ପୁନଃ ବିତ୍ତ ପୁନଃ ମିତ୍ରମ୍ ପୁନଃ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପୁନର ମହୀ

ଏତଦ୍ ସର୍ବ୍ୟ ପୁନର୍ଲଭ୍ୟମ ନ ଶରୀର ପୁନଃ ପୁନଃ

ଏ ସଂସାର ରେ ସବୁ କିଛି ପୁଣି ଥରେ ଗଲେ ଆସି ପାରିବ ବା ତାର କ୍ଷତି ଭରଣ ହୋଇ ପାରିବ ହେଲେ ଶରୀର ଏମିତି ଏକ ଜିନିଷ ଥରେ ଗଲେ ଆଉ କିଛି ବାକି ରହେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରେ "Health is wealth" ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଆଉ ଶରୀର ଥିଲେ ରୋଗ ତ ରହିବ ଆଉ ଏହା ଆଜି କି କାଲି ର ଘଟଣା ବଳୀ ନୁହେଁ ଏହା କେଉଁ ଅନାଦି କାଳରୁ ରହି ଆସିଛି। ତେବେ ସେହି ରୋଗ କୁ ଭଲ କରିବାକୁ ନିଦାନ ତ ଆବଶ୍ୟକ ଆଉ ଆମେ ଆଜି ଯାହା ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଯାଉଛୁ ତାଙ୍କୁ ଆୟୁର୍ବେଦ ର ଜନକ କୁହାଯାଏ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବୈଦ୍ୟ/ ଋଷି ଚରକ।

ଚରକ ହେଉଛନ୍ତି ଭାରତୀୟ ଔଷଧ ଜଗତର ଏମିତି ଏକ ଧ୍ରୁବ ତାରା ଯାହା ବିନା ବୋଧେ ସମସ୍ତେ ଦିଗହରା ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତେ। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ର ପ୍ରକୃତ ସମୟ ଓ ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନ ସର୍ବଦା ଦ୍ଵନ୍ଦ ମୟ ହେଲେ ଏତିକି ଜଣାଯାଏ ଯେ ସେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଦୁଇ ଶହ ରୁ ଦୁଇ ଶହ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ଭିତରେ ଥିଲା। ସେ କାଶ୍ମୀର ର କୋଳ ରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ବୋଲି କିଛି ସ୍ଥାନ ରେ ପଢାଯାଏ। ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟନାମ ହେଉଛି ଅଗ୍ନିବେଶ। ତାଙ୍କର ଅବଦାନ କେବଳ ଯେ ଭାରତ ଭିତରେ ସୀମିତ ତାହା ନୁହେଁ ସେ ସମଗ୍ର ଦୁନିଆ ରେ ଆଦୃତ।

ଚରକ କୁଷାଣ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ର କନିଶ୍କ ଙ୍କ ରାଜବୈଦ୍ୟ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଆସିଥିବା ପରିବ୍ରାଜକ ମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି।

ଚରକ ଙ୍କ ର ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ଉପରେ ଅଗାଧ ଜ୍ଞାନ ସେତେବେଳ ହିସାବ ରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନକ ଥିଲା। ସେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ତ୍ରିଦୋଷ ବିଷୟରେ କି ବାତ ପିତ୍ତ ଓ କଫ ର ମାତ୍ରା ଶରୀର ରେ ଅସୁନ୍ତୁଲିତ ହୋଇ ଶରୀର ରେ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଅଥର୍ବ ବେଦ ରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ କ୍ଷିତ୍, ଅପ୍, ତେଜ, ମାରୁତ୍ ଓ ବ୍ୟୋମ କୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରି ସେ ଚିକିତ୍ସା ଜଗତ ରେ ସଫଳତା ଆଣିଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ଜୀବନ ବ୍ୟାପି ସାଧନା ର ସନ୍ତକ ହେଉଛି ତାଙ୍କ ରଚିତ "ଚରକ ସଂହିତା" ଯେଉଁଠି ସବୁ ରୋଗ ର ନିଦାନ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇ ଅଛି। ଚରକ ଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଣାଳୀ ର ସବୁଠାରୁ ବିଶେଷତ୍ଵ ହେଉଛି ସେ କେବଳ ରୋଗ ଓ ରୋଗ ର ଲକ୍ଷଣ କୁ ଠିକ୍ ନକରି ସାମଗ୍ରିକ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ଜୋର୍ ଦେଉଥିଲେ କାରଣ ପ୍ରତିଟି ଅଂଶ ପ୍ରତିଟି କାର୍ଯ୍ୟ ସହ ଜଡ଼ିତ। ତେଣୁ ଶାରୀରିକ, ମାନସିକ, ବୌଦ୍ଧିକ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ କୁ ଠିକ୍ କରିବା ଦିଗରେ ଚିକିତ୍ସା କରୁଥିଲେ। ସେତେବେଳ ସମୟରେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଔଷଧ ( personalized medicine) ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ ଯାହା ଫଳରେ ରୋଗୀ ର ଅନୁଧ୍ୟାନ ପରେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିଲା ଯାହା ସେତେବେଳ ସମୟରେ ଭାବିଲେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗେ।

