ଟଙ୍କା କ’ଣ?

ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କା ହେଉଛି ଭାରତର ସରକାରୀ ମୁଦ୍ରା ଏବଂ ଏହାକୁ ଏସିଆର ଅନ୍ୟତମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ISO 4217 ମୁଦ୍ରା କୋଡ୍ ହେଉଛି INR | "ଟଙ୍କା" ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି ନିଜେ ଭାରତର ଏକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା ସଂସ୍କୃତରୁ ଜାଣିହେବ। ସଂସ୍କୃତରେ, "ରୂପା" ବା "ରୂପାୟକମ୍" ଶବ୍ଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯାହାକି ଏକ ରୂପା ମୁଦ୍ରାକୁ ଦର୍ଶାଉଥିଲା |

ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାର ଇତିହାସ

ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ବିଶ୍ଵର କେତେକ ପ୍ରାଚୀନ ମୁଦ୍ରା ଅଛି ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ପ୍ରମାଣ ସହିତ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଖୁଞ୍ଚ ଚିହ୍ନିତ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବହାରକୁ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁ ବିନିମୟ ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ ଅନେକ ରୂପା ଏବଂ ସୁନା ମୁଦ୍ରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ।

ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଶାସକମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଜାରି ହୋଇଥିବା ରୂପା ମୂଲ୍ୟର ବୃଦ୍ଧି ଘଟିବ | ଏହି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାକୁ ଆହୁରି ୧୬ ବର୍ଷର ସବନିଟ୍ ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା | ବ୍ରିଟିଶ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ୧୬୭୧ ମସିହାରେ ମୋଗଲ ରୂପା ଟଙ୍କା ଉପରେ ଆଧାର କରି ନିଜର ଟଙ୍କା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ୧୫୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମୂଲ୍ୟର ବିଶେଷ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥିଲା।

୧୮୩୦ ଦଶକ ସୁଦ୍ଧା ବ୍ରିଟିଶ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଶକ୍ତି ହୋଇପାରିଥିଲା | ମୂଲ୍ୟକୁ ମାନକ କରିବା ଏବଂ ଭାରତରେ ଏକ ସମାନ ମୁଦ୍ରା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ୧୮୩୫ ର ମୁଦ୍ରା ଅଧିନିୟମ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶ ସରକାର ଅନେକ ୟୁନିଫର୍ମ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।

ଅନ୍ୟ ଏକ ରୋଚକ ବିକାଶ ହେଉଛି ୧୮୭୦ ଦଶକର ଇଣ୍ଡିଆ କାଉନସିଲ୍ ବିଲ୍, ଯେଉଁଥିରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା ଯେ ରୂପା ଭଳି ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁ ବଦଳରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ଇଣ୍ଡିଆ କାଉନସିଲ୍ (କାଗଜ) ବିଲରେ ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନି ହୋଇଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ଦେବେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଏହି ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରବାହ ହ୍ରାସ ପାଇଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ସଂଯୁକ୍ତ ଥିଲା |

ଶେଷରେ, ୧୮୯୦ ଦଶକରେ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା କମିଟି (ଫାଉଲର କମିଶନ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା) ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା | ଏକ ବର୍ଷର ବିଚାର ବିମର୍ଶ ପରେ କମିଟି ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାକୁ ସୁନା ମାନଦଣ୍ଡକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରିଥିଲା। ଏହା ସହିତ, ଏହା ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛି ଯେ ଟଙ୍କା ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ ପାଉଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସରକାରୀ ସ୍ଥିର ବିନିମୟ ମୂଲ୍ୟ ୧ ଶିଲିଙ୍ଗରେ ଏବଂ ପ୍ରତି ପେନ୍ସରେ ୪ ପେନ୍ସ (୧୫ ରୁ ୧ ବ୍ରିଟିଶ ସାର୍ବଭ) ମ) ରେ ସ୍ଥାପିତ ହେବା ଉଚିତ।

ଏହି ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ତୁଳନାରେ ରୂପା ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା, ଯାହା ସୁନା ଆଧାରିତ ମୁଦ୍ରା ତୁଳନାରେ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା | ଫଳସ୍ୱରୂପ ସରକାର ଫାଉଲର କମିଟିର ସୁପାରିଶକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କଲେ ଯାହା ଏକ ସୁନା ମାନକ ଆଡକୁ ଗତି କରିବ।

ଟଙ୍କା କେଉଁଠାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ?

ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କା ମୁଖ୍ୟତଃ ଭାରତରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ସରକାରୀ ମୁଦ୍ରା ଅଟେ | ତଥାପି, ଏହା ମାଲଦ୍ୱୀପ, ଭୁଟାନ, ବାଂଲାଦେଶ ଏବଂ ନେପାଳ ସମେତ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଦେୟ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ |

ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ?

ଭାରତର ମୁଦ୍ରାକୁ ଟଙ୍କା କୁହାଯାଏ। ଏହି ଶବ୍ଦର ଇତିହାସ "ରୂପାୟା" ଏବଂ "ରୂପାୟକମ୍" ସହିତ ଦେଶର ଅତୀତକୁ ବହୁ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଛି, ଉଭୟ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ଯାହା "ରୂପା ମୁଦ୍ରା" କୁ ଅନୁବାଦ କରେ |

ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥର ଇତିହାସ---

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଆଧୁନିକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୂପା ଭାବରେ ପ୍ରତୀକ ହୋଇଥିବା ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କା ଏକ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଇତିହାସ ରହିଛି ଯାହା ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ ରାଜନେତିକ ବିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାଏ | ପ୍ରାଚୀନ ପଙ୍କ ଚିହ୍ନିତ ମୁଦ୍ରାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଧୁନିକ ଡିଜିଟାଲ୍ କାରବାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ଯାତ୍ରା ଭାରତକୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିଥିବା ଗତିଶୀଳ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ | ପ୍ରାଚୀନ, ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ, ଊପନିବେଶିକ ତଥା ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ଏହାର ବିକାଶକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରି ଏଠାରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ବିସ୍ତୃତ ଇତିହାସରେ ସପକ୍ଷରେ କିଛି ତଥ୍ୟ ହୋଇଛି।

ପ୍ରାଚୀନ ଅବଧି:

ମୁଦ୍ରାର ଡନ୍ ଭାରତୀୟ ମୂଲ୍ୟର ଉତ୍ପତ୍ତି ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଜାଣିହେବ। ମୁଦ୍ରା ବିକାଶ ପାଇଁ ଭାରତ ସର୍ବପ୍ରଥମ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା, ବାର୍ଟର ସିଷ୍ଟମରୁ ଏକ ମହତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ | ଏହି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ, ଖୁଞ୍ଚ ଚିହ୍ନିତ ମୁଦ୍ରା ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ମୁଖ୍ୟତଃ ରୂପା ଏବଂ ବେଳେବେଳେ ତମ୍ବାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା | ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏପରି ପ୍ରତୀକଗୁଡ଼ିକ ଥିବାରୁ ସେମାନେ ଏତେ ନାମିତ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହା ପ୍ରଦାନକାରୀ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ସୂଚିତ କରେ, ଏହା ଏକ ରାଜ୍ୟ ହେଉ କିମ୍ବା ଗିଲ୍ଡ | ଏହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ଓଜନ ଏବଂ ଆକାରରେ ଭିନ୍ନ ଥିଲା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ଯେପରିକି ପଶୁ, ଗଛ, ଏବଂ ଜ୍ୟାମିତିକ ଢାଞ୍ଚା | ମହାଜନପଦ, ମହାନ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ରାଜ୍ୟମାନେ ଏହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରାଥମିକ ପ୍ରଦାନକାରୀ ଥିଲେ | ସର୍ବପ୍ରଥମ ଜଣାଶୁଣା ମୁଦ୍ରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଳସପାନ, ଆର୍ଥାଷ୍ଟ୍ରା ପରି ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହାକି ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ମହତ୍ତ୍ଵର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା | ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ ମୌର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରାମର୍ଶଦାତା ଚାଣକିଅଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିବା ମୌର୍ଯ୍ୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ (ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ୩୨୨ ରୁ୧୮୫) ଭାରତରେ ଅଧିକ ମାନକ ମୁଦ୍ରା ଥିଲା | । ପଞ୍ଚ ଚିହ୍ନିତ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବହାର ଜାରି ରହିଲା, ମୌର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଶାସନ ସମଗ୍ର ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ଗ୍ରହଣ ଏବଂ ପ୍ରଚାରକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରି ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍କେଲରେ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ସୁଗମ କଲା |

ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ସମୟ:

