ଜୀବନ ଏକ ଅନ୍ତହୀନ ପାଠଶାଳା। ଏହି ଶାଳାରେ ଆମେ ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଖିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ରହିଥାଉ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରକୃତ ଗୁରୁ କିଏ? ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଆମର ନିଜସ୍ୱ ଅନୁଭବ। ପୁସ୍ତକ, ଶିକ୍ଷକ ଓ ଉପଦେଶ ସବୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଦେଇପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଶିକ୍ଷା ଆମର ରୂଧିର-ମାଂସରେ ମିଶି ଆମର ଅଂଶ ହୋଇଯାଏ, ତାହା ଆସେ ଅନୁଭବ ବା ଅନୁଭୁତିରୁ।

ଉଦାହରଣ -ଓଡିଆରେ ଏକ ଅର୍ଥ ହେଉଛି: "ହେ ମନ, ଫାଟି ପଡୁନା, କିଛି ଦିନ ପାଇଁ ଯେଉଁ କଣ୍ଟା ତୋ ପାଦରେ ଫୋଡୁଛି, ସେଇ ତୋତେ ଦୂର ରାସ୍ତା ଯିବାକୁ ଶିଖାଇବ। କେବଳ ସେହି ସଡକ, ଯେଉଁଠି ତୁ ଅନେକ ବାଧା ଓ ଝଡ଼ ସହ୍ୟ କରିଛୁ, ସେଇ ତୋତେ ଶାନ୍ତିର ସୁନ୍ଦର ବଗିଚାକୁ ନେଇଯିବ।"

ଏହି କଥାଗୁଡିକ ଅନୁଭବର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଅତି ସହଜ ଓ ସୁନ୍ଦର ଭାଷାରେ ବୁଝାଇ ଦେଇଛି। ଜୀବନରେ ଯେତେ କଷ୍ଟ, ବିଫଳତା, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ସମସ୍ୟା ଆସେ, ସେ ସବୁକୁ ଆମେ ଏକ 'କଣ୍ଟା' ବା 'ଝଡ଼' ଭାବରେ ଦେଖୁ। ଆମର ଇଚ୍ଛା ହୁଏ ଏସବୁ ଆମ ପାଖରୁ ଦୂରରେ ରୁହନ୍ତୁ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସବୁ ଅସୁବିଧା ଭିତରୁ ଯାହା ଶିଖିବାକୁ ମିଳେ, ତାହା କୌଣସି ପୁସ୍ତକ ବା ଉପଦେଶରେ ମିଳେନା। ପାଦରେ କଣ୍ଟା ଫୋଡିଲେ, ଆମେ କେବଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରୁ ନାହୁଁ, ଆଗକୁ କେଉଁଠି ପାଦ ଦେବା ଉଚିତ, କାଦୁଅ-କଣ୍ଟା ରାସ୍ତା କିଭଳି ଚାଲିବା, ତାହା ମଧ୍ୟ ଶିଖିଯାଉ। ଏହି ଅନୁଭବ ଆମକୁ ସତର୍କ, ସମର୍ଥ ଓ ବାସ୍ତବିକ ବୁଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।

ଅନୁଭବର ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଏବ ଚିରସ୍ଥାୟୀ। ଯେପରି ଏକ ଛୋଟ ଉଦାହରଣ -ଏକ ପିଲାକୁ ଚୁଲିର ନିଆଁ ଛୁଇଁବା ପାଇଁ ମନା କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ଗୁପ୍ତେ ନିଆଁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ ଓ ହାତ ପୋଡ଼ିଯାଏ, ସେହି ଦାରୁଣ ଯନ୍ତ୍ରଣା ତାକୁ ଆଜୀବନ ପାଇଁ ଏକ ପାଠ ଶିଖାଇଦେଇଥାଏ ଯେ ନିଆଁ ଖେଳିବାର ଜିନିଷ ନୁହେଁ। ଏହି ଶିକ୍ଷା ତା ମନରେ ଏତେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଅଙ୍କା ହୋଇଯାଏ ଯେ ସେ ଆଉ କଦାପି ନିଆଁ ସହିତ ଲଢ଼ୁନି। ଏଠାରେ ଅନୁଭବ ହେଲା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା।

ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ଏହିଭଳି ଅନେକ ଘଟଣା ଘଟେ। ବିଶ୍ୱାସଘାତ ଖାଇଲେ ବନ୍ଧୁତ୍ୱର ସତ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ବୁଝାଯାଏ। କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଲେ ସହାୟକ ହାତ କେତେ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାହା ଜଣାପଡ଼େ। ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟ ଅନୁଭବ କଲେ ଟଙ୍କାର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର ଶିଖାଯାଏ। ଏସବୁ ଜ୍ଞାନ ଆମେ ବହି ପଢ଼ି ବା ଅନ୍ୟର କଥା ଶୁଣି ପାଇପାରିବା, କିନ୍ତୁ ତାହା ଆମ ମନରେ ଗଭୀର ଛାପ ପକାଇ ଦେଇପାରେନା। ଅନୁଭବ ଯେତେବେଳେ ସେହି ଜ୍ଞାନକୁ ଆମ ଦେହ-ମନ ଦେଇ ଗଲେ, ତାହା ଆମର ରକ୍ତ-ମାଂସରେ ମିଶିଯାଏ।

