ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ:-

ବାଘ ବା ବ୍ୟାଘ୍ର (ଈଂରାଜୀରେ Tiger, ସାନ୍ତାଳୀରେ ᱛᱟᱹᱨᱩᱵ, ସମ୍ବଲପୁରୀରେ ବାଘ୍, ହିନ୍ଦୀରେ बाघ, ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ Panthera tigris) ବିରାଡି ପ୍ରଜାତିର ସର୍ବବୃହତ ଜୀବପ୍ରଜାତି । ଏହାର ଈଷତ୍ ହଳଦିିଆ ବା କମଳା ରଙ୍ଗର ଚମଡ଼ାରେ କଳା ରଙ୍ଗର ପଟା ପଟା ଦାଗ ଥାଏ ଓ ପେଟଟି ଧଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ । ବାଘ, ସିଂହ, କଲରାପତରିଆ ବାଘ, ଜାଗୁଆର ଓ ହିମ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ଇତ୍ୟାଦି ଜୀବ ପାନ୍ଥେରା ପ୍ରଜାତି ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ବାଘ ନିଜ ପରିବାସର ଖାଦ୍ୟଶୃଙ୍ଖଳର ସର୍ବୋଚ୍ଚତମ ମାଂସାସୀ ଜୀବ । ଗୋରୁ ଓ ହରିଣ ପ୍ରଭୃତି ତୃଣଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଶିକାର । ବାଘମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକାକୀ ଜୀବନଯାପନ କରନ୍ତି, କେବଳ କେତେକ ପରିସ୍ଥିତିରେ କିଛି ବାଘମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି ମିଳିମିଶି ରହୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ । ବାଘମାନେ ସାଧାରଣତଃ ନିଜର ଏକ ଶିକାର କ୍ଷେତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି ତାହାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି । ଶିକାରର ଚାହିଦା ମେଣ୍ଟାଇ ପାରୁଥିବା ଏକ ବିରାଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସାଧାରଣତଃ ବାଘମାନେ ନିଜର ପରିବାସ ବା ଶିକାର କ୍ଷେତ୍ର ରୂପେ ଚୟନ କରିଥାନ୍ତି । ଅନେକ କାରଣରୁ ପୃଥିବୀର କେତେକ ଦେଶରେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଘ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେବା ଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।

ବାଘକୁ ଶକ୍ତି, ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତୀକ ରୂପେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ତେବେ ଏହାର ସଂଖ୍ୟା ଦିନକୁ ଦିନ କମିବାରେ ଲାଗିଛି ।

‘ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଘ ଦିବସ’; ଆସନ୍ତୁ ଭାରତରେ ଥିବା ୬ଟି ବାଘ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଉପରେ ନଜର ପକେଇନେବା।

ନିଜ ଦେହର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୁନ୍ଦର ରଙ୍ଗ ତଥା ଜଙ୍ଗଲରେ ନିଜର ଅଦ୍ଭୁତପୂର୍ବ ରାଜକୀୟ ଠାଣି ପାଇଁ ପ୍ରକୃତିପ୍ରେମୀ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ମହଲରେ ବାଘ ଖୁବ୍ ଲୋକପ୍ରିୟ । ପ୍ରାଚୀନ ପୌରାଣିକ କଥା, ଲୋକକଥା ଇତ୍ୟାଦିରେ ବାଘଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଦେଖାଯାଇପାରିବ ଓ ଆଧୁନିକ ସମୟରେ କଥାଚିତ୍ର, ବୃତ୍ତଚିତ୍ର, ସାହିତ୍ୟ, ପତାକା, ରାଜ ସଙ୍କେତ ଓ କ୍ରୀଡ଼ା ମାସ୍କଟ୍ ଭାବେ ବାଘମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ବାଘ ହେଉଛି ଭାରତ, ବଙ୍ଗଳାଦେଶ, ମାଲେସିଆ ଓ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ ପ୍ରଭୃତି ଦେଶର ଜାତୀୟ ପଶୁ ।

ପ୍ରତିବର୍ଷ ୨୯ ଜୁଲାଇରେ ‘ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଘ ଦିବସ’ ପାଳନ କରାଯାଏ। ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ହେଉଥିବାରୁ ସଚେତନତା ପାଇଁ ଏହି ଦିନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଦିନ ଭାରତ ପାଇଁ ଆହୁରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଯେ ବାଘ କେବଳ ଭାରତର ଜାତୀୟ ପଶୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଶ୍ୱ ୭୦% ରୁ ଅଧିକ ବାଘ ଭାରତରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବାଘ ଦିବସ ପାଳନ କରିବାକୁ, ଆପଣ ଭାରତରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ବାଘ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ପରିଦର୍ଶନ କରିପାରିବେ।

ତେବେ ଭାରତରେ ଥିବା ୫୩ ଟି ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବାଛିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆସନ୍ତୁ କିଛି ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ଜାଣିନେବା ଯେଉଁଠାରେ ଆପଣ ବାଘମାନଙ୍କୁ ଅତି ନିକଟରୁ ଦେଖିପାରିବେ।

ରଣଥମ୍ବୋର, ରାଜସ୍ଥାନ:-

ଏହା ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଏଠାରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ବାଘ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହାର କ୍ଷେତ୍ର ୧,୧୩୪ କିଲୋମିଟର। ବଙ୍ଗଳା ବାଘର ଘର ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯଦି ଆପଣ ଏଠାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ସଫାରିରେ ଯିବାକୁ ପଡିବ। ବାଘ ବ୍ୟତୀତ ଆପଣ ଭାଲୁ, ହାଇନା, ଭାରତୀୟ ଠେକୁଆ ଏବଂ ଶୃଗାଳ ସମେତ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦେଖିପାରିବେ।

ଜିମ୍‌ କାର୍ବେଟ୍ ଟାଇଗର ରିଜର୍ଭ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ:-