ଇସଲାମିକ୍ ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ନୂତନ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଣାଳୀ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତୀୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବହୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଥିଲା | ବିଶେଷ କରି ଇସଲାମିକ ଶାସନର ଆଗମନ ସହିତ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବସ୍ଥା | ୧୨୦୬ ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନୂତନ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲା ଯାହା ଇସଲାମିକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଥିଲା | ପ୍ରାଥମିକ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ରୂପା ଟାଙ୍କା ଏବଂ ତମ୍ବା ଜିଟାଲ୍ | ଏହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାୟତଃ ପାର୍ସୀ ଲେଖା ଏବଂ ଇସଲାମିକ୍ ମୋଟିଫ୍ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ସୁଲତାନଙ୍କ ସାଂସ୍କୃତିକ ତଥା ଧାର୍ମିକ ପ୍ରଭାବକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥିଲା | ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶ ହେଲା ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଶେର୍ ଶାହା ସୌରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୁପିଆର ପରିଚୟ | ଶେର୍ ଶାହାଙ୍କ ରୁପିୟା ଏକ ରୂପା ମୁଦ୍ରା ଥିଲା ଯାହାର ଓଜନ ୧୭୮ ଶସ୍ୟ (ପ୍ରାୟ ୧୨.୫୩ଗ୍ରାମ) ଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଭାରତରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମୁଦ୍ରା ପାଇଁ ଏକ ମାନକ ହୋଇଗଲା | ଏହି ମାନକକରଣ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସ୍ଥିର କରିବାରେ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା |

ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ (୧୫୨୬ରୁ ୧୮୫୭) ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ବିଶୋଧନ କଲା | ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟମାନେ ସୁନା, ରୂପା ଏବଂ ତମ୍ବା ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ନାମ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀର ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ମୋଗଲ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର କଳାତ୍ମକ ଉତ୍କର୍ଷ ଏବଂ ସମାନତା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା | ଆକବର, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସୁନା (ମୋହୁର), ରୂପା (ରୂପିଆ) ଏବଂ ତମ୍ବା (ଡ୍ୟାମ୍) ସହିତ ଏକ ତ୍ରି-ଧାତବ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଣାଳୀ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ | ମୋଗଲ ମୁଦ୍ରାର ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଅବଦାନ ଦେଇଥିଲା। କଲୋନିଆଲ୍ ଅବଧି:

ବ୍ରିଟିଶ ମାନକକରଣ ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ରିଟିଶ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ପ୍ରଥମେ ମୋଗଲ ମୁଦ୍ରାର ବ୍ୟବହାର ଜାରି ରଖିଥିଲା କିନ୍ତୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ସେମାନଙ୍କର ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କଲା | ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ, ବ୍ରିଟିଶମାନେ ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଏକ ମାନକ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ୧୮୩୫ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ରୂପା ଟଙ୍କାକୁ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତର ସରକାରୀ ମୁଦ୍ରା ଭାବରେ ପରିଚିତ କରାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଗୋଟିଏ ପଟେ ରାଜତ୍ୱ କରୁଥିବା ବ୍ରିଟିଶ ରାଜା ୱିଲିୟମ୍ ଚତୁର୍ଥଙ୍କ ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ରହିଥିଲା। ଏହି ମୁଦ୍ରା ବିଭିନ୍ନ ରାଜକୁମାର ରାଜ୍ୟ ତଥା ଆଞ୍ଚଳିକ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ବିବିଧ ଏବଂ ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡିତ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବଦଳାଇ ଏକ ସମାନ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆଣିଲା | ୧୮୩୫ ର ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ଅଧିନିୟମ ଏକ ସ୍ଥିର ତଥା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଣାଳୀ ପାଇଁ ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଲା, ଯାହା ପ୍ରଶାସନିକ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ କାଳରେ କାଗଜ ଅର୍ଥର ପରିଚୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶ ଥିଲା। ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ହିନ୍ଦୋସ୍ତାନ, ଜେନେରାଲ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ବଙ୍ଗଳା ଏବଂ ବିହାର ଏବଂ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଭଳି ପ୍ରଥମ ବ୍ୟାଙ୍କ ନୋଟ ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ଊପନିବେଶ ସରକାର ନୋଟ ପ୍ରଦାନ ଦାୟିତ୍ବ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ୧୮୬୧ ମସିହାର ପେପର ମୁଦ୍ରା ଆଇନ ଭାରତରେ କାଗଜ ଟଙ୍କା ଦେବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କୁ ଏକଚାଟିଆ ଅଧିକାର ଦେଇଥିଲା। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ନୋଟଗୁଡିକ ସରଳ ଥିଲା ଏବଂ ରାଣୀ ଭିକ୍ଟୋରିଆର ଚିତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲା।