ଦ୍ଵିତୀୟ ଉଦାହରଣ-"କେବଳ ସେହି ସଡକ, ଯେଉଁଠି ତୁ ଅନେକ ବାଧା ଓ ଝଡ଼ ସହ୍ୟ କରିଛୁ, ସେଇ ତୋତେ ଶାନ୍ତିର ସୁନ୍ଦର ବଗିଚାକୁ ନେଇଯିବ।" ଏହାର ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ: ଜୀବନରେ ସଫଳତା ଓ ଶାନ୍ତି ହେଉଛି ଏକ ସୁନ୍ଦର ବଗିଚା। କିନ୍ତୁ ସେହି ବଗିଚାକୁ ଯିବାର ରାସ୍ତାଟି ସରଳ ନୁହେଁ। ଏହା ବାଧା, କଣ୍ଟା, ଓ ଭୟଙ୍କର ଝଡ଼ର ରାସ୍ତା। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି କଷ୍ଟକର ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରିବ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ହିଁ ଶେଷରେ ଶାନ୍ତିର ବଗିଚାରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବ। ଯେ କେବେ କଷ୍ଟ ଭୋଗି ନାହିଁ, ସେ ସୁଖର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝିପାରିବ ନାହିଁ। ଏହା ହେଉଛି ଜୀବନର ଏକ ନିୟମ।

ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ଅନୁଭବ ଆମକୁ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ ନାହିଁ, ଆମର ଚରିତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଗଢ଼ିଥାଏ। କଠିନ ସମୟ ଆମକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ କରେ। ବିପଦ ଆମକୁ ସାହସୀ କରେ। ବିଫଳତା ଆମକୁ ନମ୍ର କରେ। ସଫଳତା ଆମକୁ ଉଦାର କରେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନୁଭବ ଆମ ମନରେ କିଛି ନା କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥାଏ, ଆମକୁ ପୂର୍ବାପେକ୍ଷା ଅଧିକ ପରିପକ୍ୱ ଓ ବିବେକ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଥାଏ।

ତେଣୁ, ଜୀବନ ପାଠ ଶାଳାରେ ଆମେ ଯେତେ ବାର ଭୁଲୁଛୁ, ବିଫଳ ହେଉଛୁ, କଷ୍ଟ ପାଉଛୁ, ସେସବୁକୁ ଏକ ଶିକ୍ଷା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅନୁଭବଗୁଡିକ ଆମକୁ ଦୁର୍ବଳ କରେ ନାହିଁ, ବରଂ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଯେପରି ଲୁହାରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶ କରାଇଲେ ତାହା ଟେକା ହୋଇ ଶକ୍ତ ହୁଏ, ସେହିପରି ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଜୀବନର ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ି ହିଁ ଶକ୍ତିମାନ ହୋଇଥାଏ।

ଅନୁଭବ ହେଉଛନ୍ତି ଜୀବନର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ। ସେ କଠୋର, କିନ୍ତୁ ନିଷ୍ପକ୍ଷ। ସେ ସିଧାସଳଖ ପାଠ ପଢ଼ାନ୍ତି ଯାହା ଆମେ କେବେହେଲେ ଭୁଲିପାରିବୁ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ସୂଚନାରେ ଯେପରି କୁହାଯାଇଛି, ଆଜି ଯେଉଁ କଣ୍ଟା ଆମ ପାଦରେ ଫୋଡୁଛି, ସେଇ ଆମକୁ ଭବିଷ୍ୟତର ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି। ଆଉ ଯେଉଁ ବାଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ରାସ୍ତା ଆମକୁ ଥକାପଣ ଦେଉଛି, ସେଇ ରାସ୍ତା ହିଁ ଆମକୁ ଜୀବନର ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁନ୍ଦର ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳକୁ ନେଇଯିବ। ତେଣୁ, ଆମେ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନୁଭବକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା, ସେଥିରୁ ଶିଖିବା ଏବଂ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଉଚିତ। କାରଣ, ଏହି ଅନୁଭବ ଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ଆମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପେ ଗଢ଼ି ତୋଳୁଥାଏ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

"ଅନୁଭବ ହେଉଛି ଜୀବନ ପାଠଶାଳାର ଗୁରୁ"

"ଅନୁଭବ ହେଉଛି ଜୀବନ ପାଠଶାଳାର ଗୁରୁ"