ପରିଚୟ:

ଦୁଇଟି ମହାନ ଭାରତୀୟ ଉପନ୍ୟାସ ମଧ୍ୟରୁ ରାମାୟଣ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ ଏବ ନୈତିକ ମାର୍ଗଦର୍ଶନର ଏକ ଭଣ୍ଡାର | ମହର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ, ଏଥିରେ ଭଗବାନ ରାମ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତା ଏବଂ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜୀବନ, ଦୁଢ ସାହସିକ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ପୌରାଣିକ ମହାନତା ଏବଂ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷାଗୁଡ଼ିକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଉପନ୍ୟାସ, ଯୁଗ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ସମୟହୀନ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ | ଏଠାରେ ରାମାୟଣରୁ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଧର୍ମ (ଧାର୍ମିକତା) ରାମାୟଣ ଆରମ୍ଭରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେଉଛି ଧର୍ମର ସଂକଳ୍ପ, ଯାହା ଶବ୍ଦ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଧାର୍ମିକତା ଏବଂ ନୈତିକ ନିୟମକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ | ରାମ, ନାୟକ, ପ୍ରାୟତଃ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯିଏ ଆଦର୍ଶରେ ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଧର୍ମ ପାଳନ କରନ୍ତି | ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କ୍ଷତି କିମ୍ବା ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କିପରି ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ଦାୟିତ୍ବକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ଉଚିତ ତାହା ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଉଦାହରଣ ଅଟେ | ଯେତେବେଳେ ରାମା ତାଙ୍କ ମା କୈକେୟୀଙ୍କ କାରଣ, ହେତୁ ଚଉଦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନିର୍ବାସିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ଅନୁଗ୍ରହ ଏବଂ ସାନ୍ତ୍ୱନା ସହିତ ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି | ଅଯୋଧ୍ୟାଙ୍କ ସିଂହାସନର ଯୋଗ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଏହି ବଳିଦାନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ ପାଳନ କରିବା ଆମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ପୂରଣ କରିବାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ, ଯଦିଓ ଏହା ଅସୁବିଧାଜନକ କିମ୍ବା ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଅଟେ | ଅଖଣ୍ଡତା ଏବଂ ସତ୍ୟତାର ଶକ୍ତି ରାମାୟଣର ଅନ୍ୟ ଏକ ଗଭୀର ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ଅଖଣ୍ଡତା ଏବଂ ସତ୍ୟତାର ମହତ୍ତ୍ଵ ଅଟେ ।଼ ରାମଙ୍କ ଚରିତ୍ର ସଚ୍ଚୋଟତା ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡତାର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଉଦାହରଣ | ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଅଦମ୍ୟ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଚ୍ଛ କାରବାର ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ସମ୍ମାନର ମୂଳଦୁଆ ସୃଷ୍ଟି କରେ | ଏ ଦୁନିଆରେ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତାରଣା ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ଅସ୍ଥାୟୀ ସଫଳତା ଆଣିବା ପରି ମନେହୁଏ, ରାମଙ୍କ ଜୀବନ ସତ୍ୟବାଦୀ ତଥା ନିଜର ଅଖଣ୍ଡତା ବଜାୟ ରଖିବାର ମୂଲ୍ୟକୁ ଦୃଢ କରିଥାଏ, | ଭକ୍ତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତତା ରାମାୟଣ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଚରିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଭକ୍ତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତତାର ଗୁଣକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥାଏ | ରାମଙ୍କର ନିଷ୍ଠାପର ସେବକ ହନୁମାନ ଭକ୍ତି (ଭକ୍ତି) କୁ ଦର୍ଶାଏ | ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଅଦମ୍ୟ ସମର୍ପଣ ଏବଂ ଭୂତ ରାଜା ରାବଣରୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ତାଙ୍କର ନିରନ୍ତର ଉଦ୍ୟମ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସେବା ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତତାର ଉଦାହରଣ ଦେଇଥାଏ | ହନୁମାନଙ୍କ ଭକ୍ତି ଆମକୁ ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ତଥା ଆମେ ସେବା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ହେବାର ମହତ୍ତ୍ଵ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ | ସେହିପରି ଭାବରେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱସ୍ତତା ଏକ ଆଦର୍ଶ ଅଟେ | ସେ ସ୍ବେଚ୍ଛାକୃତ ଭାବରେ ରାମ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ନିର୍ବାସନରେ ଯାଇ ରାଜପ୍ରାସାଦର ଆରାମକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ | ତାଙ୍କ ଭାଇ ଏବଂ ବୋହୂର ଅଦମ୍ୟ ସମର୍ଥନ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ପାରିବାରିକ ବନ୍ଧନର ଶକ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ପର୍କରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତତାର ମହତ୍ତ୍ଵ କୁ ଦର୍ଶାଏ | ମହିଳାମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ରାମାୟଣ ଏକ ପିତୃପୁରୁଷ ସମାଜରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଦୃଢ ଏବଂ ଗୁଣବାନ ମହିଳାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଚିତ୍ରଣ କରିଥାଏ | ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡିକ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତା ଗୁଣ, ସାହସ ଏବଂ ସ୍ଥିରତାର ଏକ ପ୍ରତୀକ | ଅପହରଣ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନରେ ତାଙ୍କର ଅଦମ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ ତାଙ୍କ ଭିତରର ଶକ୍ତି ଏବଂ ନୈତିକ ଦୃଢତାକୁ ଦର୍ଶାଏ | ସୀତାଙ୍କ ଜୀବନ ଆମକୁ ଚରିତ୍ରର ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ବିଶ୍ଵାସ ଏବଂ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ | ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନାରୀ ଚରିତ୍ର ହେଉଛି ସାବରୀ, ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ଅସାମାଜିକ ମହିଳା ଯିଏ ରାମାଙ୍କୁ ଭେଟିବା ପାଇଁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହିତ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି | ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଉପରେ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଏବଂ ଅଦମ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ ଭକ୍ତିର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ | ତାଙ୍କ କାହାଣୀ ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ ପ୍ରକୃତ ଭକ୍ତି ଏବଂ ସେବା କାଳଜୟୀ ଏବଂ ଶେଷରେ ପୁରସ୍କୃତ ହୁଏ |