ହିମାଳୟର ପାଦଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍ ଟାଇଗର ରିଜର୍ଭ, ବୋଧହୁଏ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ ବଡ ସଂରକ୍ଷଣ। ଏହି ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଉଦ୍ୟାନର କ୍ଷେତ୍ର ୫୦୦ ବର୍ଗ କି.ମି। ଏହି ରିଜର୍ଭ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ବିକଳ୍ପ ହେଉଛି ହାତୀ ସଫାରି। ବଙ୍ଗଳା ଟାଇଗର ବ୍ୟତୀତ, ଆପଣ ଏଠାରେ ୫୮୫ରୁ ଅଧିକ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ପ୍ରଜାତି ଏବଂ ୭ଟି ବିଭିନ୍ନ ଆମ୍ଫିବିଆନ୍ ପ୍ରଜାତି ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବେ।

ବାନ୍ଧବଗଡ ଟାଇଗର ରିଜର୍ଭ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ:-

ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରୁ ବାନ୍ଧବଗଡ ଟାଇଗର ରିଜର୍ଭକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଶହ ଶହ ଲୋକ ପରିଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ଏହା ୮୨୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ରୟାଲ ବେଙ୍ଗଲ ଟାଇଗରମାନଙ୍କ ଘର। କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ, ଐତିହାସିକ ବାନ୍ଧବଗଡ ଦୁର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଜୈବ ବିବିଧତା ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ଏହି ସଂରକ୍ଷଣ ସ୍ଥାନକୁ ବାଘ ଦିବସରେ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ଏକ ଉତ୍ତମ ବିକଳ୍ପ ହେବ।

କାହ୍ନା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ:-

କାହ୍ନା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ, ଯାହାକି କାହ୍ନା ଟାଇଗର ରିଜର୍ଭ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ଏସିଆର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଏବଂ ଭାରତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଙ୍ଗଳା ବାଘମାନଙ୍କର ଘର। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆପଣ ଏଠାରେ ଭାରତୀୟ ହାତୀ, ସ୍ଲଥ୍‌ ଭାଲୁ ଏବଂ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ତଥା ହରିଣ ଇତ୍ୟାଦି ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବେ। ବିଶେଷ କଥା ହେଉଛି ଏହି ପାର୍କରେ ୫୦୦ଟି ବାଘ ବାସ କରନ୍ତି।

କାଜିରଙ୍ଗା ଟାଇଗର ରିଜର୍ଭ;-

କାଜିରଙ୍ଗା ଟାଇଗର ରିଜର୍ଭରେ ଭାରତ ଏବଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ତୁଳନାରେ ସର୍ବାଧିକ ବାଘ ଅଛନ୍ତି। ଆସାମର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସଂରକ୍ଷିତ ବାଘ କାଜିରଙ୍ଗା ପାର୍କର ତେରାଇ-ସାଭାନା ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ହାତୀ, ବଣୁଆ ମଇଷି ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଗଣ୍ଡା ମଧ୍ୟ ବାସ କରନ୍ତି।

ସତପୁରା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ:-

ଯଦି ଆପଣ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଯେବ ବିବିଧତାର ଝଲକ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣ ସତପୁରା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ପରିଦର୍ଶନ କରିପାରିବେ। ୧୯୮୧ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରଠାରୁ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଏହି ଚମତ୍କାର ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ପାର୍କ ଉଭୟ ଦେଶ ତଥା ବିଦେଶରୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି। ଏଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ବିଦେଶୀ ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ପ୍ରାଣିମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିବ।

ନାମକରଣର ଇତିହାସ:-

ଲାଟିନ୍ ଶବ୍ଦ ଟାଇଗ୍ରିସ୍ (tigris)ରୁ ପ୍ରାଚୀନ ଫରାସୀ ଶବ୍ଦ ଟିଗ୍ରେ (tigre)ର ସୃଷ୍ଟି ଓ ପୁଣି ଏହି ଫରାସୀ ଶବ୍ଦରୁ ପୁରାତନ ଈଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ ଟାଇଗ୍ରାସ୍ (tigras) ଓ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଈଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ ଟାଇଗର୍ (tigre)ର ସୃଷ୍ଟି । ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ ଶବ୍ଦ τίγρις (ଟାଇଗ୍ରିସ୍)ରୁ ଏହି ଲାଟିନ୍ ଶବ୍ଦର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । ଗ୍ରୀକ୍ ଶବ୍ଦଟିର ମୂଳ କେଉଁଠାରୁ ତାହା ଅଜଣା, ତେବେ ଏହି ଶବ୍ଦଟି ବାଘ କିମ୍ବା "ଟାଇଗ୍ରିସ୍ ନଦୀ"କୁ ବୁଝାଇବା ପରି ମନେ ହୁଏ । ଆଉ ଏକ ମତାନୁସାରେ ପାରସୀ ଶବ୍ଦ ଟିଗ୍ରା - tigra ବା ଅୱେସ୍ତୀୟ ଭାଷାର ଶବ୍ଦ ତିଗ୍ରି - tigrhi ଏହି ଜୀବର ଈଂରାଜୀ ନାମର ମୂଳ ଶବ୍ଦ ହୋଇପାରେ । ପାରସୀ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ମୁନିଆ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଅୱେସ୍ତୀୟ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ତୀର । ବାଘ ସହ ଏହି ସବୁ ଶବ୍ଦର ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ସବିଶେଷ ପ୍ରମାଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବାଘର ଲମ୍ଫର ବେଗ ବା ଶାରୀରିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଏଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିବ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।

ଜୀବ ପରିବାରର "ପାନ୍ଥେରା" ନାମର ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରାଚୀନ ଫରାସୀ ଶବ୍ଦ ପାଣ୍ଟେରେ, ଲାଟିନ୍ ଶବ୍ଦ ପାନ୍ଥେରା କିମ୍ବା ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ ଶବ୍ଦ ପ୍ୟାନ୍ଥର୍‍ରୁ ହୋଇଥାଇପାରେ । ଏହି ସବୁ ଶବ୍ଦର ତତ୍କାଳୀନ ଅର୍ଥ ହେଲା – ହଳଦିଆ ପଶୁ । ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ କାଳରେ ପଣ୍ଡ୍ର ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଏକ ଶବ୍ଦ ରହିଥିଲା ଯାହା ଧଳା-ହଳଦିଆ ମିଶା ରଙ୍ଗକୁ ବୁଝାଉଥିଲା ।ପଣ୍ଡ୍ର ଶବ୍ଦଟି ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ପୁଣ୍ଡରୀକରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ସମ୍ଭବପର । ପୁଣ୍ଡରୀକ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଲା ବାଘ । (ତେବେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ଶବ୍ଦର ଅନେକ ଅର୍ଥ ରହିଛି ।) ଗ୍ରୀକ୍ ଲୋକକଥା ଅନୁସାରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ମତ ଯେ ପ୍ୟାନ୍ଥର୍ ଶବ୍ଦ ପ୍ୟାନ୍ (ଅର୍ଥାତ୍ - ସମସ୍ତ) ଓ ଥେର୍ (ଅର୍ଥାତ୍ - ପଶୁ)ର ମିଶ୍ରଣରୁ ସୃଷ୍ଟ ତାହା ବିଭ୍ରାନ୍ତିକର ।

