ଯୋଗ ସୁତ୍ର ରେ ବର୍ଣନା କରାଯାଇଥିବା ଆଉ ଏକ ୟମ ହେଉଛି ଅପରିଗ୍ରହ | ଏହି ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ର ସରଳ ଅନୁବାଦ ହେଉଛି ଯେତିକି ମାତ୍ରା ରେ ଧନ, ସମ୍ପତି, ବସ୍ତୁବାଦୀ ସାମଗ୍ରୀ ଇତ୍ଯାଦି ଏକ ସରଳ ଜୀବନ ଜାପାନ କରିବା ଲାଗି ଦରକାର ସେତିକି ଗ୍ରହଣ କରିବା | ଆବଶ୍ଯକ ରୁ ଉର୍ଧ୍ୱ କୁ ଲୋଭ କିମ୍ବା ଆଶା ରୁ ବଞ୍ଚିତ ରହିବା | ସାଂସାରିକ ବସ୍ତୁ ଗୁଡିକଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନାସକ୍ତ ରହିବା ଏବଂ ଯାହା ଜୀବନରେ ଆଉ ଦରକାର ନାହିଁ ସିଗଡିକଙ୍କୁ ପରିତ୍ଯାଗ କରିବା |

ନିଜର ପ୍ରକୃତ ସୁଦ୍ଧ ସ୍ବରୂପ ଚିହ୍ନିବା ର ସାଧନା ର ସର୍ବ ପ୍ରଥମ ସ୍ତର ହେଉଛି ମନ କୁ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେ ଆଣିବା | ଏହି ଜଟିଳ କାର୍ଯ୍ଯ ରେ ସଫଳତା ହାସଲ କରିବାକୁ ହେଲେ ଲୋଭ ଓ ଆସକ୍ତି ରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ଅନିବାର୍ଯ୍ଯ | ସେହି ପଥ ରେ ମନ ର କାର୍ଯ୍ଯ କାରିତା କୁ ସ୍ୱୟଂ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି, ସତର୍କତା ସହିତ ମନର ଏରୁଣ୍ଡି ରେ ପହରା ଦେଇ, ଅନଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ଅଭ୍ଯାସରତ ହେବାକୁ ପଡିବ |

ଆସକ୍ତି କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଆବଶ୍ଯକ

ସାଧାରଣତଃ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ଯମାନଙ୍କର ଲୋଭ ଓ ଆସକ୍ତି ଥାଏ | କିନ୍ତୁ ଆମେ ସେଗୁଡ଼ିକ ର ବିଦ୍ଯମନତା କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିପାଋନାହିଁ | ଅନ୍ଯମାନେ ଆମର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି ଆସକ୍ତି ର ଠାବ କରିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଆମକୁ ସାବଧାନ ମଧ୍ଯ କରାଇଥାନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଯେପର୍ଯ୍ଯନ୍ତ ଆମେ ନିଜେ ଆମର ସ୍ୱଭାବ କୁ ଜାଣି ସ୍ବୀକାର କରିନାହୁଁ ସେପର୍ଯ୍ଯନ୍ତ ବିକାଶ ଅସମ୍ଭବ | ବିକାଶ ହେବାର ସୁଯୋଗ ହି କୋଉଠି ରହିଗଲା ଯେବେ ମନ ସ୍ଥିର କରି ସାରିଛି ଯେ ତାର କିଛି ତୃଟି ହି ନାହିଁ ଓ ମନ ଚାହା ଘଟଣା ଘଟିଲେ ହି ଖୁସି ମିଳିବ |

ଏକ ଆସକ୍ତ ବ୍ଯକ୍ତି ଲୋଭ, ଲାଳସା ଓ ଇଚ୍ଛା ର ଜାଲ ରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇଥାଏ | ତାର ସମଗ୍ର ଇଚ୍ଛା ଶକ୍ତି କେବଳ ତାର ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁ କିମ୍ବା ବ୍ଯକ୍ତି ଉପରେ ହି କେନ୍ଦ୍ରିତ ଥାଏ | ମନ ରେ ଅବିରତ ଇଛା ଓ ଅନିଚ୍ଛା ର ଢେଉ ଉତ୍ପାଦ ଓ ବେୟ ର ଅନୁକ୍ରମ ରେ କୌଣସି ଅବସର ହି ମିଳିପାରେ ନାହିଁ ନିଜର ବ୍ଯାକୁଳତା କୁ କେବଳ ଏକ ସାକ୍ଷୀ ଭାବ ରେ ଦେଖିବାକୁ | ଏହାର ପରିଣାମ ହେଉଛି ସେ ନିଜର ଆସକ୍ତି ଓ ଲୋଭ କୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ପାରେ ନାହିଁ ଏବଂ ଭୋଗ ବିଳାଶ ର ବ୍ଯାକୁଳତା ରେ ଭୋଗୀ ଚାଲିଥାଏ |

କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଆଡକୁ ଉଦ୍‌ଗତ ହେବାକୁ ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ନିଜର ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତି, ସ୍ଥାନ ଇତ୍ଯାଦି ର ଜ୍ଞାନ ଠିକ୍ ଭାବେ ଥିଵା ଦରକାର | ଏହା ଏକ ସାମାନ୍ଯ ଜ୍ଞାନ | ସେହିଭଳି ମନ ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ କ୍ରମାଗତ ହେବାକୁ ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ନିଜର ଅନ୍ତର ମନରେ ଯମା ହେଇ ଥିଵା ଲୋଭ ଓ ଆସକ୍ତି କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାକୁ ହେବ | କେବଳ ତାହା ହି ନୁହେଁ ସିଗଡିକଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର ମଧ୍ଯ କରିବାକୁ ହେବ | ଯଦି ଚିହ୍ନଟ ପରେ ମନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଲାଗିବ ଓ ନିଜକୁ ହୀନିମାନ କରିବାକୁ ଲାଗିବ ତେବେ ବିକାଶ ର ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ସୁଯୋଗ ହରାଇ ଦେଵ |

ଯାହା ସତ୍ଯ ତାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ଯେଭଳି ସ୍ଥିତି ଅଛି ତାହା ସେହିଭଳି ସ୍ବୀକାର କରି ଆଗକୁ ବଢିବାକୁ ହେବ |

କିଭଳି ଚିହ୍ନଟ କରିବା ନିଜ ଲୋଭ ଓ ଆସକ୍ତି କୁ

ଭୋକ୍ତା ଭାବ ରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ ହୋଇ ଦ୍ରସ୍ଟା ଭାବ ଉଜାଗ୍ର କରି ପାରିଲେ ମନ କୁ ନିଜ କବଜ ରେ ଆଣିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇ ଥାଏ | ପ୍ରଥମେ ଏହି ଦୁଇଟି ଭାବ କୁ ଖୁବ ଭଲରେ ଜାଣି ନେବା ଦରକାର | ଜ୍ଞାନ ହି ମନ ର ଅଂଧକାର କୁ ଦୂର କରିବାରେ ସକ୍ଷମ | ଉଦାହରଣ ସ୍ବରୂପ ଯଦି ତୁମେ ଭୋଜନ କରି ଆଇସ କ୍ରିମ୍ ଖାଇବା କୁ ମନ ବ୍ଯାକୁଳ ହେଲା ତେବେ ପ୍ରାୟତଃ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ସେହି ସଂବେଦନା ର ପ୍ରବାହ ରେ ବହି ଜାଇ ଦୋକନ ରୁ ଆଇସ କ୍ରିମ୍ ନେଇ ଆଶ| ଏହା ହେଉଛି ଭୋକ୍ତା ଭାବ | କିନ୍ତୁ ଯଦି ତୁମେ ଏହି ସଂବେଦନା କୁ ଭୋଗୀ ଭଳି ନ ହୋଇ ସାକ୍ଷୀ ରୁପେ ଦେଖି ପାରିବ ତେବେ ତାହାକୁ ଦ୍ରସ୍ଟା ଭାବ କୁହାଜାଏ |

ଦ୍ରସ୍ଟା ଭାବ ରେ ତୁମେ ନିଜ ଶରୀର ଓ ମନ ରେ ପ୍ରଚଲିତ ସଂବେଦନା ଓ ଭାବନା କୁ କେବଳ ଏକ ତୃତୀୟ ପୁରୁଷ ଭଳି ସାଖ୍ଯାତ କରି ଚାଳ | କିଭଳି ମନ ରେ ଏକ ପ୍ରୀତିକର ସଂବେଦନା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଯଥା ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁ କିମ୍ବା ବ୍ଯକ୍ତି ସଂପର୍କ ରେ ଆସ ଅବା ଚିନ୍ତନ୍ କର, କିଭଳି ସେହି ପ୍ରୀତିକର ସଂବେଦନା ପାଇଁ ଲାଳସା ଓ ତାକୁ ଜାବୁଡ଼ିଧରିବା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ରସ୍ଟା ଭାବ ଉଯାଗ୍ର ହେଲେ ହି ଅନୁଧ୍ୟାନ ହେଇ ପାରିଥାଏ |

