ପରିଚୟ:

ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏପ୍ରିଲ ୧୮ ରେ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହି ଦିନର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ସାଂସ୍କୃତିକ,ଐତିହାସିକ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ।

ଐତିହ୍ୟରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଟ୍ଟାଳିକା, ସ୍ମାରକୀ, ଜଙ୍ଗଲ, ହ୍ରଦ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ, ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଯାହାକିଛି ଐତିହାସିକ କିମ୍ବା ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଲ୍ୟ ରହିଥାଏ ।

କିଏ ଏହାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା?

୧୯୮୨ ମସିହାରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରିଷଦ ସ୍ମାରକୀ ଏବଂ ସାଇଟ୍ (ICOMOS) ଦ୍ଵାରା ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ଦିବସ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଧାରଣା ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ୟୁନେସ୍କୋ (ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ଶିକ୍ଷା, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂଗଠନ) ଦ୍ଵାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା। ସେହି ଦିନଠାରୁ, ଆମର ଅତୀତର ଧନସମ୍ପଦ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ବିଷୟରେ ଏହି ଦିନ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସ୍ତରରେ ପାଳନ କରାଯାଏ।

ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ କ’ଣ?

ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସେହି ସ୍ଥାନ ବା ଜିନିଷ ଯେଉଁଥିରେ ମାନବିକତା ପାଇଁ ଅସାଧାରଣ ସାଂସ୍କୃତିକ କିମ୍ବା ପ୍ରାକୃତିକ ମୂଲ୍ୟ ରହିଛି । ଏଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦେଶ ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ୟୁନେସ୍କୋର ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ତାଲିକା ନାମକ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାଲିକା ଅଛି ଯେଉଁଥିରେ ଏହିପରି ସାଇଟ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଏହି ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଯେକୈଣସି ସାଇଟ୍ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସମର୍ଥନ ପାଇଥାଏ ।

ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ଦିବସ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ଦୁନିଆ ମୂଲ୍ୟବାନ ଇତିହାସ, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ପ୍ରକୃତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ । କିନ୍ତୁ ସାଇଟଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଯୁଦ୍ଧ, ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ କାରଣରୁ କିମ୍ବା କେବଳ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ମୂଲ୍ୟକୁ ଅଣଦେଖା କରି ବିପଦରେ ଅଛନ୍ତି । ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ଦିବସ ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ।

ଆମର ଅତୀତର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଜରୁରୀ

ଆମର ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଇତିହାସ ଆମର ପରିଚୟ

ଐତିହ୍ୟ ଆମକୁ ଶିଖିବା ଏବଂ ବଢିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

ଯଦି ଆମେ ଏହାର ଯତ୍ନ ନେଉନାହୁଁ, ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ଏହାକୁ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ହରାଇବେ ।

ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳର ଉଦାହରଣ:

ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ୧୧୦୦ ରୁ ଅଧିକ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ ଅଛି | ଏଥିମଧ୍ୟରେ ମନ୍ଦିର, ଦୁର୍ଗ, ପ୍ରାକୃତିକ ପାର୍କ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ସହର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଞ୍ଜାମର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶାକ୍ତ ପୀଠ ମାଁ ବୁଢି ଠାକୁରାଣୀ ଅନ୍ୟତମ ଅଟେ ।

ବ୍ରହ୍ମପୁର—ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ପୁରାତନ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ନଗର। ଏହି ସହର କେବଳ ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କେନ୍ଦ୍ର ବି। ଏଠାର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ଭକ୍ତିମୟ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ହେଉଛି "ବୁଢ଼ୀ ସାନ୍ତାଣୀ ଯାତ୍ରା"। ବ୍ରହ୍ମପୁର ବାସିନୀ ବୁଢ଼ୀ ସାନ୍ତାଣୀ ହେଉଛନ୍ତି ଏଠିକାର ଜଗତମାତା, ଆଶା ଓ ଆସ୍ଥାର ଆଧାର। ସେ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ଦେବୀ ନୁହଁନ୍ତି—ସେ ମା, ସେ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ।

