ସମାଜ ସର୍ବଦା ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ।ପଚାଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଯାହାଥିଲା ଦଶବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଥିଲା ଏବେକାର ସମୟ ଭିତରେ ଆକାଶ ପାତାଳର ଫରକ ଅଛି।ଆଉ କିଛି ବର୍ଷ ଆଗକୁ କଣ ହେବ ଏବେ କିଛି କହି ହେବନାହିଁ ।ବିଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ରଗତି ଫଳରେ ସବୁକିଛି ସୁବିଧା ଆମ ହାତ ପାଖକୁ ଆସିଯାଇଛି।ବିଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ରଗତିରେ ଏବେକାର ସମୟ ହେଉଛି ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ର ସମୟ।

ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଫଳରେ ଯେଉଁ କ୍ଷେତ୍ର ସବୁ ରେ ବିପ୍ଲବ ଆସିଛି ତା ମଧ୍ୟରୁ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ଅନ୍ୟତମ ଯାହାକୁ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।କେହି କେବେ ଭାବି ଭାବିନଥିଲେ କି ଅନ୍ ଲାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷା ହୋଇପାରିବ ଓ କେତେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଉପକୃତ ହୋଇପାରିବେ। ଯଦିଓ ପ୍ରଥମ କରି ୨୦୦୩ ମସିହାରେ IISC ଓ IIT ର ପ୍ରୟାସ ରେ ପ୍ରଥମ କରି ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା କିଛି କୋର୍ସ ପାଇଁ।

ପରବର୍ତୀ ସମୟରେ କିଛି ନାମୀ ଦାମୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗୁଡ଼ିକ ଅନଲାଇନ୍ କୋର୍ସ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲେ କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳର ମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଥିଲା ନେଟୱର୍କ ର ଓ ଡାଟା ର ଉପଲବ୍ଧତା ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ ବହୁତ ଅଧିକ ଥିଲା ତେଣୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପକ୍ଷେ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଓ ନେବା ସମ୍ଭବ ପର ନଥିଲା।

୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଭାରତ ର ଅଗ୍ରଣୀ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା BYJU ସ୍ଥାପନ ହେଲା ଯାହା UPSC, NEET ଓ JEE ଭଳି ପ୍ରବେଶିକା ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରାଉଥଲା। ସାଉଥ୍ କୋରିଆ କମ୍ପାନୀ ETOOS ମଧ୍ୟ ସେ ସମୟରେ ନାଁ କରୁଥିଲା। ଆହୁରି ଏମିତି ଅନେକ କମ୍ପାନୀ ବା ଅନୁଷ୍ଠାନ ସବୁ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲେ।

ତାପରେ ଆସିଲା ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବିପ୍ଲବ ର ସମୟ ୨୦୧୫-୧୬ ମସିହାରେ ସେତେବେଳେ ୟୁଟ୍ୟୁବରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଶିକ୍ଷକ ପଢ଼ାଇବା ଆରମ୍ଭ କରି ଦେଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ରୋମାନ ସାଇନି ଆଇ ଇ ଏସ ଛାଡ଼ି ଗୌରବ ମୁଞ୍ଜଲ ଓ ହେମେଶ୍ ଙ୍କ ସହ ମିଶି ଏବେକାର ଅଗ୍ରଣୀ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଷ୍ଠାନ UNACADEMY ସ୍ଥାପନ କରିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ଧୀରେ ଧୀରେ ଗତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରୁଥିଲା।

୨୦୧୯ ର ଆରମ୍ଭ ଯାଏଁ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ସାଧାରଣତଃ ରେକର୍ଡ କ୍ଲାସ୍ , pendrive କ୍ଲାସ୍ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ବ ଥିଲା ହେଲେ ପିଲାମାନେ ସେହି ପ୍ରକୃତ ସମୟର ଶିକ୍ଷା ର ଅଭାବ କୁ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ୨୦୧୯ ରେ ଲାଇଭ କ୍ଲାସ , ସ୍ମାର୍ଟ ବୋର୍ଡ ରେ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା ଯାହା ପିଲା ମାନଙ୍କ ସେହି ସମସ୍ୟା ବି ଅନେକାଂଶ ରେ ଦୂରୀଭୂତ ହୋଇଗଲା।