ସଂସ୍କୃତରେ ବି+ଆ+ଘ୍ରା (ଧାତୁ)ରୁ ବ୍ୟାଘ୍ର ଶବ୍ଦର ସୃଷ୍ଟି ।ଏହି ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଲା – ଗନ୍ଧ ଗ୍ରହଣ କରିବା ବା ଭକ୍ଷଣ କରିବା । ବ୍ୟାଘ୍ର ଶବ୍ଦର ଅପଭ୍ରଂଶ ହୋଇ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ପ୍ରଚଳିତ "ବାଘ" ଶବ୍ଦର ସୃଷ୍ଟି ।

ବର୍ଗୀକରଣ:-

୧୭୫୮ ମସିହାରେ କାର୍ଲ୍ ଲିନାୟସ୍ ନିଜ ପୁସ୍ତକ ସିଷ୍ଟମା ନାଚୁରେ - Systema Naturaeରେ ବାଘ ବିଷୟରେ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରି ତାହାକୁ ଫେଲିସ୍ ଟାଇଗ୍ରିସ୍ ବୋଲି ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମକରଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୨୯ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଜୀବ ବର୍ଗୀକରଣ ବିଶେଷଜ୍ଞ ରେଜିନାଲ୍ଡ ଇନ୍ନେସ୍ ପୋକକ୍ ବାଘକୁ ପ୍ୟାନ୍ଥେରା ପ୍ରଜାତିରେ ସଂସ୍ଥାପିତ କରି ତାହାକୁ ପାନ୍ଥେରା ଟାଇଗ୍ରିସ୍ ବୋଲି ନାମିତ କରିଥିଲେ ।

ପାନ୍ଥେରା ବଂଶର ସିଂହ, କଲରାପତରିଆ ବାଘ ଓ ଜାଗୁଆର୍ ବାଘମାନଙ୍କ ନିକଟତମ ସମ୍ପର୍କୀୟ । ଜିନ୍‍ଗତ ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ପାଖାପାଖି ୨୮.୮ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ବାଘ ଓ ହିମ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘଙ୍କ ବିବର୍ତ୍ତନ ଧାରା ପାନ୍ଥେରା ପ୍ରଜାତିର ଅନ୍ୟ ଜୀବଙ୍କ ବିବର୍ତ୍ତନ ଧାରାଠାରୁ ବଦଳି ଗଲା । ତେଣୁ ସିଂହ, କଲରାପତରିଆ ବାଘ ଓ ଜାଗୁଆର୍ ପ୍ରାୟ ଏକା ବିବର୍ତ୍ତନ ଧାରାରେ ଯାଇଥିବା ବେଳେ ବାଘ ଓ ହିମ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘ ପରସ୍ପରର ନିକଟତର । ଫାଇଲୋଗ୍ରାଫିକ୍ ଗବେଷଣାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ୭୨୦୦୦-୧୦୮୦୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ ବାଘ ଉପପ୍ରଜାତିର ପୂର୍ବପୁରୁଷ ବୋଲାଉଥିବା ବାଘ ପ୍ରଜାତିର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ।

ଲଂଗ୍‍ଡାନ୍ ବାଘ ବା ପାନ୍ଥେରା ଡାନ୍‍ସ୍କିର ଜୀବାଶ୍ମ ଅବଶେଷ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଚୀନର ଗାନ୍ସୁ ପ୍ରଗଣାରେ ମିଳିଥିଲା । ପ୍ରାୟ ୨୦ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ପ୍ଲାଇଷ୍ଟୋସିନ୍ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ସମୟରେ ଏହି ବାଘ ପ୍ରଜାତି ବିଚରଣ କରୁଥିଲା । ଏହାର ଆକାର ପ୍ରାୟ ଜାଗୁଆର୍ ପରି ଥିଲା ଓ କିନ୍ତୁ ଏହାର ଛାଲର ଦାଗ ଭିନ୍ନ ଥିଲା । ଲଂଗ୍‍ଡାନ୍ ବାଘ ଆଧୁନିକ ବାଘର ଆଦିମ ପ୍ରଜାତି ଓ ଦୁଇ ପ୍ରଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଥାଇପାରେ । ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଚୀନରୁ ଏହି ବାଘ ବଂଶର ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । କ୍ରମଶଃ ବାଘ ହରିଣ ଓ ବନ୍ୟଗୋରୁ ପ୍ରଜାତିର ଶିକାର କରି ଖାଇଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଆକାରରେ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଲା । ପ୍ଲାଇଷ୍ଟୋସିନ୍ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ବାଘର ଏହି ଆକାର ସମ୍ପର୍କୀୟ ବିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।

ରାଜ୍ୟରେ କମୁଛି ବାଘ ସଂଖ୍ୟା, ଜାଣନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଅଛନ୍ତି କେତେ ବାଘ ? :-

Tiger In Odisha : ରାଜ୍ୟରେ କମିବାରେ ଲାଗିଛି ବାଘ ସଂଖ୍ୟା । ୨୦୨୧-୨୨ ଗଣନା ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟରେ ବାଘ ସଂଖ୍ୟାରେ ଅହେତୁକ ହ୍ରାସ ହୋଇଛି । ରାଜ୍ୟରେ ମାତ୍ର ୨୦ ଟି ମହାବଳ ବାଘ ଅଛନ୍ତି । ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଶିମିଳାପାଳ ବ୍ୟାଘ୍ର ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି ମାତ୍ର ୧୬ ଟି ବାଘ । ୨୦୧୮ ରେ ରାଜ୍ୟରେ ୨୮ ଟି ମହାବଳ ବାଘ ଥିବାବେଳେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା 20 କୁ ଖସି ଆସିଛି, ଯାହାକି ଏକ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ।

ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ ଅବସରରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ତଥ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି ।

ଜାଣି ରଖନ୍ତୁ, ୧୦୦ ବର୍ଷ ଆଗରୁ ଏସିଆରେ 1 ଲକ୍ଷ ବାଘ ଥିଲେ । ଏବେ ୪ ହଜାରରୁ କମ୍ ଅଛି । ବିଶ୍ଵ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ପାଣ୍ଠି ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ ୧୫୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବାଘସଂଖ୍ୟାରେ ପ୍ରାୟ ୯୫ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇଛି ।

NTCA ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ରାଜ୍ୟରେ ବାଘ ସଂଖ୍ୟା କମିବାରେ ଲାଗିଛି ଏପରିକି ଓଡ଼ିଶା ବାଘ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଏହି ରିପୋର୍ଟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ୨୦୦୬ ରେ ରାଜ୍ୟରେ ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ୪୫ ଥିଲା, ୨୦୧୦ ରେ ୩୨ ବାଘ ଥିଲେ । ସେହିପରି ୨୦୧୪ ଓ ୨୦୧୮ ରେ ୨୮ କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା ବାଘ ସଂଖ୍ୟା । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ୨୦ କୁ ଖସି ଆସିଛି ।

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ ପାଳନ କରିବା ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା।:-

ଜୁଲାଇ ୨୯ ରେ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଟାଇଗର ଦିବସ ବାଘର ସଂରକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି ଏବଂ ଏହି ଚମତ୍କାର ଜୀବ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଜରୁରୀ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।..

"2010 ରେ ସେଣ୍ଟ ପିଟର୍ସବର୍ଗ ଟାଇଗର ସମ୍ମିଳନୀରେ ଏହାର ଆରମ୍ଭରୁ, ଜୁଲାଇ 29 ରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଟାଇଗର ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ | ଏହାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ବଣୁଆ ବାଘ ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ହ୍ରାସକୁ ହ୍ରାସ କରିବା, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଲୁପ୍ତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ଦିନ ପାଳନ କରି ଆମେ ଟାଇଗର ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରୟାସ ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରୁ |

ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଉତ୍ସବ ଟାଇଗରଙ୍କ ପାଇଁ ଓକିଲାତି କରିବା ପାଇଁ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିଥାଏ | ଏହାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ବାଘ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନର ସୁରକ୍ଷା, ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର ଲାଭ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା।

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଟାଇଗର ଦିବସ ମାଧ୍ୟମରେ, ଆମେ ମଣିଷ ଏବଂ ବାଘର ଏକ ସମନ୍ୱିତ ସହଭାଗିତା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁ | ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଜୈବ ବିବିଧତା ରକ୍ଷା କରିଥାଏ, ଉଭୟ ମାନବ ଏବଂ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ପରିବେଶ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ |"

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଟାଇଗର ଡେ 2023 ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଏଠାରେ କିଛି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଅଛି:-

ଟାଇଗର ସଂରକ୍ଷଣ ଗ୍ଲୋବାଲ ସଚେତନତା: ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଟାଇଗର ଦିବସ ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ଯେପରିକି ବାସସ୍ଥାନ ନଷ୍ଟ, ପୋଖରୀ, ବେଆଇନ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ମାନବ-ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ବିବାଦ ଭଳି ବାଘ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ବିପଦ ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ବାଘମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଏହା ଦର୍ଶାଏ |

ଟାଇଗର ଜନସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ନଜର ରଖିବା: ଏହି ଦିନ ସଂରକ୍ଷଣ ସଂଗଠନ ଏବଂ ସରକାରମାନଙ୍କୁ ଟାଇଗର ଜନସଂଖ୍ୟା ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରୟାସ ଉପରେ ଅଦ୍ୟତନ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ | ସଂରକ୍ଷଣ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକର ସଫଳତାକୁ ଆକଳନ କରିବା ଏବଂ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ସମର୍ଥନ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ତଥ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ |

ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ସହଯୋଗର ପ୍ରତିପୋଷଣ: ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଟାଇଗର ଦିବସ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହଯୋଗ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ, କାରଣ ବାଘମାନେ ଏସିଆର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରାୟତଃ ଜାତୀୟ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି |

ନୀତି ପାଇଁ ଆଡଭୋକେସୀ: ଏନଜିଓ, ସରକାର ଏବଂ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ସଂଗଠନ ସମେତ ହିତାଧିକାରୀମାନେ ଏହି ଦିନ ବ୍ୟବହାର କରି ବାଘ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୀତି ପ୍ରଣୟନ କରିବା ସହ ପୋଖରୀ ତଥା ବେଆଇନ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ବାଣିଜ୍ୟ ବିରୋଧରେ କଠୋର ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ।

ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ନିୟୋଜିତ କରିବା: ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଟାଇଗର ଦିବସ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରୟାସରେ ଜଡିତ ହେବା, ସଚେତନତା ଅଭିଯାନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା, ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡିକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ଏବଂ ବାଘ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସହଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ |

ଇକୋସିଷ୍ଟମ ସଂରକ୍ଷଣ: ଟାଇଗରମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶିକାରକାରୀ ଏବଂ ଇକୋସିଷ୍ଟମ ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି | ବାଘ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷଣ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଜାତି ଏବଂ ସାମଗ୍ରିକ ଜୈବ ବିବିଧତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ |

ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ସାଙ୍କେତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ: ଅନେକ ଏସୀୟ ଦେଶରେ ଟାଇଗର ଗଭୀର ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ସାଙ୍କେତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରନ୍ତି, ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତି ଏବଂ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ | ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଥିବାବେଳେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଟାଇଗର ଦିବସ ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଛି |

ମୋଟ ଉପରେ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଟାଇଗର ଦିବସ ହେଉଛି ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବାର୍ଷିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଯାହା ବାଘର ଦୁଃଖ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରୟାସର ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱ ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ | ବିଶ୍ବ ର ସହଯୋଗ ଟାଇଗର ଜନସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ଏକ ସକରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ ଏବଂ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀରେ ଏହି ଆଇକନିକ୍ ବଡ ବିଲେଇମାନଙ୍କର ବଞ୍ଚିବା ନିଶ୍ଚିତ କରିପାରିବ |"