ମା' ବୁଢ଼ୀ ସାନ୍ତାଣୀଙ୍କ ଗଳ୍ପ ଓ ଉତ୍ସବ

୧୭ଶହ ମସିହାରୁ ମା’ଙ୍କ ଯାତ୍ରା ପ୍ରଥମେ ଡେରାକୁଳର ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଡେରା ସ˚ପ୍ରଦାୟର ପାତଲା ପାରେୟା ଦେଶୀବେହେରା ହେଉଛନ୍ତି ମା’ଙ୍କର ଜଣେ ବଡ଼ଭକ୍ତ। ପୂର୍ବରୁ ମା’ଙ୍କ ମନ୍ଦିର ବଣଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ରହିଥିବା ବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ପାରେୟା ମା’ଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ। ଦିନେ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଇ ଫେରିବା ବେଳେ ଏକ ଝିଅର କ୍ରନ୍ଦନ ଶୁଣିବାକୁ ପାଇଥିଲେ ପାରେୟା। ଏକ ଅଳ୍ପବୟସ୍କା ଝିଅ ଜଙ୍ଗଲିଆ ରାସ୍ତାରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି ତାକୁ କାରଣ ସଂପର୍କରେ ପଚାରିଥିଲେ। ଝିଅଟି ବାପଘରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ରାସ୍ତା ପାଉନଥିବା କହିବାରୁ ପାରେୟା ଆଜି ରାତିକ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଘରେ ରହିବାକୁ କହିଥିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ଝିଅଟି ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ରାତିରେ ମା’ ସ୍ବପ୍ନାଦେଶ ଦେଇ କହିଥିଲେ, ଆଜିଠାରୁ ତୁ ମୋ ବାପା ହେଲୁ। ପାରେୟା ଏହି କଥା ନିଜ ଜାତିଭାଇଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ପରେ ତାଙ୍କ ସଂପ୍ରଦାୟ ପକ୍ଷରୁ ମା’ଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଥିଲା। ତେବେ କେଉଁ ସମୟରେ ମା’ଙ୍କୁ ଅଣାଯିବ, ସେ ନେଇ ପୁଣିଥରେ ସ୍ବପ୍ନାଦେଶ ହୋଇଥିଲା। ମା’ଙ୍କଠାରୁ ଅନୁମତି ପାଇବା ପରେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ସଂପ୍ରଦାୟର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଣେ ଲେଖାଏ ସାହି ମୁଖିଆ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ସେନାପତି ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ।

ଏହି ଉତ୍ସବକୁ "ଠାକୁରାଣୀ ଯାତ୍ରା" କୁହାଯାଏ। ମା' ଗୋଟିଏ ଶୁଭ ଅବସରରେ ତାଙ୍କର ପିତାଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ ମଧ୍ୟ ବିବାହପର ବୁହାର ମାନିଆଯାଏ। ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମପୁର ସେହି ଦିନ ଲାଲ-ଗୋଳାପୀ ପାଳ ତଳେ ଶୋଭିତ ହୁଏ, ଗଳି ଗଳି ମଠ ସଜାଯାଏ, ଲୋକମାନେ ଗୀତ, ନାଚ ଓ ବାଜାର ମାଧ୍ୟମରେ ମା'ଙ୍କ ଆଗମନକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରନ୍ତି।

ଭକ୍ତି ଓ ଅନୁଭୂତି

ଯେଉଁଠି ମା’ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଭୟ ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ନାହିଁ—ଏହି ଭାବନା ବ୍ରହ୍ମପୁର ବାସୀଙ୍କ ମନରେ ଗଢ଼ିଯାଇଛି। ଲୋକମାନେ ମା' ପାଖକୁ ଆସି ନିଜ ଦୁଃଖର କଥା କହନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ମାନସିକ ଶକ୍ତି ଭାବରେ ବିଚାର କରନ୍ତି। ବହୁ ଲୋକ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ମା’ ଲୋକଙ୍କ ମନ ଜାଣନ୍ତି, ଦୟା କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଭିଷ୍ଟ ପୂରଣ କରନ୍ତି।

କେବଳ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ଏହା ଗାଁ-ସହର ଏକତା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଶାନ୍ତିର ଉତ୍ସବ। ଶିଶୁ, ଯୁବକ, ବୃଦ୍ଧ, ପୁରୁଷ, ନାରୀ—ସମସ୍ତେ ମା’ଙ୍କ ମଣ୍ଡପ ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତି, ଦୀପ ଜଳାନ୍ତି, ଫୁଲ ଚଢାଇ ଓ ପ୍ରଣିପାତ ହୁଅନ୍ତି ।