Unacacdemy ,BYJU , Vedantu, Drusthi IAS , Gradeup ଭଳି ସଂସ୍ଥା ପ୍ରବେଶିକା ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ରେ ଅନଲାଇନ୍ କୋର୍ସ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା। Youtube ରେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ୍ educator ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି ସାରିଥିଲେ ଯେମିତି କି ଆଲଖ ପାଣ୍ଡେ physicswallah ର , ଅରବିନ୍ଦ ଆରୋରା vedantu ରେ , ଶିଭାନି ସିଂ CA ରେ, Biomentor ର ଜିତେନ୍ଦ୍ର, ଦୃଷ୍ଟି iAS ର ବିକାଶ ଦିବ୍ୟକିର୍ତି, ଅମନ୍ ଧତରୱାଲ ଆଦି।

ତାପରେ ଆସିଗଲା ୨୦୨୦ ମସିହାର ସେହି କାଳ ବର୍ଷ। ସେଟବେଲକୁ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ବହୁତ୍ ଚାଲୁଥାଏ କିନ୍ତୁ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଘୋଷିତ ହୋଇଗଲା ଲକଡାଉନ । ସେତେବେଳକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସବୁ ପରୀକ୍ଷା ହେଲେ offline ଅନୁଷ୍ଠାନ ସବୁ ବନ୍ଦ। ସେହି ସମୟରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଫ୍ ଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନଲାଇନ୍ କୁ ସିଫ୍ଟ କରିଗଲା ଓ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ରେ ପ୍ରଗତି ର ଝଡ଼ ଆସିଗଲା। କେହି କେବେ ସ୍ବପ୍ନ ରେ ସୁଦ୍ଧା ଭାବି ନଥିବେ ଯେ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ରେ କେବେ ଏତେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଦିନ ଆସିବ ବୋଲି। ଖାଲି ପ୍ରତିଯୋଗିତା ମୂଳକ ପରୀକ୍ଷା ନୁହେଁ ପୁରା ପୁରି ସ୍କୁଲ କଲେଜ ପିଲାଙ୍କ ପାଠ ପଢ଼ା ବି ଅନଲାଇନ୍ ଦ୍ଵାରା କରାଗଲା।

ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ସତରେ ଏକ ବରଦାନ ଯଦି ଏହାକୁ ଠିକ୍ ଉପାୟରେ କରାଯାଏ। ଯେହେତୁ ମୁଁ ନିଜେ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ମୋ ଜୀବନ ର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରୀକ୍ଷା କୁ ସାମ୍ନା କରିଛି ତେଣୁ ମୋର ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି ଟିକେ ଅଧିକ ଦୁର୍ବଳତା ରହିବ। ନିମ୍ନ ରେ ଉଭୟ ର ସୁବିଧା ଅସୁବିଧା କୁ ଲେଖୁଛି।

ସୁବିଧା -

୧) ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନେକ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ପଡ଼ି ନଥାଏ ତୁମେ କେବଳ ନିଜ ଘରେ ରହି ମଧ୍ୟ ଦେଶର ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶିକ୍ଷକ ଙ୍କ ପାଖରୁ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିହେବ। ଯିଏ ଫିଜିକ୍ସ ପଢ଼ନ୍ତି ସେମାନେ ଜାଣିଛନ୍ତି DC Pandey କେତେ ବଡ଼ ଲୋକ, ତାଙ୍କର ବହି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଛାତ୍ର ଛାତ୍ରୀ ପଢ଼ନ୍ତି ଓ unacademy ରେ ପଢୁଥିବା ସମୟରେ ମୋତେ ତାଙ୍କ ପାଖରୁ କିଛି ଦିନ ଫିଜିକ୍ସ ପଢ଼ିବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ମିଳିଥିଲା ହୁଏତ ଅଫ୍ ଲାଇନ୍ ରେ ଏହା ମୋ ପାଇଁ କେବେ ସମ୍ଭବ ହୋଇ ନଥାନ୍ତା।

୨) ଅନ୍ ଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ ରେ ହୋଇ ଯାଇ ପାରେ। ଯାହା ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ବସ୍ତ ଯେଉଁମାନେ ଅଫ୍ ଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ରେ ଏତେ ଅର୍ଥ ବିନିଯୋଗ କରି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଗୋଟିଏ UPSC ହେଉ କିମ୍ବା NEET/JEE ର ଭଲ କୋଚିଙ୍ଗ ରେ ଅତି କମରେ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଯାଏ ସେହି ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ଅନ୍ ଲାଇନ୍ କୋଚିଙ୍ଗ ରେ ତାହାର ତିନି ଭାଗ କିମ୍ବା ଚାରି ଭାଗ ଅର୍ଥ ରେ ଭଲ କୋଚିଙ୍ଗ ନେଇ ହେଉଛି। ଗୋଟିଏ ଗରିବ ରୁ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପିଲା ପାଇଁ ଯେଉଁ ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରବେଶିକା ପରୀକ୍ଷା ର କୋଚିଙ୍ଗ ଯାହା ଦିନେ ସ୍ବପ୍ନ ଥିଲା ସେହି ଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନ କୁ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା କେତେକାଂଶ ରେ ପୂରଣ କରି ଦେଇଛି।