ଅନୁର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ' : ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ନେଇ ବିଶ୍ବ ଚିନ୍ତିତ:-

ଅନୁର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜୁଲାଇ ମାସ ୨୯ ତାରିଖଟିକୁ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ ରୂପେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ୨୦୧୦ରେ ସେଣ୍ଟ ପିଟର୍ସବର୍ଗ ବ୍ୟାଘ୍ର ସମ୍ମିଳନୀରେ ଏହି ସମ୍ପର୍କିତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ଦିବସର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ବାଘର ପ୍ରାକୃତିକ ବାସସ୍ଥାନକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇ ଏକ ବିଶ୍ବସ୍ତରୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଜନସଚେତନତା ତଥା ସମର୍ଥନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା।

ବ୍ୟାଘ୍ର ପଶୁ ଶୃଙ୍ଖଳର ଶୀର୍ଷରେ ରହି ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ସହ ସେମାନେ ଚଳ ପ୍ରଚଳ କରୁଥିବା ବନ ସମ୍ପଦରେ ଭରି ରହିଥିବା ଜୈବ ବିବିଧତାମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ଦେଇ ଆସୁଛି । ୧୯୦୦ ଖୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ବେଳକୁ ପୃଥିବୀରେ ବ୍ୟାଘ୍ର ସଂଖ୍ୟା ୪୦୦୦୦ ଥୂବା ବେଳେ (ମୁଖ୍ୟତଃ ଭାରତ ଉପ ମହାଦେଶରେ), ୧୯୭୩ ବେଳକୁ ଏହାର ପ୍ରାୟ ବିଲୋପ ସାଧନ ହୋଇ ଆସିଥିଲା । ପରିସଂଖ୍ୟାନରୁ ଜଣାପଡେ ତାହା ଆଶାତୀତ ଭାବେ କମି ଭାରତରେ ତାହାର ସଂଖ୍ୟା ୨୬୮ରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା । ୧୯୭୩ ଏପ୍ରିଲ ୧ ତାରିଖରୁ ଭାରତ ସରକାର ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଓ ଭାରତର କେତେକ ବଛାବଛା ଜଙ୍ଗଲରେ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା ଓ ସେମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା କଡ଼ାକଡ଼ି କରାଗଲା ଓ ପରିଚାଳନରେ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଦିଆଗଲା । ସେତେବେଳେ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପ ୯ ଟି ଥୁଲା ଓ ଆଜି ଏହା ୭୩ଟିରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଖୁସିର କଥା ବର୍ତ୍ତମାନ ସେଥ୍ରେ ଥିବା ବ୍ୟାଘ୍ରମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ୩,୧୬୭ ହୋଇଛି । ଏହି ସଂଖ୍ୟା ସାରା ବିଶ୍ବରେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାର ଶତକଡା ୭୦ ଭାଗ । କଠୋର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଜନ ସଚେତନତା ଏଥିରେ ମୁଖ୍ୟ ମାନଦଣ୍ଡ ଭାବରେ ନିଆଯାଇଛି ।

ଦେଶର ବାଘ ଗଣନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଗିନିଜ୍ ବୁକ୍ ଅଫ୍ ରେକର୍ଡସ୍‌ରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି। କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶା ସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଚନୀୟ। ରାଜ୍ୟରେ ମହାବଳ ବାଘଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କ୍ରମାଗତ କମିବାରେ ଲାଗିଛି। ୨୦୧୯ ଜୁଲାଇ ୨୯ରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ୨୦୧୮ ବ୍ୟାଘ୍ର ଗଣନା ଫଳାଫଳ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ଯେଉଁଥ୍ରେ କି ଭାରତରେ ୨୯୬୭ ମହାବଳ ବାଘ ଥ‌ିବା ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା। ସେଥ୍‌ରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ୨୮ଟି ମହାବଳ ଥୂବାର ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା। ଯଦି ଆମେ ପୂର୍ବ ବର୍ଷର ସଂଖ୍ୟାକୁ ଅବଲୋକନ କରିବା ତେବେ ୨୦୦୬ରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ୪୫ଟି ମହାବଳ ଥିବାବେଳେ ୨୦୧୦ରେ ୩୨, ୨୦୧୪ରେ ୨୮ ବାଘ ଥୂବା ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦୦୬ରେ ଥିବା ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୮ବେଳକୁ ପ୍ରାୟ ୩୮%କୁ କମି ଆସିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶା ବନ ବିଭାଗ ଏହି ଗଣନା ଭୁଲ୍ ବୋଲି କହିବା ସହିତ ନିଜ ତରଫରୁ ଆଉ ଥରେ ଗଣନା କରିଥିଲା । ଶେଷରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ୪୦ଟି ବାଘ ଥିବା ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଥିଲା । ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ(ଏନ୍‌ଟିସିଏ)କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ବନ ବିଭାଗ ରାଜ୍ୟରେ ବାଘ ଅଧୂକ ଥିବା କହିଥିଲା ସତ, କିନ୍ତୁ ବାଘଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛି। ୨୦୧୮ ଅକ୍ଟୋବରରେ ବରଗଡ଼ ଜିଲାରେ ଏକ ମହାବଳ ବାଘକୁ ମାରି ପୋତି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଡିସେମ୍ବରରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରୁ ଆନ୍ତଃରାଜ୍ୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଆସିଥିବା ମହାବୀର ବାଘର ସାତକୋଶିଆ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପ ଭିତରେ ରହସ୍ୟମୟ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ଏହି ୨ଟି ବାଘର ମୃତ୍ୟୁ ଓଡ଼ିଶା ବନ ବିଭାଗର ଅନେକ କଳାକାରନାମାକୁ ପଦାକୁ ଆଣିଥିଲା।

ସଂପ୍ରତି ଦିନକୁ ଦିନ ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି । ଏ ନେଇ ସାରା ବିଶ୍ବ ଚିନ୍ତିତ । ଏହାର ସୁରକ୍ଷା ପରିବେଶ ସଂରକ୍ଷଣ ଲାଗି ନିତାନ୍ତ ଜରୁରୀ । ସାରା ବିଶ୍ବରେ ବାଘ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ବିପଦ ଏବଂ ଅସୁବିଧା ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ବିଶ୍ବ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଏ । ସାରା ବିଶ୍ବରେ ଦିନକୁ ଦିନ ବାଘଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଉଛି । ବିଶ୍ବର ବାଘ ସଂଖ୍ୟାର ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ଭାରତରେ ଅଛନ୍ତି । ଗଛ କାଟିବା ଦ୍ବାରା ବାଘଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ କମିବାରେ ଲାଗିଛି । ଆଜି ‘ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ’ ଅବସରରେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ବାଘଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ଜଣା ଅଜଣା କଥା ...