ଚରକ ସଂହିତାରେ ଅନାଟୋମି (Anatomy), ଫିଯିଓଲୋଜି(physiology) , ଅପରେସନ(operation) , ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ(diagnosis) , ଧାତୁ(metal) ରୁ ତିଆରି ଔଷଧ ଓ ବୃକ୍ଷ ରୁ ତିଆରି ଔଷଧ(herbal) ଉପରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଚରକ ସଂହିତା ଏକ ବହୁମୁଖି ପୁସ୍ତକ ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ କିଛି ସମସ୍ୟା କୁ ସମାଧାନ ପାଇଁ ବାଟ ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ସେ ସଂହିତା କୁ ଆଧାର କରି ନାଡି, ମୂତ୍ର ଓ ଶରୀର ର ଅନ୍ୟ ଫ୍ଲୁଇଡ କୁ ପରୀକ୍ଷା କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରୁଥିଲେ। ଶରୀର ର ବିଭିନ୍ନ ଚକ୍ର ଓ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରସ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଉଥିଲେ।

କେବଳ ଯେ ଚରକ ଚରକ ସଂହିତାରେ ଥିଓରୀ ଲେଖି ଯାଇଛନ୍ତି ତାହା ନୁହେଁ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀ ର ଲୋକ ମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏହାକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଏହି ସଫଳ ପ୍ରୟୋଗ ତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ଚରକ ସଂହିତା କୁ ଆହୁରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଦେଲା। ଚରକ ଙ୍କ ର ଜ୍ଞାନ କୌଶଳ ଭାରତ ର ସୀମା ରେଖା ଡେଇଁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ତିବେଟ ଓ ପର୍ସିଆ ଭଳି ଦେଶ ମାନଙ୍କ ରେ ଚରକ ସଂହିତା କୁ ତାଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରାଯାଇଛି ଓ ପାର୍ସୀ ଲାଟିନ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି। ଏତେ ଯୁଗ ବିତି ଗଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ଚରକ ଙ୍କ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳ ଆଜି ବି ଜୀବିତ ଆୟୁର୍ବେଦ ର ଶରୀର ରେ। ଚରକ ଙ୍କ ର ନିରନ୍ତର ପରୀକ୍ଷା ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଓ ସଂହିତା କୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ୍ କରିଦେଇଥିଲା। ଚରକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଏମିତି କୌଣସି ବୃକ୍ଷ ନାହିଁ ଯାହାର କୌଣସି ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ନାହିଁ ଏହି ଦକ୍ଷତା ତାଙ୍କୁ ଆଜି ବି ଅମର କରି ରଖିଛି।

ଚରକ ରୋଗ ହେବା ଆଗରୁ ନିରାକରଣ କୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇଥିଲେ ଓ ନିରୋଗ ରହିବା ପାଇଁ ଜୀବନ ଚର୍ଯ୍ୟା କୁ ସୁଧାରିବାର ପ୍ରୟାସ କରୁଥିଲେ ଯାହା ଫଳରେ ଶରୀର ରୋଗ ମୁକ୍ତ ରହିବ।

ସେ କେବଳ ଔଷଧ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଥିଲେ ତାହା ନୁହେଁ ସେ ଜଣେ ସମାଜସେବୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ଓ ଲୋକଙ୍କୁ ସଚେତନ କରାଇବା ରେ ମଧ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଭାରତୀୟ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଣାଳୀ ର ଦୁଇ ଆଧାର ହେଉଛି ଚରକ ଙ୍କ ଚରକ ସଂହିତା ଓ ଶୃଶୃତ ଙ୍କ ଶୁଶୃତ ସଂହିତା । ଯାହା କାଳ କାଳକୁ ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଗ ଦର୍ଶନ ଦେଉଥିବ। ତାଙ୍କ ର ଅଗାଧ ଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ ଥିଓରୀ ସେମିତି ଚିକିତ୍ସା ଓ ଆୟୁର୍ବେଦ ର ସ୍ତମ୍ଭ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବ। ଯଦି ଏହାକୁ ଅଧିକ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳ ରେ ଆଉଥରେ ଗବେଷଣା କରାଯାଆନ୍ତା ହୁଏତ ଆମ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଣାଳୀ ଆଉ ଦୁଇ ପାଦ ଆଗକୁ ଯାଇ ପାରନ୍ତା।

ପଢ଼ିଥିବା ପାଇଁ ଧନ୍ୟବାଦ।

କୈବଲ୍ୟ ନାୟକ

Kaibalya Nayak

ଆୟୁର୍ବେଦ ର ଜନକ - ଚରକ || Father of Ayurveda - Charaka

ତାଙ୍କ ଜୀବନ ବ୍ୟାପି ସାଧନା ର ସନ୍ତକ ହେଉଛି ତାଙ୍କ ରଚିତ "ଚରକ ସଂହିତା" ଯେଉଁଠି ସବୁ ରୋଗ ର ନିଦାନ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇ ଅଛି।