ଓଡିଶାର ଅନ୍ୟତମ ନାମ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ ଅଟେ। ଏହି ମାଟିର ଭୂଖଣ୍ଡରେ ଅନେକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦିଗବିଜୟୀ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ସମ୍ରାଟ ନିଜର ଐତିହାସିକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷର ରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରି ଅମର ଯଶ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।‌

ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପରମ ସେବକ ହୋଇ ଗଜପତି ଉପାଧିରେ ବିଭୂଷିତ ତଥା ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ନରପତି ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସମ୍ରାଟ କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ଅଠର ଗୋଟି ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରିୟ କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବ ।

ଓଡ଼ିଶା ର ଗଜପତି ରାଜବଂଶର ଦ୍ବିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ସମ୍ରାଟ ରୂପେ ବିଶ୍ବପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

ନିଜର ଆକର୍ଷଣୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ଵ ପରାକାଷ୍ଠା ପ୍ରତିପାଦନ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ଗୌରବମୟ

ଇତିହାସ ରହିଥିଲେ। କାଞ୍ଚି -କାବେରୀ ଅଭିଯାନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ର ମୁଖ୍ୟ ନାୟକ ରୂପେ

ମଣ୍ଡିତ ଥିଲେ। ଉତ୍କଳୀୟ କଳା ସଂସ୍କୃତି ଓ ସଭ୍ୟତା ର ପ୍ରସାର ନିମନ୍ତେ ନିଜ ଜୀବନକୁ

ସର୍ମପି ଉନ୍ନତି ସାଧିତ କରିଥିଲେ। ଜଗନ୍ନାଥ

ଚେତନାର ପୃଷ୍ଠପୋଷକ ରୂପେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ପ୍ରିୟଭାଜନ ହୋଇ ପାରିଥିଲେ।

କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁବରଣ ପରେ ୧୪୬୮ମସିହାରେ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ ଅଭିଷେକ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର କୃଷ୍ଣାନଦୀ କୂଳରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ।ରାଜ୍ୟା ଭିଷେକ

ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମାତୃ ବିବାଦ ଓଗୃହଯୁଦ୍ଧ ଲାଗିରହିବା ସତ୍ବେ ଜନସମର୍ଥନ ଓ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ବଳରେ ଗଜପତି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଉପରେ କର୍ତ୍ତୃତ୍ବ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରି ଗଜପତି ରାଜବଂଶର ମହାକୃତିତ୍ବ ହାସଲ କରି ପାରିଥିଲେ।

ଗୃହ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ହାମ୍ବୀର ଦେବଙ୍କୁ ସେ ଖେମୁଣ୍ଡି ରାଜ୍ୟର ସାମନ୍ତରାଜ ରୂପେ ଅଧିଷ୍ଠିତ କରି ମହାନୁଭବ ତାର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଥିଲେ ।ଦକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ଅଭିଯାନ କରିଥିଲେ।ରାଜମହେନ୍ଦ୍ରୀ ଓ କୋଣ୍ଡା୍ରିଜୁ ଦୟାକରି ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ମିଶାଇ ଥିଲେ। ଉଦୟଗିରି ଦୂର୍ଗକୁ ହାସଲ କରିବାପାଇଁ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜା ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାସ୍ତ କରି ନିଜ ଅଧିନକୁ ଆଣି ବିଜୟ ଲାଭ କରିଥିଲେଓ ଉଦୟଗିରି ଦୂର୍ଗ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଓଡ଼ିଶା ସହିତ ମିଶାଇଥିଲେ। ଏପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟରେ ଆଧିପତ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରି ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ସହିତ ଅନୁଶାସନ କରି ଲୋକପ୍ରିୟତା ଅର୍ଜନ କରି ଥିଲେ।

କାଞ୍ଚି କାବେରୀ ଅଭିଯାନ ପଦ୍ମାବତୀ ଉପାଖ୍ୟାନ ଓ ପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରା ସମୟର ଛେରାପହଁରା ସହ ଜଡିତ। କାଞ୍ଚି ରାଜ୍ୟର

ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ରୂପସୀ ରାଜଜେମା ପଦ୍ମାବତୀ ସହ ସମ୍ରାଟ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବଙ୍କର ବିବାହ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ପ୍ରେରଣ କୁ କାଞ୍ଚି ରାଜାଙ୍କ ଅସମ୍ମତି ଏହି ଅଭିଯାନର ଉତ୍ସ ଥିଲା। ଏହି ଅଭିଯାନରେ ମହାପ୍ରଭୃ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ବଳରାମ କଳା ଓ ଧଳା ଘୋଡାରେ ଆରୋହଣ କରି କାଞ୍ଚି ରାଜା ସହ ଯୁଦ୍ଧକରି ପରାସ୍ତ କରି ବିବାହକୁ ସାଫଲ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ସୂର୍ଯ୍ୟ ବଂଶର ରାଜ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା ସୁଚାରୁ ରୂପେ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।

ଶେଷ ସମୟକୁ ସାହିତ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ଓ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲେ।

ଓଡ଼ିଶା ର ଭାଷା ସାହିତ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ପୃଷ୍ଠପୋଷକ ହୋଇ ସଂସ୍କୃତି ଭାଷା ସାହିତ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ଅଗାଧ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଦ୍ବାରା ରଚିତ ମୁକ୍ତି ଚିନ୍ତାମଣି ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଜଗନ୍ନାଥ ମହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ସେ ଅଭିନବ ଗୀତ ଗୋବିନ୍ଦ, ନାମ ମାଳିକା ,ଦୂର୍ଗା ତ୍ସୋବ, ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତି,

କଳ୍ପଦୃମ, ଦୀପିକା ଛନ୍ଦ ଇତ୍ୟାଦି ସଂସ୍କୃତ ଓ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନାବଳୀ କରି ଭାଷା ସାହିତ୍ୟକୁ ରୁଦ୍ଧିମନ୍ତ କରିପାରିଥିଲେ।

ସେ ବହୁତ ଧାର୍ମିକ ଓ ଦୟାବାନ୍ ଥିଲେ । ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ନାଟ ମନ୍ଦିର ଓ ଭୋଗ ମଣ୍ଡପ ତାଙ୍କ ଦ୍ବାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।

ବୀର ପ୍ରତାପ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ୧୪୯୭ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲା ।

ତଥାପି ସେ ଓଡ଼ିଶା ର ଇତିହାସ ପୃଷ୍ଠାଟିରେ ଅମର ଅଲିଭା କୃତିତ୍ୱ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।।

ନାମ---ମଧୁସ୍ମିତା ସାହୁ

ବ୍ରହ୍ମା ନଗର ପ୍ରଥମ ଗଳି

ବ୍ରହ୍ମପୁର

ଜିଲ୍ଲା-ଗଞ୍ଜା

ମ

ଓଡ଼ିଶା

ମୋ---୯୩୪୮୨୮୫୪୧୬