ମଣିଷଟିଏ ଯେତେବେଳେ ଜନ୍ମ ହୋଇ ପୃଥିବୀ ଛୁଏଁ, ସେତେବେଳେ ଯେଉଁ ଦୁଇଟି କଥା ତା ଆଗକୁ ଆସେ, ତାହା ହେଲେ ମାଆ ଓ ମାଆର ଭାଷା ବା ମାତୃଭାଷା। ମାଆକୁ ଦେଖେ, ଭାଷାକୁ ଅନୁଭବ କରେ। ସେଥିପାଇଁ କୁହାଯାଏ, କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ମାତୃଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଯେତିକି ଶିଖିପାରେ ବା ମନେରଖି ପାରେ, ଆଉ କୌଣସି ଭାଷାରେ ସେ କରିପାରେ ନାହିଁ। ପ୍ରତି ମଣିଷ ସବୁବେଳେ ତା ମାତୃଭାଷାରେ ହିଁ ଭାବେ। କିନ୍ତୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଆମେ ଆମ ମାତୃଭାଷାକୁ ଅବହେଳା କରି ଅନ୍ୟ ଭାଷାକୁ ଆପଣେଇଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ଆମ କାମରେ ଖୁବ୍ ଦୁର୍ବଳ।

ଆମେ ଏମିତି ଏକ ସମୟରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ବାହାରିଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ କି ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି, ଆମ ଭାଷାର ବ୍ୟବହାର କମି କମି ଯାଉଛି, ଛପା ବହି ସଂଖ୍ୟା କମି ଯାଉଛି, ପଢିବା ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କମି କମି ଯାଉଛି। ସମଗ୍ର ଭାବରେ କହିଲେ, କଥାଟି ଏମିତି ହେବ ଯେ, ଆମ ଭିତରୁ ଭାଷାପ୍ରୀତି କମି କମି ଯାଉଛି, ଏହା ଯେ ଆମ ଚଳଣୀର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ତାକୁ ଆମେ ଭୁଲି ଯାଉଛନ୍ତି।

ଏବେ ଆମ ଲୋକମାନେ, ଦିନକୁ ୧୦ କପ୍ ଚା‘ ପିଅନ୍ତି, ଗୋଟେ ପ୍ଲେଟ୍ ଚାଟ୍ ଖାଆନ୍ତି, ଗୁପଚୁପ ଖାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମାତ୍ର ୫ ଟଙ୍କାରେ ଖବର କାଗଜଟିଏ ନକିଣି ଦୋକାନରୁ କିମ୍ବା ପଡିଶା ଘରୁ ଆଣି ପଢନ୍ତି। ଯଦି ଆମେ ଗୋଟିଏ ଦିନ ମଧ୍ୟ ବିନା ଖାଦ୍ୟରେ ସମୟ ବିତେଇବା ତେବେ ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଉଛି। ଖାଦ୍ୟ ଯେମିତି ଶରୀର ସବଳ ହେବା ପାଇଁ ଜରୁରି, ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ ସେହିପରି ଆମ ମସ୍ତିଷ୍କ ବା ଜ୍ଞାନବୁଦ୍ଧିର ବିକାଶ ପାଇଁ ଜରୁରି। ଆମେ ଦେହ ପାଇଁ ଖାଇବାକୁ ଭୁଲନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୁଣ୍ଡ ପାଇଁ କିଛି ଖାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ଅର୍ଥାତ ପଢ଼ାପଢ଼ି କରନ୍ତି ନାହିଁ। ପଢ଼ିବା, ଦେଖିବା, ବୁଲିବା, ଶୁଣିବା, ଏସବୁ ଦ୍ୱାରା ଆମ ମସ୍ତିଷ୍କ ପରିପୁଷ୍ଟ ହୁଏ। ଶରୀର ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ କିଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଣ୍ଡ ପାଇଁ ବହିଟିଏ କିମ୍ବା ଖବର କାଗଜଟିଏ ମଧ୍ୟ ମାଗିକି ଆଣିକି ପଢ଼ନ୍ଥରେ ଗୋଟେ ୱେବିନାରରେ ଥିଲା ବେଳେ ଜଣେ ବନ୍ଧୁ ପ୍ରଶ୍ନଟିଏ ପଚାରିଲେ। ବନ୍ଧୁ ଜଣକ ଏକ ସାମ୍ବାଦିକତା କଲେଜର ଅଧ୍ୟାପକ।

ଯିଏକି ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶହ ଶହ ସାମ୍ବାଦିକ ତିଆରି କରି ମାର୍କେଟକୁ ଛାଡୁଛନ୍ତି। ସେ କହିଲେ, ଏବେ ଟେଲିଭିଜନ ନ୍ୟୁଜରେ ଓଡିଶା ଭାଷକୁ କଦର୍ଯ୍ୟ କରି କୁହାଯାଉଛି ଓ ଲେଖାଯାଉଛି, ତାକୁ ଆପଣ କାହିଁକି କମାଉ ନାହାଁନ୍ତି। ବନ୍ଧୁ କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗଟି ଶହେ ପ୍ରତିଶତ ସତ। ମୁଁ କହିଲି, ଏସବୁ ପାଇଁ କିନ୍ତୁ ଆପଣମାନେ ଦାୟୀ। ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।

