ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଏହି ପୁରାଣା ଏବଂ ଗଭୀର ପ୍ରବଚନ “ଭୋକ ମରୁନି, ଦୁଃଖ ସରୁନି” (ଭୋକ ନିଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖ ଶେଷ ହୁଏନା) ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଏକ ଗଭୀର ଅର୍ଥ ଭରା ଆବେଦନ ବ୍ୟକ୍ତ କରେ। ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ଜଣେ ମଣିଷର ଦୁଃଖ, ସଂଘର୍ଷ, ଏବଂ ସମାଜର ଯଥାର୍ଥତାକୁ ଉଦ୍ଭାସିତ କରେ। ଏହା ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝାଇ ଦେଇଥାଏ ଯେ ଭୋକ ଏକ ଶାରୀରିକ ଅଭାବ ଅଟେ, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖ ମନୋବୃତ୍ତିକ ଏବଂ ଆତ୍ମୀୟ ଅନୁଭୂତିର ଏକ ଅଂଶ ଅଟେ, ଯାହା କେବେ କେବେ ଶେଷ ହୁଏନା।

ଏହି ପ୍ରବଚନର ଅର୍ଥ ଏବଂ ଅନୁଭୂତି

ସାଧାରଣ ଭାଷାରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଭୋକ ହେଉଛି ଶରୀର ଜନିତ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟ ଏହାକୁ ଖାଇବା ମାଧ୍ୟମରେ ଦୂର କରିପାରେ। କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖ ହେଉଛି ମନର ଏକ ଗଭୀର ଅନୁଭୂତି, ଯାହା ଖାଲି ଖାଇବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଉପାୟରେ ଦୂର କରିହେବା ଭଳି ନୁହେଁ। ଏହି ପ୍ରବଚନ ଆମକୁ ଏହି ନିଜସ୍ତ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିବାର ଅବସର ଦେଇଥାଏ – ମନୁଷ୍ୟ ଯେମିତି ଭୋକକୁ ଦମନ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖ ଏକ ଗଭୀର ଅନୁଭୂତି ଯାହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନରେ ରହିଥାଏ।

ଏହାର ଅର୍ଥ କେବଳ ଶାରୀରିକ ଭୋକ ଏବଂ ମାନସିକ ଦୁଃଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହା ଆମକୁ ସମାଜର ଅସମତା, ଅନ୍ୟାୟ, ଏବଂ ଅଭାବର ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିବାର ଅବସର ଦେଇଥାଏ। ଜଣେ ମଣିଷ ଆଜି ଏକ ମେଳ ଖାଇଲେ ତାହାର ଭୋକ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଗରିବ ଅଟେ, ତାହାର ଦୁଃଖ ଶେଷ ହୁଏନା।

ସାମାଜିକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏହାର ଅର୍ଥ

ଆମ ସମାଜରେ ଅନେକ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଦିନକୁ ଦିନ ଖାଇ ପରି ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି। ମଧ୍ୟମ ବର୍ଗ ଏବଂ ଗରିବ ବର୍ଗର ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପରିବାର ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ କରିବାରେ ଅନେକ ପରିଶ୍ରମ କରିଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହା କେବଳ ଭୋକ ଦୂର କରିପାରେ, ଜୀବନର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରେନା। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଗରିବ ମାତା ପିତାମାନେ ତାଙ୍କ ଛୁଆଙ୍କୁ ଦୁଇଓଳି ଖାଇପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଯଦି ଛୁଆମାନେ ଶିକ୍ଷା, ଚିକିତ୍ସା, ଏବଂ ଭଲ ଜୀବନ ଲାଭ କରିପାରିବେନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଶେଷ ହେବ କିପରି?

ଏହି ମହାନ ପ୍ରବଚନ ଆମକୁ ଏହି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଚିନ୍ତାରେ ଆଣିଥାଏ। ଏହା ଆମକୁ କହିଥାଏ ଯେ ଯଦି କେବଳ ଭୋକ ଯଥେଷ୍ଟ ହୋଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ଦୁନିଆରେ ଅନେକ ଲୋକ ଧନୀ ହେଇ ଖାଇବାକୁ ପାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଦୁଃଖୀ ଅଟନ୍ତି। ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ଦୁଃଖ ମାତ୍ର ଅଭାବରେ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଅନୁଭୂତି।

ଜୀବନ ଓ ଉପାୟ

ଏହି ପ୍ରବଚନ ଆମକୁ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ – କେବଳ ଖାଇବା, ପିଇବା, ଏବଂ ଧନ ସଞ୍ଚୟ କରିବା ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯଦି ଆମେ ମନର ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା, ତେବେ ଏହା ଆମକୁ ସତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରିବ। କିଛି ଉପାୟ ହେଉଛି –

(୧) ମନର ଶାନ୍ତି – ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବା, ସଫଳତାର ଅହଂକାର ନ କରିବା, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କର ଜୀବନକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରଖିବା।

(୨) ସମାଜ ସେବା – ଗରିବ ଏବଂ ଅସହାୟ ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ମାନବିକତା ଅନୁସରଣ କରିବା।

(୩) ମନୋବୃତ୍ତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ – ଏକ ପଜିଟିଭ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଅପନାଇ ଜୀବନର ଦୁଃଖକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଏହାର ସମାଧାନ ଖୋଜିବା।

(୪) ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଜ୍ଞାନ – ଶିକ୍ଷା ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ଯାହା ଆମକୁ ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାୟରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରେ।

ପରିଶେଷରେ

“ଭୋକ ମରୁନି, ଦୁଃଖ ସରୁନି” ଏହି ପ୍ରବଚନ ଏକ ଗଭୀର ଜୀବନ ଦର୍ଶନ। ଏହି ପ୍ରବଚନ ଆମକୁ ଜୀବନ ଏବଂ ସମାଜର ଏକ ଗଭୀର ତଥ୍ୟ ବୋଧ କରାଇଥାଏ – ଶାରୀରିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଦୂର ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ମନର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ପ୍ରୟାସ ଆବଶ୍ୟକ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!