୧-ବାଘ ବିରାଡି ପ୍ରଜାତିର ସର୍ବବୃହତ ଜୀବପ୍ରଜାତି । ଏକ ବୟଷ୍କ ବାଘର ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୩୬୩ କିଲୋପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ । (ଯାହା ଏକ ଦଶ ବର୍ଷ ଶିଶୁ ସହିତ ସମାନ) । ଏବଂ ଯାହାର ଲମ୍ବ ୩.୩ ମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।

୨-ବାଘ ଏକ ମାଂସାସୀ ଜୀବ । ଗୋରୁ ଓ ହରିଣ,ବଣୁଆ ଘୁଷୁରୀ, ଆଣ୍ଟିଲୋପ୍ ପ୍ରଭୃତି ତୃଣଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଶିକାର । ବାଘମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକାକୀ ଜୀବନଯାପନ କରିଥାନ୍ତି ଏକା ହିଁ ଶିକାର କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ଯ ପସନ୍ଦ କରିଥାନ୍ତି ।

୩-ବାଘ ଏକା ହିଁ ଶିକାର କରିଥାଏ ସାଧାରଣତଃ ରାତିରେ ହିଁ ଶିକାର କରିବାକୁ ସେ ପସନ୍ଦ କରିଥାଏ । ଶିକାରକୁ ନ ଧରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଶିକାରୀ ଧୂରେ ଧୂରେ ତା ପିଛା କରିଥାଏ । ବାଘ ନିଜ ଶିକାରର ମୁଣ୍ତ,ପିଢ଼ି କିମ୍ବା ବେକ ଉପରେ ପ୍ରଥମେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥାଏ ।

୪-ବାଘ ପାଣିରେ ରହିବା ପାଇଁ ଅଧୂକ ପସନ୍ଦ କରିଥାଏ । ଅଧୂକାସଂ ସମୟ ଭାରତୀୟ ଜଙ୍ଗଲ ରାଜ କୁହାଯାଉଥିବା ବାଘକୁ ନଦୀ, ପୋଖରୀରେ ଦେଖୁବା ପାଇଁ ମିଳିଥାଏ । ବାଘର ଗର୍ଜନ ତିନି କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ମିଳିଥାଏ ।

୫- ପ୍ରାଚୀନ ପୌରାଣିକ କଥା, ଲୋକକଥା ଇତ୍ୟାଦିରେ ବାଘଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି । ବାଘ ହେଉଛି ଭାରତ, ବଙ୍ଗଳାଦେଶ, ମାଲେସିଆ ଓ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ ପ୍ରଭୃତି ଦେଶର ଜାତୀୟ ପଶୁ ।

୬- ସାଧାରଣତଃ ଏକାପରି ନଜର ଆସନ୍ତି ବାଘ, ହେଲେ ପ୍ରତ୍ୟକଙ୍କ ଦେହରେ ନଜର ଆସୁଥୂବା କଳାକଳା ରଙ୍ଗର ପଟା ପଟା ଦାଗ କିନ୍ତୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ପାର୍ଟନର ଥାଏ ।

୭-ଆଜି ଦୁନିଆରେ ବାଘର ପାଞ୍ଚଟି ଉପଜାତି ଅଛି । ଏହି ଉପଜାତିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ବେଙ୍ଗଲ୍ ଟାଇଗର, ସାଉଥ୍ ଚାଇନା ବାଘ, ଇଣ୍ଡୋଚାଇନିଜ୍ ଟାଇଗର, ସୁମାତ୍ରା ଟାଇଗର ଏବଂ ଆମୁର ଟାଇଗର ଯାହାକୁ ସାଇବେରିଆ ବାଘ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ବାଘର ତିନୋଟି ଉପଜାତି ବିଲୁପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି କେସ୍ପିୟନ୍, ବାଲି ଏବଂ ଜାୱନ ।

ଅନ୍ୟପଟେ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ ଅବସରରେ ନନ୍ଦନକାନନ ପ୍ରାଣୀଉଦ୍ୟାନରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଛି ସ୍ବତନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ । ନନ୍ଦନକାନନରେ ଏବେ ତିନି ପ୍ରଜାତିର ମୋଟ ୨୭ଟି ବାଘ ଅଛନ୍ତି ।

ଜୈବ ବିବିଧତାର ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ଜୀବଜଗତ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ବାଘମାନଙ୍କ ଭୂମିକା ବେଶ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ:-

ବାଘ ପ୍ରକୃତିର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ବରଦାନ। ଏହାର ବଂଶବୃଦ୍ଧି ବନାଞ୍ଚଳର ଭାରସାମ୍ୟ ରକ୍ଷାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ। କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଉଥିବାରୁ ଏମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ସହିତ ବିଲୁପ୍ତ ହେବାରୁ ରୋକିବା ଦିଗରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଉଛି।

ଭାରତର ଜାତୀୟ ପ୍ରାଣୀ ବାଘର ରାଜକୀୟ ଠାଣି ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଛି। ବଳଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀର ପ୍ରତୀକ ହେଉଛି ବାଘ। ଭାରତୀୟ ପୁରାଣ, କିମ୍ବଦନ୍ତୀ, ଲୋକକଥାରେ ବାଘକୁ ନେଇ ଅନେକ କାହାଣୀ ରହିଛି। ତେବେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବାଘଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କମିବାରେ ଲାଗିଛି। ଜଙ୍ଗଲ ହ୍ରାସ ଓ ବାଘ ଶିକାର ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ। ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରତି ସଚେନତନା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଓ ବାଘ ରହୁଥିବା ପରିବେଶକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଦିଗରେ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଲାଗି ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଜୁଲାଇ ୨୯କୁ ‘ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ’ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି।