ପୋଷ୍ଟ-ସ୍ବାଧୀନଯୁଗ:

ଏକ ଜାତୀୟ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତର ସ୍ବାଧୀନତା ସହିତ ଦେଶ ଏକ ସାର୍ବଭୌମ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା। ୧୯୩୫ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (ଆରବିଆଇ) ଭାରତର ମୁଦ୍ରା ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ନୀତି ପରିଚାଳନା ଦାୟିତ୍ବ ଗ୍ରହଣ କଲା। ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଲା ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାକୁ ଜାତୀୟ ମୁଦ୍ରା ସହିତ ବଦଳାଇବା | ୧୯୫୦ ମସିହାରେ, ସ୍ବାଧୀନ ଭାରତ ଦ୍ଵାରା ଜାରି ହୋଇଥିବା ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରଥମ କ୍ରମରେ ଅଶୋକାର ସିଂହ ରାଜଧାନୀ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲା। ୧୯୫୭ ମସିହାରେ, ଭାରତ ଏହାର ମୁଦ୍ରାକୁ ଦଶମିକରଣ କରି ୧୬ ବର୍ଷର ସିଷ୍ଟମରୁ ଏକ ଟଙ୍କାକୁ ୧୦୦ ପଇସା ସିଷ୍ଟମକୁ ଏକ ଟଙ୍କାକୁ ଚାଲିଗଲା | ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସରଳୀକୃତ କାରବାର ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବହାରକୁ ସହଜ କଲା |

ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ନୋଟ୍ ଏବଂ ମୁଦ୍ରାର ଡିଜାଇନ୍ ଦେଶର ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ସଫଳତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିବାକୁ ବିକଶିତ ହୋଇଛି | ଏହି ନୋଟଗୁଡ଼ିକରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ, ଲ୍ୟାଣ୍ଡମାର୍କ ଏବଂ ଜାତୀୟ ଗର୍ବର ପ୍ରତୀକ ରହିଛି | ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୁପ,୧୯୯୬ ରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ସିରିଜ୍ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ ନୋଟଗୁଡିକର ସିରିଜ୍ ବଦଳାଇଲା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ୟତନ ସହିତ ବ୍ୟବହାରରେ ରହିଲା |

ଆଧୁନିକ ସମୟ:

ଡିଜିଟାଲାଇଜେସନ୍ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂସ୍କାର ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ଏବଂ ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା | ବୈଷୟିକ ଉନ୍ନତି ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା | ୧୯୯୧ ରେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିର ଉଦାରୀକରଣ ଏକ ନୂତନ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭକୁ ଚିହ୍ନିତ କଲା | ବିମୁଦ୍ରୀକରଣ, ଘରୋଇକରଣ ଏବଂ ଜଗତୀକରଣକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଥିବା ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂସ୍କାର ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା। ନିକଟ ଅତୀତରେ ଗୋଟିଏ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି ଡିଜିଟାଲ୍ ଅର୍ଥନୀତି ଆଡକୁ। ୨୦୧୬ ରେ ୟୁନିଫାଏଡ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଇଣ୍ଟରଫେସ୍ (UPI) ର ପରିଚୟ ଭାରତରେ ଡିଜିଟାଲ୍ କାରବାରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଲା | ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ ତତକ୍ଷଣାତ୍ ଟଙ୍କା ସ୍ଥାନାନ୍ତର ପାଇଁ UPI ଅନୁମତି ଦେଲା, ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଗ୍ରହଣକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି କଲା | ୨୦୧୦ ରେ, ଉଦୟ କୁମାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିକଳ୍ପିତ ଟଙ୍କା ପାଇଁ ଭାରତ ଏକ ନୂତନ ପ୍ରତୀକ ଆଣିଥିଲା। ଦେବନାଗରୀ ସ୍କ୍ରିପ୍ଟର ଉପାଦାନ ଏବଂ ରୋମାନ୍ ଅକ୍ଷର 'R' ର ମିଶ୍ରଣକୁ ନେଇ ଏହି ପ୍ରତୀକ ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଆଧୁନିକତାର ସମ୍ମିଶ୍ରଣକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ | ଏହି ପ୍ରତୀକ ବର୍ତ୍ତମାନ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସ୍ତରରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ଏବଂ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଛି | ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶ ହେଉଛି ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୬ ରେ ବିମୁଦ୍ରୀକରଣ ପଦକ୍ଷେପ, ଯେଉଁଠାରେ କଳା ଟଙ୍କା, ନକଲି ମୁଦ୍ରା ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତିର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ୫୦୦ ଏବଂ ୧୦୦୦ ନୋଟ ବିମୁଦ୍ରୀକରଣ କରିଥିଲେ | ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଡିଜିଟାଲ୍ କାରବାରରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ବୃଦ୍ଧି ଘଟାଇଲା ଏବଂ ଦେଶକୁ ଏକ ନଗଦବିହୀନ ଅର୍ଥନୀତି ଆଡକୁ ଠେଲି ଦେଲା। ବର୍ଦ୍ଧିତ ସୁରକ୍ଷା ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଏବଂ ନୂତନ ଡିଜାଇନ୍ ସହିତ ନୂତନ ନୋଟଗୁଡିକର ପରିଚୟ ମଧ୍ୟ ଆଧୁନିକୀକରଣ ପ୍ରୟାସର ଏକ ଅଂଶ ଅଟେ | ନୋଟଗୁଡିକର ସର୍ବଶେଷ କ୍ରମରେ ଥିମ୍ ଗୁଡିକ ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାରେ ଅଗ୍ରଗତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାଏ

ଭାରତୀୟ ରୂପାୟନର ଭବିଷ୍ୟତ ଅର୍ଥନୈତିକ ଭାବେ ବଢିବାରେ ଲାଗିଛି, ଟଙ୍କାର ଭୂମିକା ଆହୁରି ବିକାଶ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି | ଡିଜିଟାଲାଇଜେସନ୍, ଆର୍ଥିକ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତିକୁ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂସ୍କାର ଦିଗରେ ଦେଶର ଅଗ୍ରଗତି ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବ | ବ୍ଲକ୍ ଚେନ୍ ଭଳି ଉନ୍ନତ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ଏକୀକରଣ ଏବଂ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଦ୍ଵାରା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଡିଜିଟାଲ୍ ମୁଦ୍ରା (ସିବିଡିସି) ର ଅନୁସନ୍ଧାନ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଣାଳୀ ଆଡକୁ ଆଗକୁ ବଢୁଥିବା ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ସୂଚିତ କରେ। ଏହାର ମୂଳ ଇତିହାସ ଏବଂ କ୍ରମାଗତ ବିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କା , ଭାରତର ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଗତିଶୀଳତାର ପ୍ରତୀକ | ପ୍ରାଚୀନ ପୁଞ୍ଚ ଚିହ୍ନିତ ମୁଦ୍ରା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଧୁନିକ ଡିଜିଟାଲ୍ କାରବାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଟଙ୍କାର ଯାତ୍ରା ନିଜେ ଭାରତର ଯାତ୍ରାକୁ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ କରେ - ନୂତନତ୍ୱ, ଆଡାପ୍ଟେସନ୍ ଏବଂ ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ଯାତ୍ରା।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ:

ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କା ଇତିହାସ ଭାରତର ସମୃଦ୍ଧ ତଥା ବିବିଧ ଐତିହ୍ୟର ପ୍ରମାଣ ଅଟେ | । ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଧରି ଉପମହାଦେଶରେ ଚାଲିଥିବା ଅର୍ଥନୈତିକ, ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଏହା ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାଏ | ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଯେତେବେଳେ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମେ ମୁଦ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା, ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଇସଲାମିକ ପ୍ରଭାବ, ବ୍ରିଟିଶ ମାନାଙ୍କ ଊପନିବେଶିକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଜାତୀୟ ଏକୀକରଣ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଡିଜିଟାଲ୍ ଅଗ୍ରଗତିର ସ୍ବାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ଟଙ୍କା ଭାରତର ଅର୍ଥନୈତିକ କାହାଣୀର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଆସିଛି। ଆମେ ଭବିଷ୍ୟତ ଆଡକୁ ଚାହିଁଲେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଦିନକୁ ଦିନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଆଧୁନିକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ଯାତ୍ରା କେବଳ ମୁଦ୍ରାର କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭାରତର ସ୍ଥାୟୀ ଆତ୍ମା ଏବଂ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିର ସନ୍ଧାନର କାହାଣୀ ଅଟେ ।

!!ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାର ଇତିହାସ ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରୁ ଆଧୁନିକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (History of the Indian Rupee: Form Ancient Times To Modern Day

ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାର ଇତିହାସ ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରୁ ଆଧୁନିକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (History of the Indian Rupee: Form Ancient Times To Modern Day)