ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାକ୍ଷରତା ଦିବସ ୨୦୨୪: ଭାରତରେ ସାକ୍ଷରତା ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଏବଂ ସମାଧାନ

ଶିକ୍ଷା ମାନବ କୁ ସମାଜ ସହ ତାଳଦେଇ ଚାଲିବାର ପଥ ପ୍ରଦର୍ଶକ ଅଟେ। ଶିକ୍ଷା ବିନା ମାନବ ଅନ୍ଧ ତୂଲ୍ୟ। ଆମର ଏକ କଥା ଅଛି,ବିଦ୍ୟା ଅଟଇ ମହାଧନ,ବାଳକେ କର ଉପାର୍ଜନ।ବିଦ୍ୟା ବିନା ମନୁଷ୍ୟ ପଶୁ ତୁଲ୍ୟ। ଆଜିର ଦିନରେ ବିଜ୍ଞାନ ର ଅଗ୍ରଗତି ସହିତ କେତେ ନୂଆ ନୂଆ ଜିନିଷ ବାହାରି ଲାଣି।ସେ ସବୁ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗର ଫାଇଦା ଉଠାଇବା ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ଆବଶ୍ୟକ। ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ବିଦ୍ୟା ଅଧ୍ୟୟନ ଆବଶ୍ୟକ।ପ୍ରତିବର୍ଷ ୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାକ୍ଷରତା ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଏ, ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସାକ୍ଷରତାର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ସଚେତନ କରାଇବା ଏବଂ ସାକ୍ଷରତା କୁ ମାନବିକ ଅଧିକାର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଇବା। ସାକ୍ଷରତା ନଥିବା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖିନ ହେବାକୁ ହୁଏ। ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ନିରକ୍ଷର ଏଥି ନିମନ୍ତେ ସାକ୍ଷରତା ଅଭିଯାନ କୁଏକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଅଛି। ଏଥିରେ ଅନେକ ସମସ୍ୟା ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ ର ଉପାୟ ବାହାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଭାରତରେ ସାକ୍ଷରତା ର ପ୍ରତିରୋଧକ ସମସ୍ୟା ମାନ:-

୧. ଅସମାନ ସାମାଜିକ ଅବସ୍ଥା

ଭାରତର ସମାଜିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଅସମାନତା ମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି, ଯାହା ସାକ୍ଷରତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଗରିବ ବର୍ଗର ଲୋକମାନେ ଶିକ୍ଷା ଅଭାବରେ ଅନେକ ଶିକ୍ଷା ସୁବିଧାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହା ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷତଃ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି କାରଣ ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଶିକ୍ଷାର ସୁବିଧା ନଥିବାର ସହିତ ସମାଜର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରେ ନାରୀ ମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ ସର୍ବଦା ନିଚ୍ଚରେ। ନାରୀ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ବହୁ ବର୍ଷ ହେଲାଣି ବିଭିନ୍ନ ଆନ୍ଦୋଳନ ହୋଇ ଆସୁଛି। ଅବଶ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେପରି ଅବସ୍ଥା ନାହିଁ, ଆଜି ସମାଜ ର ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନାରୀ ତାର ପରାକାଷ୍ଠା ଦେଖେଇ ଚାଲିଛି।ହେଲେ ବି କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଏବେବି ନାରୀ ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅବିଚାର ହେଉଛି।

୨. ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟା

ଅନେକ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟା ଥିବାରୁ ଶିକ୍ଷାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଅସମ୍ଭବ। ଶିକ୍ଷା ସଂସ୍ଥାନର ଅଧିକ ଶିକ୍ଷା ଖର୍ଚ୍ଚ ଯାହାକି ଗରିବ ଓ ମଧ୍ୟମ ବର୍ଗ ପରିବାର ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଅଟେ। ଦରିଦ୍ର ସୀମା ରେଖା ତଳେଥିବା ଲୋକେ ତ ସର୍ବ ନିମ୍ନ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ସେମାନେ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଇସା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବେ କି ପରି। ଏହା ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା।

୩. ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀର ଅଭାବ

ଏକ ଗୁଣାତ୍ମକ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀର ଅଭାବ ହେଉଛି ଆଜିର ସାକ୍ଷରତା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜଗୁଡ଼ିକର ଅନ୍ୟତମ କାରଣ। ଅନେକ ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ସଠିକ ନଥିବାରୁ ଛାତ୍ରମାନେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବା ରେ ବହୁ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖିନ ହେଉଛନ୍ତି।ଓ। ଶାକ୍ଷର ହୋଇପାରୁନାହାନ୍ତି।