ମୁଁ କହିଲି, ଆପଣମାନେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସାମ୍ବାଦିକତାର କୌଶଳ ସିନା ଶିଖାଇ ଦେଲେ, ହେଲେ ସାମ୍ବାଦିକତା ଯେ ଏକ ଭାଷା ଉପରେ ଆଧାରିତ, ତାକୁ ଆପଣ ଭୁଲିଗଲେ। ପିଲାଙ୍କୁ ସାମ୍ବାଦିକତା ପାଠ ପଢିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିବା ଆଗରୁ ଆପଣ ସେମାନଙ୍କର ଭାଷାଜ୍ଞାନ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ଥିଲା। ସେମାନେ ସାମ୍ବାଦିକତା କରିବାକୁ ବହୁତ ଆଗ୍ରହୀ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଭାଷା ଜଣାନାହିଁ। ସେମାନେ ଏକ ବିଚିତ୍ର ଭାଷାରେ ଚଳପ୍ରଚଳ କରନ୍ତି।ତାହା ଓଡିଆ, ହିନ୍ଦି କିମ୍ବା ଇଂରାଜୀ ଆପଣ ଠିକ୍ ରେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୋ ପାଖକୁ ଇଣ୍ଟର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଆସୁଥିବା ଅଧିକାଂଶ ପିଲା, ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଅନେକ ଓଡିଆ ଶବ୍ଦ ଲେଖନ୍ତି ବା କୁହନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି।ସେମାନେ ଭଏସ୍ ଦେଲାବେଳେ ଆଦୌ ସେ ସବୁ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଅଧିକାଂଶ ପିଲା ଗୁଗୁଲ୍ ଟ୍ରାନ୍ସଲେଟର ବ୍ୟବହାର କରି ଇଂରାଜୀକୁ ଓଡିଆ କରନ୍ତି। ଗୁଗୁଲ ଟ୍ରାନ୍ସଲେଟର କଥା ନକହିଲେ ଭଲ। ଏହା ଆମ ଭାଷାକୁ ଧର୍ଷଣ କରୁଛି ବୋଲି କହିଲେ ଭୁଲ୍ ହେବନାହିଁ। ସବୁ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଅତି ବିଚିତ୍ର ଶୈଳୀରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଅନୁବାଦ କରିଥାନ୍ତି। ଥରେ ଆମେ ଲେଖିଲୁ- ‘ବ୍ୟବସାୟୀ ବର୍ଷା ମେହେର ତାଙ୍କ ନୂତନ ଦୋକାନର ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଏକ ସଭାର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ।‘ ଫେସବୁକରେ ତାହା ଇଂରାଜୀକୁ ଟ୍ରାନ୍ସଲେଟ୍ ହେଇଗଲା- 'ବିଜିନେସମ୍ୟାନ୍ ରେନ୍ ହାଜ୍ ବିନ୍ ଡାଏଡ୍ ଇନ୍ ହର୍ ଇନାଗୁରେସନ୍ ଫଙ୍କସନ୍।' ଏଭଳି ସମୟରେ ଆମ ଭାଷା କୁଆଡ଼େ ଯିବ, ଏହାର ଭବିଷ୍ୟତ କ'ଣ, ଆମେ ଏଥିପାଇଁ କ'ଣ କରିପାରିବା, ତାହା ସତରେ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ।

ଆମ ଭବିଷ୍ୟତମାନେ ଓଡିଆ ଭାଷାକୁ ଆଦୌ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ। ମୋ ପୁଅକୁ ମୁଁ କହିଲି- 'ତୁ ଓଡିଆଟା ଭଲକରି ଶିଖ୍, ନହେଲେ ବହି କେମିତି ପଢିବୁ? ମୋ ବହି କେମିତି ପଢିବୁ? ସମସ୍ତେ କହିବେ,

ବାପା ଜଣେ ଓଡିଆ ଲେଖକ, ପୁଅ କିନ୍ତୁ ଓଡିଆ ପଢ଼ି ପାରୁନି।'

ତା ପରଠୁ ପୁଅ ମତେ ଡରେଇବା ଆରମ୍ଭ କଲା- 'ତମେ ଯଦି ମୋ ପାଇଁ ସାଇକେଲ ନ କିଣିବ, ତେବେ ମୁଁ ଓଡିଆ ଶିଖିବିନି କି ତମ ବହି ପଢିବିନି। ବିଚରା ଲେଖକ କିଂକର୍ତ୍ତବ୍ୟବିମୂଢ଼।

ଭାଷାର ବର୍ତ୍ତମାନ, ଆମେ କାହିଁକି ମାତୃଭାଷାରେ ଦୁର୍ବଳ?

କୁଆଡ଼େ ଯାଉଛି ଆମ ଭାଷାର ଭବିଷ୍ୟତ? ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଆମ ଭାଷା କଥିତ ଓ ଲିଖିତ ଭାଷା ହୋଇ ରହିବ ତ?