ବହୁତ ଦିନ ତଳର କଥା । ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଯିବା ପଥରେ ଗ୍ରାମଟିଏ ପଡ଼େ ପାଟପୁର । ସେହି ଗ୍ରାମରେ ବାସ କରୁଥିଲେ, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗରିବ ପରିବାର । ପତି, ପତ୍ନୀ, ପୁଅ ଓ ଗୋଟିଏ ଝିଅକୁ ନେଇ ପରିବାରଟି ଅତି କଷ୍ଟରେ ଦିନ ବିତାଉଥିଲେ । ଝିଅଟିର ନାମ ମାଳତୀ । ଗୃହ ସ୍ୱାମୀ ଜଣକ ମୁଲ ଲାଗି ଯେତିକି ମୂଲ୍ୟ ପାଆନ୍ତି, ସେଇଥିରେ ପରିବାରର ଗୁଜୁରାଣ ଅତି କଷ୍ଟରେ ମେଣ୍ଟିଥାଏ । ଅଭାବୀ ସଂସାରରେ କେଉଁ ଦିନ ଥାଏ ତ କେଉଁଦିନ ପୁଣି ନଥାଏ ।

ହେଲେ ଏତିକି ସୁଖ ମଧ୍ୟ ବିଧାତା ସହିଲା ନାହିଁ । ଦିନେ ସଞ୍ଜବେଳେ ଗୃହସ୍ୱାମୀ ମୂଲ ଲାଗି ଘରକୁ ଫେରୁଛନ୍ତି କୁଆଡ଼ୁ ଗୋଟେ ନାଗସାପ ଆସି ତାଙ୍କ ଗୋଡ଼କୁ କାମୁଡ଼ିଦେଲା । ସେ ଘରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିବା ବେଳକୁ ଉତ୍କଟ ବିଷ ଜ୍ୱାଳାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣବାୟୁ ଉଡ଼ିଗଲା । ପୋଷଣାହାରୀ ସ୍ୱାମୀ ଚାଲି ଗଲା! ସ୍ତ୍ରୀ ଲୋକଟି କରେ ବା କ'ଣ? ନିଜେ ଅଣ୍ଟା ଭିଡ଼ିଲା, ବାର ପାଇଟି କରି ପରିବାର ପୋଷଣ ପାଇଁ ।

ଘରେ ମାତ୍ର ପାଞ୍ଚବର୍ଷର ପୁଅ ଓ ତିନିବର୍ଷର ଝିଅ, କଷ୍ଟେ ମଷ୍ଟେ ଅଭାବୀ ସଂସାରଟା କୌଣସି ମତେ ଚଳି ଯାଏ । କିନ୍ତୁ ବିଧାତା ପୁଣି ବାମ ହେଲା । ଏ ସୁଖ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆଉ ବେଶିଦିନ ରହିଲା ନାହିଁ l ପୁଅଟି ହଠାତ୍ ଦିନେ ଜରରେ ପଡି ଦୁର୍ବଳ ହେବାରୁ ଆର ପାରିକୁ ଚାଲିଗଲା । ପୁଅକୁ ହରାଇ ମାଆ ଜଣକ ଦାରୁଣ ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲେ l ଭୋକେ ଉପାସେ ଦିନ ବିତି ଚାଲିଲା ।

କିଛି ଦିନ ପରେ ଆସିଲା ଭାଇ ଭଉଣୀଙ୍କ ଅତୁଟ ସ୍ନେହବନ୍ଧନର ପର୍ବ ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ, ରାକ୍ଷୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା । ମାଳତୀର ସାଙ୍ଗ ସାଥୀ ମାନେ ରାକ୍ଷୀ କିଣୁଥାନ୍ତି ଏହା ଦେଖି ମାଳତୀ ଯାଇ ମାଆ ପାଖରେ ଅଳିକଲା, ମାଆ ମୋତେ ବି ପଇସା ଦେ ମୁଁ ରାକ୍ଷୀ କିଣିବି l ଭଲ ମୁଲ ମିଳିଥିବାରୁ ଝିଅର ଅଳି ଦେଖି ମାଆ ମଇଳା ଲୁଗା କାନିରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ଦଶ ପଇସିଟିଏ ଖୋଲି ଝିଅକୁ ଧରାଇ ଦେଲେ ।

ପରଦିନ ମାଳତୀ ରାକ୍ଷୀ କିଣିବାକୁ ବଜାର ଯାଇ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲା ଯେ ଏ ରାକ୍ଷୀ, ଭାଇ ମାନଙ୍କ ହାତରେ ଭଉଣୀ ମାନେ ବାନ୍ଧନ୍ତି । ଭଉଣୀମାନେ ନିଜର ରକ୍ଷା କବଚ ଭାଇର ଶୁଭ ମନାସୀ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧନ୍ତି । ପୁଣି ସେ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରୁ ଶୁଣିଲା ଏହି ପର୍ବର ସୁନ୍ଦର ସୁନ୍ଦର ପୁରାଣ କାହାଣୀ । ମାଳତୀ ରାକ୍ଷୀ କିଣିଲା ହେଲେ ତା' ମୁଣ୍ଡରେ ଚିନ୍ତା ପଶିଲା ମୋର ଭାଇ କାହିଁ? କାହାକୁ ନେଇ ମୁଁ ଏ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧିବି? ଏହିପରି କେତେ କଅଣ !!!