୪. ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ୟା

ଗାଁ ଏରିଆରେ ନାରୀମାନେ ଦୂରବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଜୀବିକା ଲାଗି କାମ କରୁଛନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷାର ସୁବିଧା ସହଜ ହେଉ ନାହିଁ। ସେଥିପାଇଁ ନାରୀ ଶିକ୍ଷା ଭାରତରେ ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେଇଛି।ସାଧାରଣ ତ ନାରୀ ମାନଙ୍କୁ ଘର କାମରେ ପ୍ରବିଣ ହେବାର ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ। ସେମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷା କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇନଥାଏ।

୫. ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଗୁଣାତ୍ମକ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ଅଭାବ

ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଅନେକ ସ୍କୁଲରେ ଗୁଣାତ୍ମକ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଓ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଅଭାବ ଦେଖାଯାଏ। ଶିକ୍ଷାର ନ୍ୟୁନତମ ସମର୍ଥନ ଏବଂ ଅପରିପକ୍ବ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅଭାବ ଅନେକ ଶିକ୍ଷାକୁ ଅପରିପକ୍ବ ଓ ଅସଫଳ କରିଥାଏ। ଶିକ୍ଷା ର ବିକାଶ ରେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଗୁଣୀ ଶିକ୍ଷକ ର ଭୂମିକା ବେଶ୍ ଗୁରୁତ୍ୱ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ସମାଧାନ ଏବଂ ଉପାୟଗୁଡ଼ିକ

୧. ସାମାଜିକ ସଚେତନତା ଓ ଶିକ୍ଷା ଅଭିଯାନ

ସରକାର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସମୂହଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଅବ୍ୟାହତ ଶିକ୍ଷା ଅଭିଯାନ ସୃଷ୍ଟି ଓ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରି ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ସଚେତନ କରାଯାଇପାରେ। "ବେଟି ପଢାଓ, ବେଟି ବଚାଓ" ଓ "ସର୍ବ ଶିକ୍ଷା ଅଭିଯାନ" ପରି ଅଭିଯାନଗୁଡ଼ିକ ଏହି ମାର୍ଗରେ ସମାଧାନ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛି।

୨. ଏକ ଆଧୁନିକ ଏବଂ ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ନିର୍ମାଣ

ପ୍ରତି ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜରେ ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ଗୁଣାତ୍ମକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମର ସ୍ଥାପନା ଜରୁରୀ ଅଟେ। ଏଥିରେ ପ୍ରାୟୋଗିକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇ ନିଜେ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ନୂତନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ।

୩. ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଶିକ୍ଷାର ସୁବିଧା ଜୋଗାଣ

ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷାର ସୁବିଧା ଯୋଗାଡ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ସାକ୍ଷରତା ହାରକୁ ବଢାଇବାରେ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ହେବ।

୪. ଆର୍ଥିକ ସମର୍ଥନ ଏବଂ ସହାୟତା

ଗରିବ ଓ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସାହାଯ୍ୟ ଏବଂ ସମର୍ଥନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ସାକ୍ଷର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରାଯାଇପାରେ।

୫. ଅନଲାଇନ୍ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରଚାର

ଅନଲାଇନ୍ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରଚାର ଏବଂ ପ୍ରସାରଣ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉପାୟ ହୋଇପାରେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦୂର ଅଞ୍ଚଳର ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ଅଧିକ ସୁବିଧା ଦିଆଯାଇପାରେ।ଭାରତରେ ସାକ୍ଷରତା ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସରକାର, ଜନସାମାଜ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସଂଗଠନମାନଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଏହାର ସମାଧାନ ଉପାୟ ବିକାଶ କରିବା ଅବଶ୍ୟକ। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଶିକ୍ଷା ଓ ନାରୀ ଶିକ୍ଷାକୁ ଆଗକୁ ଆଣି ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିପାରିବ, ଯାହା ଭାରତର ସାକ୍ଷରତା ହାରକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇପାରିବ।

୬. ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷାରେ ଜୋର ଦେବା

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ସାକ୍ଷରତା ଅଭିଯାନ ରେ ଭୂମିକା ନେଇପାରେ କାରଣ ଏହା ନିମ୍ନ ସ୍ତରରେ ଶିକ୍ଷାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ। ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷାର ଉନ୍ନତି ସାକ୍ଷରତା ସ୍ତରକୁ ବଢାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ। ଏହି ଯୋଜନା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ବିକାଶ କରିବା ଜରୁରୀ।