ଏହି ଭାବ କୁ ଉଯାଗ୍ର କରିବା ଲାଗି ସବୁଠୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଉପାୟ ହେଉଛି ମନଯୋଗ(Mindfulness) | ଜୀବନ ର ନିରନ୍ତର ଦୌଡରୁ ନିଜ ପାଇଁ ସମୟ କାଢି, ଏକାନ୍ତ ରେ ବସି, ଅନ୍ତର୍ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ନିଜ ସ୍ୱାସ ସହିତ ଜଡିତ ହେବା ହି ମନଯୋଗ ଆଡକୁ ପ୍ରଥମ ପାଦ |

ଲୋଭ ଓ ଆସକ୍ତି ରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଜୀବନ ରେ କିଭଳି ଆଚରଣ ଆଣିବା ଦରକାର

ମନଯୋଗ ଏକ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଭଳି କାର୍ଯ୍ଯ କରେ ଆଗାମୀ ସୁଭ ଆଚରଣ ଗୁଡ଼ିକ ଙ୍କ କ୍ରମୋନ୍ନତି ପାଇଁ | ଅପରିଗ୍ରହ ଓ ଅଳ୍ପିଷ୍ଠ ର ଆଚରଣ ଧୀରେ ଧୀରେ ତୁମ ଜୀବନ ରେ ଯଦି ଯୁକ୍ତ ହେଇ ଚାଲିଛି ତେବେ ତାହା ବିକାଶ ର ଲକ୍ଷଣ | ସୁଦ୍ଧ ଚିନ୍ତନ ସହିତ ସତର୍କ ରହି ଜ୍ଞାନୀ ମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଗୁଡିକଙ୍କୁ ପାଳନ କରି ପାରିଲେ ଏହି ସବୁ ଆଚରଣ ସମ୍ପୁର୍ଣ ରୁପେ ଆମ ଜୀବନ ରେ ନିଜସ୍ୱ ହେଇ ପାରିବ ଏବଂ ଆମର ଓ ଅନ୍ୟ ମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ସାଧି ଚାଲିବ |

ଲୋଭ ର କୌଣସି ଅନ୍ତ ନାହିଁ | ଗୋଟେ ମନ ଚାହା ଘଟଣା ଘଟିଲେ ତୁରନ୍ତ ଆହୁରି ଏକ ସୁଖକର ଅନୁଭୁତି ପାଇଁ ଆଶା ସୃଷ୍ଟି ହେଇ ଯାଏ | ଏହା ସାଧାରଣ ମଣିଷ ର ସ୍ୱଭାବ ହେଇଯାଇଛି | ଅନେକ ଜନ୍ମ ଧରି ଆସକ୍ତି କୁ ସଞ୍ଚୟ କରି କରି ଆଜି ଆମେ ଏହି ଅବସ୍ଥା ରେ ପହଞ୍ଚିଛୁ | ସ୍ଥିତି କିଛି ଏଭଳି ହେଇ ଯାଇଛି ଯେ ବିନା କୌଣସି କାମନା ରେ କର୍ମ ର କିଛି ଅର୍ଥ ହି ରହି ଯାଇନାହିଁ | ପ୍ରତ୍ଯେକ କ୍ଷଣ ରେ ଆମେ ଲାଳସା ର ବନ୍ଧନ ରେ ଛନ୍ଦି ହେଇ ଚାଲିଛୁ | ଏହି ସ୍ୱଭାବ କୁ ଓଲଟାଇବା ର କାର୍ଯ୍ୟ ଅପରିଗ୍ରହ ର ପାଳନ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ ହେଇପାରିବ |

ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ସହିତ ଏହି ତଥ୍ଯ କୁ ମନ ରେ ବସାଇନେବାକୁ ହେବ ଯେ ଆମେ ଅଲ୍ପିଷ୍ଠ ଜୀବନ ଜାପାନ କରିବା | ଯେତିକି ଖାଦ୍ଯ, ବସ୍ତ୍ର, ଅନ୍ଯାନ୍ଯ ବସ୍ତୁ ଏକ ସାଧାରଣ ସାଧକ ଜୀବନ ଜାପାନ କରିବା ଲାଗି ଦରକାର ସେତିକି ଗ୍ରହଣ କରିବା | ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ବିଳାଶ ରୁ ମନ କୁ ବାହାର କରି ଏକ ସୁସ୍ଥ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶରୀର ଅନୁରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଯେତିକି ଦରକାର ସେତିକି ଧାରଣ କରିବା |

ମନୋରଞ୍ଜନ ଓ ଅତ୍ଯଧିକ ଆରାମ ଦାୟକ ବସ୍ତୁ ଗୁଡ଼ିକ ତପସ୍ଯା ରେ ଅନେକ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବେ, ସେଥିଲାଗି ତାଙ୍କର ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ | ଫୋନ୍ ର ବ୍ଯବହାର କୁ ଧୀରେ ଧୀରେ କମ୍ କରି କେବଳ ଜରୁରୀ ଯୋଗାଯୋଗ ଆଉ ସରଳ ଆଧୁନିକ ଜୀବନ ଶୈଳୀ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ କରିବାକୁ ହେବ | ଅନାବଶ୍ଯକ ବସ୍ତୁ ଓ ସଙ୍ଗତି କୁ ନିଜ ଜୀବନ ରୁ ବହିଷ୍କାର କରିବାକୁ ହେବ | କୌତୁହଳ ସୌକ, ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ର ଆଧୁନିକ ଯନ୍ତ୍ର, ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁଭୁତି ଇତ୍ଯାଦି ଗୁଡିକଙ୍କଋ ମନ କୁ ସ୍ୱାଧିନ କରିବାକୁ ହେବ |

ଚାଲିବା ର ଅଭ୍ଯାସ ସାଧନା ପଥ ରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାଯ୍ଯକାରୀ ହେବ | ନିଜର ଏକ ଝୋଲା ରଖ ଏବଂ ଅତ୍ଯଧିକ ପଲିଥିନ ଗୁଡିକଙ୍କର ବ୍ଯବହାର ରୁ ବଞ୍ଚିତ ରୁହ | ବଜାର ରୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲାବେଳେ ଭୋକ୍ତା ଭାବ ରୁ ବାହାରି ଦ୍ରାଷ୍ଟା ଭାବ ସହିତ ନିଜ ମନ ର ନାଟକ କୁ ଦେଖ |

ସାଧନା ପଥ ରେ ଦାନ ଓ କରୁଣା ର ଅବଲମ୍ବନ ଭଳି ଆଉ କିଛି ମହତ୍ ସହାୟକ ନାହିଁ

ଏକ ସାଧକ କୁ ଭଲ ଭାବେ ବୁଝି ନେବା ଦରକାର ଯେ 'ମୋର' ବୋଧ ର କିଛି ବାସ୍ତବିକତା ନାହିଁ | ଏହା ମନ ର ଏକ କାଳ୍ପନିକ ଗଠନ | କୌଣସି ବସ୍ତୁ/ ବ୍ଯକ୍ତି କୁ ମୋର କହିବାକୁ ହେଲେ ତାହା ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ହେବା ଦରକାର | ପ୍ରତ୍ଯେକ କ୍ଷଣ ରେ ପ୍ରତ୍ଯେକ ବସ୍ତୁ ପରିବର୍ତନ ହେଉଛି ଏବଂ ସେ ପରିବର୍ତନ ରେ ଆମର ଯୋଗଦାନ ବିଶେଷ କିଛି ନାହିଁ ତ କାହାକୁ ମୋର ବୋଲି କହିବି | ଆହୁରିମଧ୍ୟ ଆମର ଶରୀର ଓ ମନ ପ୍ରତି କ୍ଷଣ ବଦଳୁଛି ତ କିଏ ଆଧିପତ୍ଯ ସ୍ଥାପନା କରୁଛି |