୨୦୧୦ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୨୯ ତାରିଖରେ ରୁଷିଆର ସେଣ୍ଟପିଟର୍ସବର୍ଗ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ ହେବା ପରେ ବିଶ୍ୱବାସୀ ‘ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ’ ପାଳନ କରିଆସୁଛନ୍ତି । ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ୧୩ଟି ଦେଶ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଥିବା ବାଘ ସଂଖ୍ୟାର ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ଭାରତରେ ଅଛନ୍ତି। ୧୯୭୩ରେ ଭାରତ ସରକାର ‘ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଟାଇଗର୍’ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହା ଅନ୍ତର୍ଗତ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ୫୦ ବ୍ୟାଘ୍ର ଅଭୟାରଣ୍ୟ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ୨୦୦୬ରେ ଏନଟିସିଏ ଗଠନ କରାଗଲା । ବାଘଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବେ କମିବା ପରେ ଏହି ସଂସ୍ଥା ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା । ଯାହାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା, ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇବାରୁ ରୋକାଯିବ। ଏଥିସହ ବାଘ ବାସସ୍ଥଳୀକୁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାକୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଉଦ୍ୟମ ।

ତେବେ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ଏବେ ବି ବାଘଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ କମିନାହିଁ । ଜଙ୍ଗଲଗୁଡ଼ିକରୁ ଅବାଧ ବାଘ ଶିକାର କରାଯାଉଛି। ପୂର୍ବରୁ ଜଙ୍ଗଲ ନିକଟ ଗାଁଗୁଡ଼ିକରୁ ରାତି ହେବାମାତ୍ରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା ବାଘର ହେଣ୍ଟାଳ। ବାଘର ହେଣ୍ଟାଳ ଶବ୍ଦରେ ଜଙ୍ଗଲୀ ଗାଁଗୁଡ଼ିକରେ ତାଟି କବାଡ଼ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲା। ସେ ସମୟ ଆଉ ନାହିଁ। ଏବେ କଂକ୍ରିଟ୍‌ ଆସ୍ତରଣ ମଧ୍ୟରେ ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ଜଙ୍ଗଲ ଧ୍ବଂସ ହେବାରେ ଲାଗିଛି । ଯାହାର ଫଳ ସ୍ବରୂପ ବାଘର ଆବାସସ୍ଥଳ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇଛି। କମିଯାଇଛି ବାଘସଂଖ୍ୟା। ସାଧାରଣ ବାଘ ଅପେକ୍ଷା ଧଳାବାଘ ପ୍ରକୃତିର ଏକ ବୈଚିତ୍ର୍ୟ। ଧଳା ବାଘକୁ ନେଇ ବିଶ୍ୱଦରବାରରେ ନିଜର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଛି ନନ୍ଦନକାନନ ପ୍ରାଣୀ ଉଦ୍ୟାନ। ବର୍ତ୍ତମାନ ନନ୍ଦନକାନନରେ ୭ଟି ଧଳା ବାଘ ସମେତ ପ୍ରାଣୀଉଦ୍ୟାନରେ ମୋଟ ୨୭ଟି ବାଘ ଅଛନ୍ତି । ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ ଅବସରରେ ନନ୍ଦନକାନନରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆୟୋଜନ କରାଯାଉଛବାଲୁକା କଳା ମାଧ୍ୟମରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କଲେ ସୁଦର୍ଶନ ପଟ୍ଟନାୟକ:-

ନନ୍ଦନକାନନରେ ୩ଟି ପ୍ରଜାତିର ବାଘ ଅଛନ୍ତି । ସାଧାରଣ ରଙ୍ଗ ନାଲି ବାଘ,ଧଳା ବାଘ,କଳା ମେଲାନିସ୍ଟିକ ବାଘ ରହିଛନ୍ତି । ଏ ନେଇ ଅନଲାଇନ ମାଧ୍ୟମରେ ଛାତ୍ର ଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ନେଇ କୁଇଜ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ହୋଇଥିଲା ।ସେମାନଙ୍କୁ ପୁରସ୍କୃତ କରାଯିବା ସହ ଜନ୍ତୁ ରକ୍ଷକ ମାନଙ୍କୁ ପୁରସ୍କୃତ କରାଯିବ । ନନ୍ଦନକାନରେ ବାଘମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏବେ ୨୭ରେ ପହଞ୍ଚିଛି ।

ଅନ୍ୟପଟେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ ଅବସରରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସୁଦର୍ଶନ ପଟ୍ଟନାୟକ ବାଲୁକା କଳା ତିଆରି କରିଛନ୍ତି । ପୁରୀ ନିଳାଦ୍ରୀ ସମୁଦ୍ର ବେଳାଭୂମିରେ ବାଲୁକାକଳା ମାଧ୍ୟମରେ ବିଶ୍ବବାସୀଙ୍କୁ ସଚେତନତାର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛନ୍ତି ସୁଦର୍ଶନ। ପ୍ରାୟ ୧୫ଫୁଟ୍ ଲମ୍ବର ଏକ କଲରାପତରିଆ ବାଘର କଳାକୃତିକୁ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରିଛନ୍ତି ବାଲୁକା ଶିଳ୍ପୀ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସୁଦର୍ଶନ ପଟ୍ଟନାୟଙ୍କ ।

ଏହି ବାଲୁକାକୃତି ପ୍ରଦର୍ଶନୀର ବିଷୟବସ୍ତୁ ରଖିଛନ୍ତି “Save us to Save the environment”। ପରିବେଶ ସନ୍ତୁଳନ ରଖିବା ସହ ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ଯାଘ୍ର ଦିବସର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ଧୀରେଧୀରେ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ହେବା ଯୋଗୁ ବିଶ୍ୱରେ ବାଘ ସଂଖ୍ୟା କମିବାରେ ଲାଗିଛି। ତେଣୁ ବାଲୁକାକୃତି ଜରିଆରେ ବିଶ୍ୱବାସୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି ସଚେତନତାର ବାର୍ତ୍ତା ।

ବ୍ୟାଘ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନେତୃତ୍ଵ ନେଉଛି ଭାରତ: ଶ୍ରୀ ପ୍ରକାଶ ଜାଭଡ଼େକର:-