ମାଆ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପାଇଟି ସାରି ଫେରି ଆସିବାରୁ ମାଳତୀ ଯାଇ ମାଆ ପାଖରେ ଅଳି କଲା, କହ ମୋ ଭାଇ କାହିଁ,ମୁଁ ତା ହାତରେ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧିବି ।

ମାଆ ଆଖିରୁ ଝରି ପଡ଼ିଲା ଦୁଇବୁନ୍ଦା ଲୁହ । ସେ ଝିଅକୁ ବୁଝାଇବା ପାଇଁ କହିଲେ, ଜଗା ହେଉଛି ତୋ'ର ଭାଇ l ଜଗା ଭାଇ ତୋର ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ରହେ l ତୁ ତାଆରି ହାତରେ ଯାଇ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧ ।

ପରଦିନ ରାକ୍ଷୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା । ମାଳତୀ ମାଆ କହିବା ଅନୁସାରେ, ବଡ଼ି ଭୋରରୁ ଉଠି ରାକ୍ଷୀଟିକୁ ଧରି ଚାଲିଲା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଜଗାଭାଇ ହାତରେ ବାନ୍ଧିବ ବୋଲି l ବାଟ ପଚାରି ପଚାରି କୁନି ଝିଅ ମାଳତୀ ଯାଇ, ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ପହଞ୍ଚିଲା । ବଡଦେଉଳର ଗଗନଭେଦି ନୀଳଚକ୍ରକୁ ଚାହିଁବା ପରେ ନିର୍ବୋଧ ଶିଶୁଟି ପଣ୍ଡା ପଢ଼ିଆରୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଚାରିଲା, ମୋ ଜଗା ଭାଇ କିଏ ଟିକେ ଚିହ୍ନାଇ ଦିଅ । ମୁଁ ତା' ହାତରେ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧିବି l ସିଏ ଏହି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ରହେ । କୁନିପିଲାଟି କଥାକୁ କାହିଁକି ବା କିଏ ଧ୍ୟାନଦେବ?

ସେଦିନ ରାତିରେ ଠାକୁରଙ୍କ ବଡସିଂହାର ବେଶ ଓ ଭୋଗ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ପହୁଡ଼ ପଡ଼ିଲା । କାହାରି ଠାରୁ କିଛି ଉତ୍ତର ନପାଇ ମାଳତୀ ମନ ଦୁଃଖରେ ସିଂହ ଦ୍ୱାରର ଗୋଟିଏ କୋଣରେ ମୁହଁ ମାଡ଼ି ହୋଇ ଶୋଇପଡ଼ିଲା l ଆଖିକୁ କୋଉ ନିଦ ଆସୁଛି ଯେ? ମନ ଭିତରେ ଜଗା ଭାଇ ଆଉ ତା ହାତରେ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧିବା ଚିନ୍ତା । ଭାବଗ୍ରାହୀ ପ୍ରଭୁ ଅବୋଧ ଝିଅଟିର ନିଷ୍କାମ ଭାବକୁ ବୁଝିଲେ । ନିଶାର୍ଦ୍ଧରେ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପନେଇ ରତ୍ନସିଂହାସନରୁ ଓହ୍ଲେଇ ଆସି ମହାପ୍ରଭୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଗଲେ ମାଳତୀ ନିକଟରେ । ତା' ମୁଣ୍ଡରେ ହାତ ବୁଲେଇ କହିଲେ, "ମାଳତୀ ଏ ମାଳତୀ ଏବେ ଉଠ, ମୁଁ ପରା ତୋ ଜଗା ଭାଇ, ଆ, ଶୀଘ୍ର ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧିଦେଇ ଘରକୁ ଯା' । ସକାଳ ପହରୁ ଦିନ ସାରା ଇଆଡ଼େ ଅଛୁ ତୋ ବୋଉ ପରା ତୋତେ ଦିନସାରା ଖୋଜି ଖୋଜି ନ ପାଇ କାନ୍ଦୁଛି ।"