ଆମର ଝାଳ ବୁହା ପରିଶ୍ରମ ଦ୍ବାରା ଅର୍ଜିତ ସମ୍ପତି କଣ କେବଳ ଆମର ? ଯଦି ଗ୍ରାହକ ହି ନ ଥିବେ ତ ଅର୍ଥ ଆସିବାର ପ୍ରଶ୍ନ ହି ଉଠୁ ନାହିଁ ଯଦ୍ଯପି ଆମେ ଦିନ ରାତି ଏକ କରି କାର୍ଯ୍ଯ ରତ ହେଇ ଚାଲିବା | ଆହୁରିମଧ୍ୟ ଆମ ଭଳି କୌଶଳ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଅନେକ ଲୋକ ପରିଶ୍ରମ କରି ଚାଲିଛନ୍ତି କିନ୍ତୁ ସୌଭାଗ୍ୟ ହେତୁ ଆମ ପାଖେଆ ଅର୍ଥ ଆସୁଛି | ତ ଭଲ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ ବୁଝି ପାରିବା ଯେ ଆମ ଅହମ୍ ଭାବ ହି ଆମକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିବାକୁ ବାଧ୍ଯ କରି ଦେଇଛି ଯେ ଆମର ଅର୍ଜିତ ସମ୍ପତି କେବଳ ଆମର |

ସେଥିଲାଗି ସନ୍ତ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଉପଦେଶ ଦେଇ ଆସିଛନ୍ତି ଯେ ଆମ ଅର୍ଜିତ ଅର୍ଥ ର ସମ ବିଭାଗ କରି ଅତି କମ୍ ରେ ୧୦% ଦାନ କରିବା ଦରକାର | ଆଉ ଦାନ ସମ୍ଯକ ଦାନ ହେବା ଦରକାର ଅର୍ଥାତ ଆଶା ରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦାନ | ଯଦି ଦାନ ବଦଳରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ପାଇବା ଅଭିଲାଶା ଅଛି ତ ସେ ଦାନର କଣ ଅର୍ଥ ରହିଗଲା ? ଏବଂ ଦାନ ସୁଦ୍ଧ ମନ ରେ ଦେବା ଦରକାର ଯଦି ଅନ୍ୟ ମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଇବା ଲାଗି କିମ୍ବା ମନରେ ସନ୍ଦେହ ରଖି ଦାନ କରିବା ତାହା ସମ୍ଯକ ଦାନ ହେବ ନାହିଁ |

ଯଥା ସମ୍ଭବ ଅନ୍ୟ କାହାରି କଷ୍ଟ ରେ ସାହାଯ୍ଯକାରୀ ହେଇପାରିବା ଏହାଠୁ ସୁଦ୍ଧ ଚିନ୍ତା ଆଉ କଣ ହେଇପାରିବ | ମୋର ଇଛା, ମୋର ପରିବାର ର ଦରକାର- ଅଦରକାରର ର ବନ୍ଧନ ରୁ ବାହାରି ଅନ୍ୟ କାହାରି ଦୁଃଖ ଯଦି ଆମ ହୃଦୟ କୁ ଛୁଇଁ ପାରୁଛି ତେବେ ଜାଣିବା ଆମେ ନିଜର ପ୍ରକୃତ ସ୍ବରୂପ ଚିହ୍ନିବା ର ଠିକ୍ ଦିଶା ରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଛୁ |

ସବୁ କିଛି ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଚାଲିଛୁ କିନ୍ତୁ ବାଟରେ ଚାଲୁଥିବା ନଙ୍ଗଲା ଭୋକିଲା ଭିକାରୀ କି ରୁଗ୍‌ଣ କୁକୁର ଟିର ଗୋଟେ ଦିନର ଖାଦ୍ଯ ପାଇଁ ସାହାୟକ ହେବା ପାଇଁ ମଧ୍ଯ ନା ଆମ ମନରେ ଜାଗା ଅଛି ନା ସମୟ | ଚେତନା କୁ 'ମୁଁ' ଓ 'ମୋର' କେନ୍ଦ୍ର ରୁ ବାହାର କରି କରୁଣା ର ଉଯାଗ୍ର ହି ସର୍ବସ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧନା |

ଅପରିଗ୍ରହ ଦ୍ବାରା ଅନାସକ୍ତି କୁ କିଭଳି ନିଜସ୍ୱ କରିବା

ଲୋଭ ଓ ଆସକ୍ତି ରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମନ କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ଲାଗି ସାଧକ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଟିପ୍ପଣୀ