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବାଘ ପ୍ରକୃତିର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ବରଦାନ। ଏହାର ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ବନାଞ୍ଚଳ ଭାରସାମ୍ୟ ରକ୍ଷାରେ ସହାୟକ ବୋଲି କେନ୍ଦ୍ର ପରିବେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ପ୍ରକାଶ ଜାଭଡେକର କହିଛନ୍ତି। ବିଶ୍ଵ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ ଉପଲକ୍ଷେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀଠାରେ ବ୍ୟାଘ୍ର ଗଣନାର ବିସ୍ତୃତ ରିପୋର୍ଟ ଉନ୍ମୋଚନ କରିବା ଅବସରରେ ସେ ଏହା କହିଛନ୍ତି ।

ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତରେ ବାଘ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ହିଂସ୍ର ଜନ୍ତୁ ଆମର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ। ଭୂଖଣ୍ଡ ଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସତ୍ଵେ ବୃକ୍ଷ ଲତା ଓ ବନ୍ୟାପ୍ରାଣୀ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଆମ ଦେଶ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ। ସେଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଶରେ ଶତକଡା ୮ ଭାଗ ଜୈବବିବିଧତା ରହିଛି। ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଆମର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀର ଶତକଡା ୭୦ ଭାଗ ବାଘ ଆମ ଦେଶରେ ରହିବା ଏକ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ବିଷୟ। ପୃଥିବୀର ବାଘ ଜୈବମଣ୍ଡଳୀ ଥିବା ସମସ୍ତ ୧୩ଟି ଦେଶ ସହ ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଦିଗରେ ଭାରତ ଅନବରତ ଉଦ୍ୟମ କରୁଛି ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି।

ମଣିଷ ସହ ସଂଘର୍ଷ ଯୋଗୁଁ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଜୀବନହାନି ରୋକିବା ପାଇଁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହାତକୁ ନିଆଯାଇଛି। ସେମାନଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଆହାର ଓ ଜଳ ଯୋଗାଇବାକୁ ଏହି ଯୋଜନାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉଛି। ଦେଶରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏଥିପାଇଁ ଲିଡାର ଭିତ୍ତିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ସହଯୋଗ ନିଆଯିବ। ଲିଡାର ପଦ୍ଧତି ସର୍ବକ୍ଷେଣରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ଥଳକୁ ଲେଜର ଲାଇଟ ଦ୍ଵାରା ଆଲୋକିତ କରି ଦୂରସମ୍ବେଦୀ ଯନ୍ତ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହାର ପ୍ରତିଫଳନ ମପାଯାଇଥାଏ।

ବାଘ ଗଣନା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରି ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ମହାବଳ ବାଘ ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର ବାଘମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ହିସାବ କରାଯାଇଛି। ଦେଶର ଶତକଡା ୩୦ଭାଗ ବାଘ ବ୍ୟାଘ୍ର ଅଭୟାରଣ୍ୟ ବାହାରେ ଥିବାରୁ ବିଶ୍ଵର ବ୍ୟାଘ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ମାନକ (ସିଏଟିଏସ) ଫ୍ରେମୱାର୍କର ସହାୟତା ଲୋଡାଯାଇଛି। ଏହାଫଳରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ୩୦ ଭାଗ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ଦେଶର ୫୦ ଟି ବ୍ୟାଘ୍ର ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରିବ। ଏହି ଅବସରରେ ଉଦବୋଧନ ଦେଇ ପରିବେଶ ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ବାବୁଲ ସୁପ୍ରିୟୋ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଦେଶରେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ମଣିଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ସଂଘର୍ଷକୁ ଏଡାଇବା ସମ୍ଭବ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ କରିବା ଅସମ୍ଭବ। ବ୍ୟାଘ୍ର ସମ୍ପଦ ବୃଦ୍ଧି ଦିଗରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଅନବରତ ପ୍ରୟାସ ଯୋଗୁଁ ଯଥେଷ୍ଟ ସଫଳତା ମିଳିପାରିଛି।

ବାଘ ଥିବା ଜୈବମଣ୍ଡଳ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ସରକାରଙ୍କ ସହ ରୁଷର ସେଣ୍ଟପିଟର୍ସବର୍ଗଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଆଗାମୀ ୨୦୨୨ ସୁଦ୍ଧା ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ଵିଗୁଣିତ କରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ ନିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ଜୁଲାଇ ୨୯ କୁ ବିଶ୍ଵ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ ଭାବେ ପାଳନ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯିବା ପରେ ବାଘ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଉଛି।

ଭାରତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟସୀମା ପୂର୍ବରୁ ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ଵିଗୁଣିତ କରିଥିବା ଗତବର୍ଷ ବିଶ୍ଵ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ ପାଳନ ଅବସରରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ଦେଶରେ ବାଘ ସଂଖ୍ୟା ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୯୬୭ ଥିବା ବେଳେ ଏହା ବିଶ୍ଵର ମୋଟ ବାଘ ସଂଖ୍ୟାର ୭୦ ଭାଗ। ବାଘ ଗଣନା ପାଇଁ ଆମ ଦେଶରେ କରାଯାଇଥିବା କ୍ୟାମେରାଭିତ୍ତିକ ସର୍ଭେ ଗିନିଜ ବୁକ ଅଫ ୱାର୍ଲ୍ଡ ରେକର୍ଡରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି।

ଉପସଂହାର:

ଭାରତର ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକ ଏହାର ପ୍ରାକୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ସଂରକ୍ଷଣ ତଥା ବିଭିନ୍ନ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦେଶର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର ପ୍ରମାଣ ଅଟେ। ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକୃତିର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ସ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଦାନ କରେ, ଯାହା ଚିତ୍ରସଂକେତ ପ୍ରଜାତିର ସାକ୍ଷୀ ହେବା ଏବଂ ଅଜ୍ଞାତ ମରୁଭୂମି ସହିତ ପୁନଃ ସଂଯୋଗ ହେବାର ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ । ଏହି ଜାତୀୟ ପରିଦର୍ଶନ କର

ି ।

ି ।

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିବସ: ଭାରତରେ ବାଘ ପ୍ରଜାତିର ସ୍ଥିତି ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣର ଚାଲେଞ୍ଜ।

International Tiger Day: Status of Tiger's in India and Conservation challenges .