ମା' ସାନ୍ତାଣୀର ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଆଧୁନିକତା

ଏହି ମହାନ ଉତ୍ସବ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭାବମୟ ରଖିଛି ଆଧୁନିକ ଯୁଗ ସହିତ। ଯେଉଁଠି ଆଧୁନିକ ମେଳା ଓ ଉନ୍ନତ ଆଲୋକ ସଜାଣା ହୁଏ, ସେଠି ଲୋକମାନେ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି। ନୂଆ ପିଢି ମଧ୍ୟ ଏହି ଉତ୍ସବ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରି ସେଠି ସହଯୋଗ ଦେଉଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଏହି ଆସ୍ଥା ସତେଜ ଅତୁଟ ରହିଛି।

ସଂରକ୍ଷଣର ଆବଶ୍ୟକତା:

ବର୍ତ୍ତମାନ ମାଁ ବୁଢି ଠାକୁରାଣୀ ମନ୍ଦିର ଓ ତାହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଉଛି। କିଛି ମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି:

(୧) ଅବୈଧ ହାଟବଜାର ଓ ଅତିକ୍ରମଣ: ମନ୍ଦିର ଆଗରେ ବ୍ୟାପାରିମାନେ ଅନଧିକୃତ ଭାବରେ ଦୋକାନ ଲଗାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଭକ୍ତଙ୍କ ଯାତାୟାତକୁ ବାଧା ଦେଉଛି।

(୨) ପରିଚ୍ଛନ୍ନତାର ଅଭାବ: ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଓ ତାହାର ଚାରିପାଖରେ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ନାହିଁ, ଯାହା ଏହାର ପବିତ୍ରତାକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଉଛି।

(୩) ପୁରାତନ ଗଠନର ଅବହେଳା: ମନ୍ଦିରର ଗଠନ କ୍ଷୟ ହେଉଛି, ତଥା ଅନେକ ଅଂଶ ମରାମତି ଆବଶ୍ୟକ ଅତୁଟ ଅବସ୍ଥାରେ ନାହିଁ।

ଆହ୍ୱାନ ଓ ପଦକ୍ଷେପ:

ମାଁ ବୁଢି ଠାକୁରାଣୀ ମନ୍ଦିରର ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ସରକାର, ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦା, ଓ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସମିଳିତ ଚେଷ୍ଟା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରେ:

ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଅବୈଧ ବ୍ୟବସାୟ ବନ୍ଦ କରିବା।

ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା କାମ ପାଇଁ ନିୟମିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା।

ପୁରାତନ ଗଠନ କୁ ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ପୁରାତତ୍ତ୍ୱ ବିଭାଗର ସହଯୋଗ।

ଭକ୍ତମାନେ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଆଦର ବ୍ୟବହାର କରିବା।

ମାସିକ ଅଥବା ବାର୍ଷିକ ଶ୍ରମଦାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ।

ପରିଶେଷରେ

ମାଁ ବୁଡି ଠାକୁରାଣୀ କେବଳ ଏକ ଦେବୀ ନୁହେଁ, ସେ ଗଞ୍ଜାମ ଜନମାଟିର ଆତ୍ମା। ତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଅସ୍ଥାନର ସଂରକ୍ଷଣ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଗରିକତାର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ଶକ୍ତିପୀଠକୁ ସଦା ସୁନ୍ଦର, ପବିତ୍ର ଓ ଗର୍ବର ଉପଯୋଗୀ ରଖିବାକୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହେବା।

ଏହି ହେଉ ଆମର ଅନୁରୋଧ ଓ ଆହ୍ୱାନ।

ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ଦିବସ କେବଳ ଆମର ଅତୀତକୁ ସ୍ମରଣ କରିବାର ଦିନ ନୁହେଁ । ଆମର ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଯାହା ଛାଡିଛନ୍ତି, ତାହାର ଯତ୍ନ ନେବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିବା ଏବଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିବାର ଦିନ । ଆମର ଐତିହ୍ୟ ଆମେ କିଏ ବୋଲି କାହାଣୀ କହିଥାଏ । କେବଳ ଆମ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢି ପାଇଁ ଏହାକୁ ଜୀବନ୍ତ ଏବଂ ନିରାପଦ ରଖିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!