ମାଳତୀର ଖୁସି କହିଲେ ନସରେ l "ଜଗା ଭାଇ, ମୋ ଜଗାଭାଇ" କହି ସେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ହାତରେ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧିଦେଲା ଆଉ ଦେଖିଲା ହଠାତ ସିଂହଦ୍ୱାରର ମୁଦ ଦିଆହୋଇଥିବା ବିଶାଳ ବଜ୍ରକବାଟ ଖୋଲିଗଲା, ଦେଖେତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଡଦାଣ୍ଡ ନିସ୍ତବ୍ଦ ଓ କହିଲା, 'ଜଗାଇ ମୁଁ ଘରକୁ ଯିବି ଯେ , ତମେ ଟିକେ ମୋ ସାଙ୍ଗରେ ଆସୁନ! ରାତି ପାହିନାହିଁ, ମୋତେ ଭାରି ଡର ଲାଗୁଛି ପା'! ତା ' ଜଗାଭାଇ କହିଲା ହଉ ତୁ ଏବେ ଏକାଏକା ଯା । କିଛି ଭୟ କରନାହିଁ । ମୋର ଅନ୍ୟ କାମ ଅଛି ମୁଁ ତୋ ସହିତ ଯାଇ ପାରୁନାହିଁ । ତୋତେ ଯେଉଁଠି ଡର ଲାଗିବ ମୋତେ ଡାକିବୁ ମୁଁ ତତକ୍ଷଣାତ ତୋ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଯିବି ।

ମାଳତୀ ଖୁସିରେ ନାଚି ନାଚି ଯାଇ ଘରେ ପହଞ୍ଚିବାରୁ ତା'ର ମାଆ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, ଆଲୋ ପାଗେଳୀ ତୁ କୁଆଡ଼େ ଯାଇଥିଲୁ କି, ମୁଁ ତୋତେ ଖୋଜି ଖୋଜି ହାଲିଆ ।" ମାଳତୀ ହସିହସି ସବୁକଥା କହିଗଲା । ଆଉ କହିଲା ମୁଁ ମୋ ଜଗାଭାଇ ହାତରେ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧି ଆସିଛି । ମାଆ କହିଲେ,''ଦୂର୍ ପାଗଳୀଟା, କ'ଣ ବୋଲି କ'ଣ କହିଯାଉଛୁ ତୁ'!

ପରଦିନ ସିନ୍ଦୁରା ଫାଟିଲା ସକାଳ ହେଲା, ପୂର୍ବ ଦିଗବଳୟକୁ ରକ୍ତିମ ଆଭାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଉଦୟ ହେଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା । ମଣିମା ମଣିମାଂ ଦେ, ଦେବାଧୀଦେବରାଜ ଠାକୁର ମଣିମା, ନିଦ୍ରା ଭାଜି ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ବିଧାନ କରିବା ହେଉ ହେ ମଣିମା - ଡାକ ଦେଇ ପ୍ରତିହାରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସେବକମାନେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପହଡ଼ ଫିଟାଇ ଦେଲେ । କିନ୍ତୁ ଏ କଅଣ! ଆଜି ରାକ୍ଷୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା । କିନ୍ତୁ, ନୀତିକାନ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶ୍ରୀଭୁଜରେ ରାକ୍ଷୀ । ଏ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧିଲା କିଏ! ବାନ୍ଧିଲା କିଏ!! ଖବର ଦିଆଗଲା ଠାକୁରରଜା ଗଜପତିଙ୍କୁ । ରାଜା ସଙ୍ଗେସଙ୍ଗେ ଆସି ମନ୍ଦିରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ସେବାୟତ ମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ପହଡ଼ ପରେ କିଏ ଆସିଥିଲା କାଲି ମନ୍ଦିରକୁ? ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପର ଆଡ଼କୁ ଚାହାଁଚାହିଁ ହୋଇ କହିଲେ, ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ ଛାମୁ ! ଆମେ ଜାଣି ନାହୁଁ !!!

