ବା ନରସିଂହପୁର ଦେଓଝର , ଚୌଦ୍ୱାର ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ମାନ କଟକ ସହରକୁ ଆହୁରି ଆକର୍ଷଣ କରିଛି ।

ତ୍ରିକୋଣ ଭୂମି ବିଶିଷ୍ଟ କଟକ କାଠଯୋଡ଼ି ଓ ମହାନଦୀ ମଧ୍ୟର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଅବସ୍ତିତ।ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ରୂପା ତାରକସି କାମ ଲାଗି ଏହାକୁ ରୌପ୍ୟ ସହର ନାମରେ ଆଖ୍ୟାୟିତ କରାଯାଇଛି ଯେଉଁ ତାରକସିକୁ ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ବାରା ମିଳି କଟକର ସମ୍ମାନକୁ ଆହୁରି ଉର୍ଦ୍ଧାନିତ କରିଛି।ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ରେ କଟକର ରେଭେନ୍ସା ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନ୍ୟତମ ଯେଉଁଠାରେ ଦେଶ ଦୂରାନ୍ତରୁ ଅନେକ ଛାତ୍ର ଛାତ୍ରୀ ମାନେ ଆସିକି ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି ।ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଭଞ୍ଜ ହସପିଟାଲ ଓ ମେଡିକାଲ କଲେଜ ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବବୃହତ୍ ଓ ସର୍ବୋନ୍ନତ ଡାକ୍ତରଖାନା ,ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷଙ୍କ ଜନ୍ମ ଏବଂ ବାଲ୍ୟକାଳ କଟକରେ ଅତିବାହିତ ହୋଇଛି ।ବସ୍ ଯୋଗଯୋଗ ହିସାବରେ କଟକର ବାଦାମବାଡି ବସ୍ ଟର୍ମିନାଲ ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବବୃହତ ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ ନେତାଜୀ ବସ ଟର୍ମିନାଲରେ ଉନ୍ନତ ମାନର ଅନେକ ସୁବିଧା ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସାରିଛି ।

ସଂସ୍କୃତି ଅନୁଯାୟୀ କଟକରେ ମଧ୍ୟ ବାର ମାସରେ ତେର ପର୍ବ ପାଳନ ହୁଏ,ହେଲେ ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଟକ ଦଶହରା ପୂଜା ଓ ବାଲିଯାତ୍ରା ଅନ୍ୟତମ ।ଦଶହରାରେ ଶକ୍ତି ସ୍ୱରୂପିଣୀ ମା ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ଅନେକ ଆଡମ୍ବରରେ ପୂଜା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଚାନ୍ଦି ଓ ସୁନାରେ ଭରପୁର ସଜାଯାଏ ଚାନ୍ଦି ରୂପା ଅଳଙ୍କାର ସହିତ ମାଆଙ୍କ ପାଖରେ ସୁନାର ଓ ଚାନ୍ଦିର ମେଢ ସଜାଯାଏ ଯୋଉ ମେଢରେ କଟକର ତାରକସି କାମକୁ ଭଲରୂପେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ ।

କଟକର ଅନ୍ୟତମ ଆକର୍ଷଣ ଯାତ୍ରା ବାଲିଯାତ୍ରା ପୂର୍ବ କାଳରେ ବାଲି,ସୁମାତ୍ରା,ଜାଭା ଆଦି ସ୍ଥାନ ମାନଙ୍କୁ ବୋଇତ ନେଇ ବେପାର କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ ସାଧବ ପୁଅମାନେ ଏହି ଐତିହ୍ୟକୁ ବଞ୍ଚିତ କରି ଆଜି କଟକରେ ବାଲିଯାତ୍ରା ପାଳନ ଖୁବ ଆଡମ୍ବର ରେ କରାଯାଏ ସେଠାରେ ଅନେକ ଦୂରଦୂରାନ୍ତରୁ ଲୋକ ବେପାର ପାଇଁ ଆସନ୍ତି ଅନେକ ଲୋକଙ୍କର ସମାଗମ ହୋଇଥାଏ।

ଧର୍ମ ବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସଭିଏଁ ଆମେ ଭାଇ ଭଉଣୀ,ସେଥିପାଇଁ ଏଠାରେ ସବୁ ପୂଜା ଓ ପର୍ବ କୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦବା ସହ ଆଡମ୍ବରରେ ପାଳନ କରାଯାଏ ।

ଖାଇବା ର ତ ଜବାବ୍ ନାହଁ,ଛକ ଛକ ରେ ଭେରାଇଟି କଟକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦହିବରା ଆଳୁଦମ୍ ,ଖରାଦିନିଆ ଦହି ପଖାଳ ଓ ଛଙ୍କା କୁ ସରବତ,ଲସି ର ଆସର ଏଠି,ଷ୍ଟାଡିୟମ ର ଷ୍ଟିଟ ଫୁଡ କୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦାଦା ବିରିୟାନି,ବିଡାନାଶି ର ସାଧା ଗୁଗୁନି,ନନ୍ଦି ସାହିର ରାଗ ବାଲି ଚଟଣି ସହ ମୁଆ ପିଠା,ଜୋବ୍ରା ର ବରା-ଆଳୁଦମ୍,ସତ ଚଉରା ର ଚାରେଣି ବରା ପିଆଜି,ଏମିତି ଅନେକ ଜାହାର ଚିଠା ସରିବନି।

ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ :-

ନେତାଜୀ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ନୌବାଣିଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟ,ଆନନ୍ଦଭବନ ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ସ୍ୱରାଜ ଆଶ୍ରମ,ବାରବାଟୀ ଦୁର୍ଗ, ବାରବାଟି ଷ୍ଟାଡିୟମ, କଟକ ଚଣ୍ଡି ମନ୍ଦିର, ଜୈନ ମନ୍ଦିର, କଦମରସୁଲ ମସଜିଦ୍, ଗଡ଼ଚଣ୍ଡୀ ମନ୍ଦିର,ବୁଖାରୀ ବାବା,ପରମହଂସ ମନ୍ଦିର,ହାଡ଼ିଆପଠାର କଟକ ବୋର୍ଡ କ୍ଲବ, ରାଣୀହାଟ୍ ୱାଚ୍ ଟାୱାର, ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ବୋଷ ଓ ମଧୁସୂଦନ ବ୍ରିଜ୍ ଏମିତି ଅନେକ ଛୋଟ ବଡ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ କଟକକୁ ଆହୁରି ଆକର୍ଷଣ ଓ ସୁନ୍ଦର କରିଥାଏ ।

ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ କହିଲେ ଓଡ଼ିଶାର ତିରିଶିଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ କଟକ ଅନ୍ୟତମ ସେଥିପାଇଁ ତ କୁହାଯାଏ ପୁରୀ ରେ ଜାତି ନାହିଁ କି କଟକରେ ରାତି ନାହିଁ ।

କଟକୀ ଭାଷା ରେ କିଛି କଟକୀ କଥା:-

ହଁ ମୁଁ କଟକିଆ ଭାରି ଗର୍ବରେ କହେ ମୁଁ କଟକିଆ।

ହଁ ମୁଁ କଟିକିଆ ଆମର ଡେଲି ସକାଳର ଜଳଖିଆ ଏଠି ଦହିବରା ଆଳୁଦମ୍ ।

ହଁ ମୁଁ କଟକିଆ ଦଶ ଟଙ୍କିଆ ଚା ପାଇଁ ବି ଆମେ ଯାଉ କୋଷେ କୋଷେ ବାଟ।

ହଁ ମୁଁ କଟକିଆ ଆମର ଏଠି ଦୋଷ ଥାଉ କି ନଥାଉ ଆମ ସାହି କି ବଜାରର ପିଲାକୁ କିଏ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦେଖାଇଲେ ପୁରା କଟକ ମାଡ଼ି ଆସେ ।

ହଁ ମୁଁ କଟକିଆ ମୁନୁ ଭାଇଙ୍କ ଗୁଆଘିଅ ଚା ପାଇଁ ଖଟି ଅଲଗା ପ୍ରକାର ଜମେ।

ହଁ ମୁଁ କଟକିଆ ରାତିଅଧରେ ଯିବାକୁ ଲାଗିବନି ଡର ଏଠି।

ହଁ ମୁଁ କଟକିଆ ଯୋଉଠି ବଡ଼ କି ସାନ ବାପାର ଭାଇ, ପୁଅର ଭାଇ,ପୁଅର ପୁଅର ବି ଭାଇ ସବୁ ସମାନ ସବୁ ଏଠି ଭାଇଭାଇ ।

ହଁ ମୁଁ କଟକିଆ ଆମର ଏଠି ଅସରାଏ ବର୍ଷାରେ ବି ପାଣି ଜମି ଯାଏ ହେଲେ ମୁହୂର୍ତ୍ତକେ ଉଭେଇ ଯାଏ।

ଯେତେ ବଖାଣିଲେ କଥାକି ସରିବ ଇଏ ବା ମୋ ଜନ୍ମ ମାଟି ।

ଭାରି ଭଲ ଲାଗେ ମୋ ସହର ଆଜି ନଇ କୂଳ ପବନ ଦିଏ ଶାନ୍ତି।।

ଅଳ୍ପକେ ବ୍ୟାକ୍ଷା କରିଛି ରୋପ୍ୟ ସହରକୁ ।

ଯାହା ର ବର୍ଣ୍ଣନା ରେ ନାହିଁ ତୁଳନା ।।

ଅନେକ ଗାଥାଗରିମାର ସାଖି ଏ ସହର।

ମନକୁ କୁ କଣ ହଜାରେ ବର୍ଷର ସହର ।।

ଯାହା ଖୋଜିବ ତାହା ପାଇବ ଏମିତି ଏ ଜାଗା କଟକ।

ସେଥିପାଇଁ ତ ଆଗରେ 'କ' ପଛରେ 'କ' ମଝି 'ଟ' ସବୁକୁ ଟପିବ।।

ଐତିହ୍ୟମୟ କଟକ(Cuttack the slivercity)

ଆମ କଟକ