୭. ନାରୀ ସାକ୍ଷରତା ପାଇଁ ସମର୍ଥନ ଏବଂ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ

ନାରୀମାନଙ୍କ ସାକ୍ଷରତାରେ ଅଧିକ ସମର୍ଥନ ଏବଂ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଇ ପରିବାର ଓ ସମାଜର ଭୂମିକାକୁ ବୃହତ୍ତର ମାନ୍ୟତା ଦେବା ଉପରେ ଜୋର ଦିଆଯାଇପାରେ। ନାରୀ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମାନଦଣ୍ଡ ଏବଂ ପ୍ରତି ଦିଗରେ ସମର୍ଥନ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନେଇପାରେ।

୮. ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଶିକ୍ଷାର ବିଶ୍ବବ୍ୟାପୀ ମୂଲ୍ୟ

ଭାରତ ଏକ ବିଶାଳ ଦେଶ ହେବାରୁ, ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ। ସାକ୍ଷରତାରେ ଏକ ବିଶେଷ ଭୂମିକା ନେଇପାରେ। ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ସାକ୍ଷରତାର ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ଏହାର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏକ ନୂତନ ଅଭିଗମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଭାରତରେ ସାକ୍ଷରତା ହାରକୁ ବଢାଇ ପାରିବ।

୯. ସାମୁଦାୟିକ ଶିକ୍ଷାକୁ ଯୋଗାଇବାରେ ସରକାରର ଭୂମିକା

ସରକାର ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଚାର ଓ ମୋଟିଭେସନ ନିତିମାନା, ଅଧିକାଂଶ ସାମାଜିକ ସଂସ୍ଥା ଓ ଏନଜିଓମାନଙ୍କୁ ସାମିଲ କରି ସାକ୍ଷରତାକୁ ଆମେ ସାଧାରଣ ମଣିଷଙ୍କ ପାଖରେ ନେଇଯାଇପାରିବ। ସମୁଦାୟରେ ଏକ ସାକ୍ଷରତା ବିପ୍ଲବ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇପାରେ।

୧୦. ସାକ୍ଷରତା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତାର ଜୋଡି ଅଭିକଳ୍ପ

ଏକ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଅଭିନବ ଉପାୟ ହେଉଛି ସାକ୍ଷରତାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ସହିତ ଯୋଡି ଦେବା। ଯେପରିକି ଜନଗଣଙ୍କୁ ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ପଦକ୍ଷେପରେ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା, ଯାହା ତାଙ୍କର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ଭାବେ ମୂଲ୍ୟ ହୋଇପାରିବ।

୧୧. ମନୋଭାବ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ

ଭାରତରେ ସାକ୍ଷରତା ସମ୍ପର୍କୀୟ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କର ମନୋଭାବକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଏବଂ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାରେ ସରକାର, ସଂସ୍ଥା, ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।ଭାରତରେ ସାକ୍ଷରତାର ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଓ ଅବସ୍ଥାନାନ୍ତର ବିକାଶ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସଠିକ ଅଭିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ମାନ୍ୟତା ପାଇଲା ଚାହିଁ। ସାକ୍ଷରତାର ଶକ୍ତିକୁ ବୁଝି ଏବଂ ଏହାକୁ ସଠିକ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ଉନ୍ନତ ଓ ସାକ୍ଷର ଭାରତର ସମ୍ବାଦ ଘୋଷଣା କରିବାରେ ଆମେ ସମର୍ଥ ହୋଇପାରିବ। ସମଗ୍ର ଦେଶର ସାକ୍ଷରତାର ଉନ୍ନତି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ଜରୁରୀ।

ଆମ ଦେଶର ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାର ଅଧିନିୟମ।

ଶିକ୍ଷା ମୋର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଓ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର।ଆମେ ସମସ୍ତେ ସ୍କୁଲ ଯିବା।୬ରୁ୧୪ ବର୍ଷ ଯେତେ ପିଲା,ଚାଲ ସମସ୍ତ ଙ୍କୁ ସ୍କୁଲ ନେବା। ଏପରି ପଦକ୍ଷେପ ମାନ ସରକାର ନେଇଛନ୍ତି। ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟର ପିଲା ମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ସରକାର ବହନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ଶିକ୍ଷା ପରିଷଦ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ

କରୁଛି।

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାକ୍ଷରତା ଦିବସ ୨୦୨୪: ଭାରତରେ ସାକ୍ଷରତା ପାଇଁ ଚ୍ଯାଲେଞ୍ଜ ଏବଂ ସମାଧାନ

International Literacy Day 2024: Challenges and solutions of literacy in India