କିଛି ଉପାୟ ନପାଇ, ଏହାର ରହସ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଗଜପତି ଅଧିଆ ପଡ଼ିଲେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖରେ । ସ୍ଵପ୍ନାଦେଶରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଣାଇଦେଲେ, ରାଜା! ପାଟପୁର ଗ୍ରାମର ମାଳତୀ ମୋର ଭଉଣୀ, କାଲି ସେ ଆସିଥିଲା, ମୋତେ ରାକ୍ଷୀ ପିନ୍ଧାଇବା ପାଇଁ, ଜଗା ଭାଇ କେଉଁଠି ଅଛି କହି କେତେ ଖୋଜିଲା, ହେଲେ ତମେମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ତା'ର ମୋ ସହ ଦେଖା କରେଇଲ ନାହିଁ । ଅଧରାତିରେ ମାଳତୀ ସିଂହଦ୍ଵାର ପାଖରେ ଶୋଇଥିଲା, ମୁଁ ଯାଇ ତା' ହାତରୁ ରାକ୍ଷୀ ପିନ୍ଧି ଆସିଛି । ରାଜା ସେବକ ମାନଙ୍କଠାରୁ ପଚାରି ଜାଣିବାକୁପାଇଲେ ଯେ କାଲି ଜଣେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ଝିଅ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଭିତରେ ତା ଜଗା ଭାଇକୁ ଖୋଜି ବୁଲୁଥିଲା । ରାଜା ଆଉ କାଳ ବିଳମ୍ବ ନକରି ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ ପାଟପୁର ଗ୍ରାମର ମାଳତୀର ଦରିଦ୍ର କୁଡ଼ିଆରେ ।

ତ୍ରସ୍ତ ମାଳତୀର ମାଆ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ପଡ଼ି କହିଲେ, "ମୋର କିଛି ଅପରାଧ ହୋଇ ଯାଇଛି କି ଛାମୁ , ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, ଛାମୁ । ମୋ ଝିଅ ମାଳତୀ ଗତକାଲି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇଥିଲା କି କ'ଣ, ବୋଧହୁଏ ସେ କିଛି ଅନ୍ୟାୟ, ଅନୀତି କରିଛି ।"

ରାଜାଙ୍କର ଆଉ ତିଳେମାତ୍ର ସନ୍ଦେହ ରହିଲାନାହିଁ ଯେ ଏହି ମହିଳାଙ୍କ ଝିଅ ମାଳତୀ କାଲି ରାତିରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯାଇ ରାକ୍ଷୀ ପିନ୍ଧାଇ ଆସିଛି । ରାଜା ମାଳତୀର ମାଆ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ରଖିଦେଲେ ଓ କହିଲେ, ମାଆ ସତେ କେଡ଼େ ସୋଭାଗ୍ୟବତୀ ଲୋ ତୁ! ତୋ' ଝିଅ ମାଳତୀ, କାଲି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶ୍ରୀଭୁଜରେ ଯାଇ ରାକ୍ଷୀ ପିନ୍ଧାଇଆସିଛି, ଯୁଗ ଯୁଗଧରି ତପସ୍ୟା କରି ମୁନୀଋଷି ମାନେ ଯାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ସୁଦ୍ଧା ପାଇପାରି ନାହାଁନ୍ତି, ତୋ ଝିଅ ତାଙ୍କୁ ସ୍ଵହସ୍ତରେ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧିଆସିଛି । ମହାରାଜା ମାଳତୀକୁ ଡାକି କହିଲେ, ଭଉଣୀ! ତୁ ଆମ କୋଟି ଓଡ଼ିଆର ମଉଡ଼ ମଣିଙ୍କ ଭଉଣୀ ।"

ମାଳତୀ ପରିବାରକୁ ମହାରାଜା ଧନଧାନ୍ୟ, ଶହ ଶହ ବାଟି ଜମି ଦେଇକରି ସେହିଠାରେ ଘୋଷଣା କଲେ, 'ଏ ପାଟପୁର ଗ୍ରାମର ନାମ ଏଣିକି 'ମାଳତୀ ପାଟପୁର' ହେବ । ସେହି ପାଟପୁର ଗ୍ରାମ ଅଦ୍ୟାପି ମାଳତୀପାଟପୁର ନାମରେ ବିଦ୍ୟମାନ ହୋଇ ରହିଛି ।

ଏବେ ସେଠି ଗଢ଼ି ଉଠିଛି ନୂଆ ବସଆଡ୍ଡା ଓ ମାଳତୀପାଟପୁର ରେଳ ଷ୍ଟେସନ, ଯାହାକୁ କି ଆପଣ ପୁରୀ ଯିବା ବାଟରେ ଦେଖିଥିବେ, ସେ ଦିନ ଗଜପତି ମହାରାଜାଙ୍କ ଗ୍ରାମର ନାମ ମାଳତୀ ପାଟପୁର ନାମକରଣରେ ଲୋକମାନେ କୁହାକୁହି ହେଉଥିଲେ :-

“ଧନ୍ୟଲୋ ମାଳତୀ ତୁହି ଜଗାର ଭଉଣୀ ।

ରାକ୍ଷୀ ପିନ୍ଧାଇଲୁ ନୀଳାଚଳ ନୀଳମଣି ।।”

ଭକତି ବାଟରେ ମାଳତୀ ପାଟପୁର!

ଭକତି ବାଟରେ ମାଳତୀ ପାଟପୁର!