ଲୋଭର ପରିଣାମ:

ରାମାୟଣ ମଧ୍ୟ ଲୋଭ ଏବଂ ଲୋଭର ବିନାଶକାରୀ ପରିଣାମ ବିଷୟରେ ଏକ ସତର୍କ ସୂଚନା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଅଛି | ରାବଣ, ବିରୋଧୀ, ଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶକ୍ତି ଶାଳୀ ରାଜା ଯିଏ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ | ସୀତା ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଲୋଭ ଏବଂ ଶକ୍ତି ପ୍ରତି ଲୋଭ, ତାଙ୍କର ବହୁ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସାମର୍ଥ୍ୟ ସତ୍ତ୍ଵେ ତାଙ୍କର ପତନ ଘଟାଇଥାଏ | ରାବଣର କାହାଣୀ ଏକ ସ୍ମାରକପତ୍ର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଯେ ଯାଞ୍ଚ ହୋଇନଥିବା ଇଚ୍ଛା ଏବଂ ଅନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଜଣଙ୍କର ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ସ୍ଥିତିକୁ ଖାତିର ନକରି ଆତ୍ମ-ବିନାଶକୁ ନେଇଥାଏ | କ୍ଷେମା ଏବଂ କରୁଣାର ମହତ୍ବ ବିଷୟବସ୍ତୁ ରାମାୟଣରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି | ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ହୋଇଥିବା ଅନେକ ଭୁଲ୍ ସତ୍ତ୍ଵେ ରାମ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କ୍ଷମା ଏବଂ କରୁଣା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି | ରାବଣ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ, ଘୃଣାକୁ ଘୃଣା କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ରାମା ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି ଯେ ରାବଣ ଏକ ସମ୍ମାନଜନକ ଅନ୍ତିମ ରୀତି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତ୍ରୁଟି ସତ୍ତ୍ଵେ ତାଙ୍କର ବୀରତ୍ୱ ଏବଂ ଜ୍ଞାନକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି | ଏହି କ୍ଷମା ଏବଂ କରୁଣାର କାର୍ଯ୍ୟ ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଛାଡିବା ଏବଂ ଦୟା ଦେଖାଇବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ | ଯେଉଁମାନେ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି। ଘୃଣାକୁ ଦୂର କରିବା ଏବଂ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଏହା କରୁଣାର ଶକ୍ତିକୁ ଆଲୋକିତ କରେ | ଏକତା ଏବଂ ଦଳଗତ କାର୍ଯ୍ୟ ରାମାୟଣ ମଧ୍ୟ ଏକତା ଏବଂ ଦଳଗତ କାର୍ଯ୍ୟର ମହତ୍ତ୍ଵ କୁ ସୂଚିତ କରେ | ହନୁମାନ, ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ବାନାର (ମାଙ୍କଡ଼) ସେନା ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଚରିତ୍ରର ସାମୂହିକ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ସୀତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି | ଏହି ବିବିଧ ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ଏବଂ ସହଯୋଗ, ସେମାନଙ୍କର ଭିନ୍ନତା ସତ୍ତ୍ଵେ ଏକ ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦିଗରେ ମିଳିତ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ | ଏହି ଶିକ୍ଷା ଆଜିର ଦୁନିଆରେ ବିଶେଷ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ, ଯେଉଁଠାରେ ଆହ୍ୱ।