୩) କାହାର ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ଗତ ସମସ୍ୟା ଓ କାହାର ପରିବାର ସମସ୍ୟା ଏହି ସମସ୍ୟା ପାଇଁ ଅନେକ ଛାତ୍ର ଛାତ୍ରୀ ନିଜ ଲକ୍ଷ ସ୍ଥଳ ରେ ପହଞ୍ଚିବାରେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି ପ୍ରସ୍ତୁତି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ରେ , ହେଲେ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ଏହାକୁ ବି ସମାଧାନ କରି ପାରିଛି। ରୋଷେଇ କଲା ବେଳେ , ଗାଡ଼ି ରେ ଯିବା ଆସିବା କଲା ବେଳେ , କାମ କରିଲା ବେଳେ ବି ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି ହେବ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ କ୍ଷେତ୍ର ରେ।

୪) ସାଧାରଣତଃ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ରେ ଏବେ ଲାଇଭ କ୍ଲାସ ହିଁ ଚାଲୁଛି । ଏମିତି କିଛି ଛାତ୍ର ଛାତ୍ରୀ ଥାଆନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ପଢେଇଲା ବେଳେ ସିଧା ସଳଖ doubt ପଚାରିବାକୁ ସଙ୍କୋଚ କରନ୍ତି ଲାଜ ରେ ଓ ଫଳ ସ୍ୱରୂପ doubt ଟି ସବୁବେଳେ ରହିଯାଏ କିନ୍ତୁ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ରେ ସ୍କ୍ରିନ ପଛ ପଟେ ରହି ଟାଇପ କରି ଦେଇ ପାରନ୍ତି କିମ୍ବା ଅଡିଓ ରେ କହି ପାରନ୍ତି । ଆଉ ଏକ ମୁଖ୍ୟ କଥା ଥାଏ କି ଛାତ୍ର ଛାତ୍ରୀ ଙ୍କ ଡର ନଥାଏ କି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ତରରେ ସେମାନେ କିଛି କହିଦେବେ ବୋଲି।

୫) ଯଦି କିଛି ପାଠ ର ବିଷୟ ଛାତ୍ର ଟି କ୍ଲାସ ସମୟ ରେ ଗ୍ରହଣ କରି ପାରି ନଥାଏ ତେବେ ଯଦି ସେ ଶିକ୍ଷକ ପରେ ନପଢ଼େଇଲେ ତାହା ବୁଝିବା କଷ୍ଟ ହୁଏ ହେଲେ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ରେ ଲାଇଭ କ୍ଲାସ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ରେକର୍ଡ କ୍ଲାସ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥାଏ।

୬) ପରୀକ୍ଷା ପାଖେଇ ଆସିବା ସମୟରେ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ବହୁତ୍ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ସମୟରେ କୋଚିଂ ଯିବା ଆସିବା ସମୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ ଏହା ଛଡ଼ା ଯେଉଁ ବିଷୟରେ ରିଭିଜନ ଦରକାର ତାକୁ ସ୍ପିଡ୍ ଅପ୍ କରି ଦେଖି ହୁଏ। ଆଉ ପଢ଼େଇବା ପରେ ନୋଟ୍ସ ବି pdf ରେ ମିଳିଯାଏ।

୭) ପଢ଼ାଉଥିବା ଶିକ୍ଷକ ତ doubt କ୍ଲିଅର କରନ୍ତି ତା ଭିତରେ ବି ଯଦି କିଛି ବାହାରୁ ଅଧିକ doubt ଆସିଲା ସେଥିପାଇଁ ବି doubt clear ପାଇଁ support team ଥାଏ ଯିଏ ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟରେ doubt ସବୁ clear କରି ଦିଅନ୍ତି।

୮) ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀ ଅନଲାଇନ୍ ରେ ପଢ଼େଇ ପାରୁଛନ୍ତି ଦେଶ ର କୋଉ କୋଣ ରେ ବି ଥାଇ ଯାହା ଫଳରେ ରୋଜଗାର ର ପନ୍ଥା ବଢ଼ୁଛି।

ଏହା ଥିଲା ଏହାର ସୁବିଧା ତେବେ କଣ ଲାଗୁଛି ଏହାର କିଛି ଅସୁବିଧା ନାହିଁ? ସବୁ ପିଲା କାହିଁକି ଅନଲାଇନ୍ ରେ ଶିକ୍ଷା ନେଉ ନାହାନ୍ତି।

ଅସୁବିଧା -

୧) ଏବେବି ଭାରତର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳ ରେ ଡାଟା ନେଟୱର୍କ ର ସୁବିଧା ନାହିଁ। ଯଦିଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯାଇଛି କିନ୍ତୁ ତାହାର ଗୁଣବତ୍ତା ହିସାବରେ ସେଥିରେ କ୍ଲାସ୍ କରିବା କଷ୍ଟକର। କୋଭିଡ ସମୟରେ ଆମେ ଏହାର ବିକଳ ଚିତ୍ର ଦେଖିଛୁ କିଏ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ତ କିଏ ଗଛ ଉପରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ପାଇ କ୍ଲାସ କରୁଥିଲା। ସେଥିପାଇଁ ଭାରତ କୁ ଏ କ୍ଷେତ୍ର ରେ ଏବେବି ଅନେକ କାମ ବାକି ଅଛି।

୨) ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ରେ distraction ର ସମ୍ଭାବନା କୁ ଆଡେ଼ଇ ଦିଆ ଯାଇ ନପାରେ। କମ୍ ବୟସର ପିଲା ମାନେ ପାଖରେ ମୋବାଇଲ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ପାଇ ଅଲଗା ଆଡ଼କୁ ଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ରହିଛି। ସପ୍ତମ ଅଷ୍ଟମ ଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏକାଦଶ ଦ୍ଵାଦଶ ଶ୍ରେଣୀ ପିଲାଙ୍କ ହାତରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବିହୀନ ମୋବାଇଲ ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଯୋଗୁଁ କ୍ଲାସ ରେ ଯୋଗ ଦେଇ ବି ଭିଡ଼ିଓ ଗେମ୍ , ସିନେମା , ଅଶ୍ଳୀଳ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର , ଅନଲାଇନ୍ ଡେଟିଂ ରେ ଲାଗି ଯାଆନ୍ତି। ଯାହା ଖୁବ୍ କମ୍ ବୟସରୁ ତାଙ୍କୁ ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ କରିଦିଏ।

୩) ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ରେ ସେହି ପିଲା ଭଲ କରି ପାରିବ ଯିଏ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେ ରଖି ପାଠ ପଢ଼ିବାକୁ ସିରୀୟସ୍ ଥିବ। ନହେଲେ ଅନେକ ପିଲା ଏତେ ନୂଆ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ନୂଆ ନୂଆ ସାଙ୍ଗ ବନେଇବାରେ ଲାଗି ଯାଆନ୍ତି।

୪) ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ରେ spamming ବହୁତ ହୁଏ ଯାହା ଅନେକ ସମୟରେ ପାଠ ପଢ଼ା ର ମାହୋଲ କୁ ଖରାପ କରିଦିଏ।

୫) ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ନାମ ରେ ଅନେକ ସରଳ ନିରୀହ ଲୋକଙ୍କୁ ଠକାମୀ ର ଶିକାର ମଧ୍ୟ କରିଦିଅନ୍ତି। କାରଣ ଏବେ ପ୍ରତିଦିନ ନୂଆ ଏତେ ଖୋଲୁଛି ସବୁ ସମୟରେ ସବୁ କିଛି ଚେକ୍ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ ତେଣୁ ଠକାମୀ ର ଶିକାର ହୋଇ ପାରନ୍ତି।

୬) ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ରେ ସିଧା ସଳଖ ପାଠ ନପଢ଼ିବା କିଛି ପିଲା ମାନଙ୍କୁ ଅସୁବିଧା ହୋଇଥାଏ।

ଏହା ଥିଲା ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ର କିଛି ସୁବିଧା ଓ କିଛି ଅସୁବିଧା। ଶିକ୍ଷା ର ଭବିଷ୍ୟତ ରେ ଅନଲାଇନ୍ ଯେ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିବ ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଆଉ ଗୋଟେ ବିପ୍ଲବ ଆସିବାକୁ ସମୟ ବେଶୀ ଲାଗିବନି ଆଶା ଅଛି ଯାହା ସବୁ ତ୍ରୁଟି ଓ ଅସୁବିଧା ଅଛି ଅନଲାଇନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ତାକୁ ଦୂରୀଭୂତ କରି ପାରିବ।

ଏତେ ସମୟ ଧର୍ଯ୍ୟ ଧରି ପଢ଼ିଥିବାରୁ ଧନ୍ୟବାଦ।

କୈବଲ୍ୟ ନାୟକ

ଭାରତ ରେ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା | Online education in India

Online education