ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦଶ ଅବତାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟ ଅଟେ। ପୃଥିବୀରେ ଯେତେବେଳେ ପାପ, ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ଅନାଚାର ବଢ଼ି ଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦଶଟି ରୂପକୁ ଦଶାବତାର କୁହାଯାଏ। ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ଏହି ଦଶ ଅବତାରଙ୍କ ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଜାଣିବା।

(୧) ମତ୍ସ୍ୟ ଅବତାର : ଏହା ହେଉଛି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଅବତାର। ଏଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବିରାଟ ମାଛର ରୂପ ଧାରଣ କରିବାକୁ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଅବତାରରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ମନୁଷ୍ୟକୁ ମହାପ୍ରଳୟର ସୂଚନା ଦେଇ ଜୀବଜଗତ ଓ ବେଦପାଠ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

(୨) କୁର୍ମ ଅବତାର : ଦ୍ୱିତୀୟ ଅବତାରରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଏକ ବିରାଟ କଇଁଛର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ମନ୍ଦରାଚଳ ପର୍ବତକୁ ଆଧାର ଦେବା ପାଇଁ ସେ ନିଜର ପିଠି ଦେଇଥିଲେ।

(୩) ବରାହ ଅବତାର : ତୃତୀୟ ଅବତାରରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଏକ ବିରାଟ ବରାହ ବା ଶୂକରର ରୂପ ନେଇଥିଲେ। ଦାନବ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ପୃଥିବୀକୁ ପାତାଳପୁରୀକୁ ଟାଣି ନେଇଯାଇଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କୁ ବଧ କରି ପୃଥିବୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

(୪) ନୃସିଂହ ଅବତାର : ଚତୁର୍ଥ ଅବତାର ହେଉଛି ଅର୍ଦ୍ଧ-ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ-ସିଂହର ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୂପ। ଦାନବ ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଯିଏ ନିଜକୁ ଈଶ୍ୱର ବୋଲି ଦାବି କରୁଥିଲା, ତାକୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ଭଗବାନ ନୃସିଂହ ରୂପରେ ଏକ ସ୍ତମ୍ଭରୁ ବାହାରି ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।

(୫) ବାମନ ଅବତାର : ପଞ୍ଚମ ଅବତାରରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଏକ ବାମନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାଳକର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଦାନବ ରାଜା ବଳିଙ୍କଠାରୁ ତିନି ପାଦ ପରିମିତ ଜମି ଦାନରୂପେ ମାଗି ତିନି ପାଦରେ ତ୍ରିଭୁବନ ମାପି ବଳିଙ୍କୁ ପାତାଳପୁରୀକୁ ପଠାଇଥିଲେ।

(୬) ପରଶୁରାମ ଅବତାର : ଷଷ୍ଠ ଅବତାରରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ମହର୍ଷି ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପରଶୁରାମ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ହାତରେ ଥିବା ପରଶୁ (କୁରାଢ଼ି) ହେତୁ ତାଙ୍କୁ ପରଶୁରାମ କୁହାଯାଏ। ସେ ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାରରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।

(୭) ରାମ ଅବତାର : ସପ୍ତମ ଅବତାର ହେଉଛି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ରୂପ। ଅଯୋଧ୍ୟାର ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମର୍ତ୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଆଦର୍ଶ ପୁରୁଷ, ଆଦର୍ଶ ପୁତ୍ର ଓ ଆଦର୍ଶ ରାଜା ରୂପେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣକୁ ବଧ କରି ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

(୮) କୃଷ୍ଣ ଅବତାର : ଅଷ୍ଟମ ଅବତାର ହେଉଛି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପ। ମଥୁରାର ରାଜା କଂସଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାରରୁ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗୀତାର ଉପଦେଶ ଦେଇ ଧର୍ମ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ମାର୍ଗ ଦେଖାଇଥିଲେ।

(୯) ବୁଦ୍ଧ ଅବତାର : ନବମ ଅବତାରରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅବତାରରେ ତାଙ୍କୁ ପଶୁବଳି ପ୍ରଥା ବନ୍ଦ କରାଇବା ଓ ଅହିଂସା, ଦୟା ଓ କରୁଣାର ବାଣୀ ପ୍ରଚାର କରିବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।

(୧୦) କଳ୍କି ଅବତାର : ଦଶମ ଅବତାର ହେଉଛି ଭବିଷ୍ୟତର ଅବତାର। ବର୍ତ୍ତମାନ କଳିଯୁଗର ଶେଷରେ ଯେତେବେଳେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପାପ ଓ ଅନାଚାର ବଢ଼ି ଯିବ, ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ କଳ୍କି ନାମକ ଏକ ଘୋଡ଼ାସବାର ଯୋଦ୍ଧାର ରୂପରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ସେ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି ପୁନର୍ବାର ସତ୍ୟଯୁଗ ଆରମ୍ଭ କରିବେ।

ସାରାଂଶରେ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି ଦଶ ଅବତାର ଆମକୁ ଶିଖାଇଥାଏ ଯେ ପାପ ଉପରେ ସଦା ସନ୍ଧ୍ୟର ବିଜୟ ହୁଏ ଏବଂ ଈଶ୍ୱର ସର୍ବଦା ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆବିର୍ଭୂତ ହୁଅନ୍ତି।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!