ନକୁ ଦୂର କରିବା ଏବଂ ସଫଳତା ହାସଲ ପାଇଁ ସହଯୋଗ ଏବଂ ଦଳଗତ କାର୍ଯ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ | ରାମାୟଣ ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ ଏକତା ଏବଂ ସାମୂହିକ ପ୍ରୟାସ ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ହାସଲ କରିପାରିବ ଯାହା ଏକାକୀ ପ୍ରୟାସ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଦୃଢତା ଏହି ଉପନ୍ୟାସ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ | ନିର୍ବାସନର କଷ୍ଟଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରାବଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାମଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ | ଅନେକ ବାଧାବିଘ୍ନ ସତ୍ତ୍ଵେ ରାମ ନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଧାର୍ମିକତା ଅନୁସରଣରେ ସ୍ଥିର ରୁହନ୍ତି | ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ତାଙ୍କର ଦଢତା ଆମର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ପ୍ରତି ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ରହିବାକୁ ଏକ ପ୍ରେରଣା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ଯଦିଓ ରାସ୍ତା କଷ୍ଟଦାୟକ ଅଟେ। ଉତ୍ତମ ନେତୃତ୍ୱର ମୂଲ୍ୟ ରାମର ନେତୃତ୍ୱ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ରାମାୟଣର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଅଟେ | ଦୟା, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ସହିତ ନେତୃତ୍ୱ ନେବାର ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ଆଦର୍ଶ ନେତୃତ୍ୱର ଏକ ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ | ରାମଙ୍କ ନିୟମ, ଯାହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ରାମ ରାଜ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଶାନ୍ତି, ସମୃଦ୍ଧତା ଏବଂ ନ୍ୟାୟର ଏକ ପ୍ରତୀକ ଅଟେ, ଯାହା ସମାଜ ଉପରେ ଉତ୍ତମ ନେତୃତ୍ୱର ପ୍ରଭାବକୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ। ସମାଜର ସୁସ୍ଥତା ଏବଂ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ପାଇଁ ନୈତିକ ଏବଂ ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ନେତୃତ୍ୱର ଏହି ମହତ୍ବକୁ ଆଲୋକିତ କରେ |

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ:

ରାମାୟଣ, ଏହାର ସମୃଦ୍ଧ କାହାଣୀ ଏବଂ ଗଭୀର ଶିକ୍ଷା ସହିତ ମାନବିକତା ପାଇଁ ଏକ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଭାବରେ ଜାରି ରହିଅଛି | ଧାର୍ମିକତା, ଅଖଣ୍ଡତା, ଭକ୍ତି, ନୈତିକ ଏବଂ ଅନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟର ପରିଣାମ ଉପରେ ଏହାର ଶିକ୍ଷାଗୁଡ଼ିକ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରେ ଯାହା ଆଜିର ଜଟିଳ ଦୁନିଆରେ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଅଟେ | ଏହି ଶିକ୍ଷାଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଆମେ ଧାର୍ମିକ, କରୁଣାମୟ ଏବଂ ସୁସଂଗତ ଜୀବନଯାପନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବା, ଏକ ଉନ୍ନତ ସମାଜ ଏବଂ ବିଶ୍ଵରେ ଅବଦାନ ଦେଇପାରିବା ।

!!ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କ ପ୍ରଣୀତ ରାମଚରିତର କିଛି ଅଂଶ (Portions of Valmiki's epic Ramacharita)

ବାଲ୍ମିକୀଙ୍କ ପ୍ରଣୀତ ରାମଚରିତର କିଛି ଅଂଶ (Portions of Valmiki's epic Ramacharita)