ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ର ଉତ୍ପତି କିପରି ହେଲା ?

ନାହ ନ ରାତ୍ରିର୍ନ ନଭୋ ଭୂମି

ନାର୍ସୀତ୍ତମୋଜ୍ୟୋତିରଭୁଚ୍ଚ ନାନ୍ୟତ୍ |

ଶ୍ରୋତାଦିବୁଦ୍ଧ୍ୟାନୁପଲଭ୍ୟମେକଂ

ପ୍ରାଧାନିକଂ ବ୍ରହ୍ମା ପୁମାଂସ୍ତଦାସିତ୍ || ( ୧|୨|୨୩)

ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଳୟ ହେଲା ସେତେବେଳେ ନା ଦିନ , ନା ରାତ୍ରି , ନା ଆକାଶ , ନା ପୃଥିବୀ , ନା ଏହାର ଅତିରିକ୍ତ କିଛି ଥିଲା ! ବାସ ଶ୍ରୋତାଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଆଦି ଭବିଷ୍ୟ ଏକ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ପୁରୁଷ ହି ଥିଲା

.. ତସ୍ୟେବ ତେୟେନ ଧୃତେ ବିଯୁକ୍ତେ

ରୂପାନ୍ତରଂ ତଦ୍-ଦ୍ଵିଜ କାଲସଂଜ୍ଞମ୍ ||( ୧|୨|୨୪)

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ସ୍ଵରୂପରୁ – ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ , ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅନ୍ୟ ରୂପରୁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ କାଳରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଓ ବିଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି , ସେହି ରୂପାନ୍ତର ର ନାମ କାଳ |

ଅନାଦିର୍ଭଗବାଙ୍କାଳୋ ନାନ୍ତୋସ୍ୟ ଦ୍ଵିଜ ବିଦତେ |

ଅବ୍ଯୁଞ୍ଛିନ୍ନାସ୍ତତସ୍ତୱେତେ ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ୟନ୍ତସଂୟମା ||( ୧|୨|୨୬)

କାଳରୂପ ଭଗବାନ ଅନାଦି ,ତାଙ୍କର ଅନ୍ତ ନାହିଁ , ଏଥିପାଇଁ ସଂସାର ର ଉତ୍ପତି , ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟ ନିରନ୍ତର ହୋଇଚାଲେ |

ପ୍ରଧାନପୁରୁଷୋ ଚାପି ପ୍ରବିଶ୍ୟାତ୍ମେଛାୟା ହରିଃ |

କ୍ଷୋଭୟାମାସ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ସର୍ଗକାଳେ ବ୍ଯୟାବ୍ଯୟୈ || ୨୯

ପ୍ରଳୟକାଳରେ ପ୍ରଧାନ ( ପ୍ରକୃତି ) ସାମ୍ୟବସ୍ଥା ହେଲେ ପୁରୁଷ ଓ ପ୍ରକୃତି ପୃଥକ ସ୍ଥିତ ହୋଇଯାନ୍ତି ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଭଗବାନଙ୍କ କାଳରୂପ ପ୍ରେରିତ ହୁଏ | ତଦନନ୍ତର ପରଂବ୍ରହ୍ମ ପରମାତ୍ମା ନିଜ ଇଛାରେ ବିକାରୀ ପ୍ରଧାନ ଓ ଅବିକାରୀ ପୁରୁଷ ହୋଇ କ୍ଷୁଭିତ କରନ୍ତି |

ବ୍ରହ୍ମାଦି ସମସ୍ତ ଇଶ୍ଵରଙ୍କର ଇଶ୍ଵର ସେହି ବିଷ୍ଣୁ ହି ସମଷ୍ଟି ବ୍ୟଷ୍ଟିରୂପ , ବ୍ରହ୍ମାଦି ଜୀବରୂପ ତଥା ମହତ୍ଵରୂପରେ ସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି | ସର୍ଗକାଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାପରେ ଗୁଣ ସାମ୍ୟାବସ୍ଥାରୂପ ପ୍ରଧାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କ୍ଷତ୍ରଜ୍ଞରୂପେ ଅଧିଷ୍ଟିତ ହେଲା ସେଥିରୁ ମହତତ୍ତ୍ଵ ହେଲା - > ମହତତ୍ତ୍ଵ କୁ ପ୍ରଧାନ ତତ୍ତ୍ଵ ଆବୃତ କଲା ସେଥିରୁ -> ସତ୍ତ୍ଵ , ରଜ , ତାମସ ହେଲା -> ପୁଣି ତ୍ରିବିଧ ମହାତତ୍ତ୍ଵ ହି ବୈକାରିକ (ସାତ୍ୱିକ ) ତେଜସ ( ରାଜସ ) ଓ ତାମସଭୂତାଦି ରୁ ଅହଂକାର ହେଲା -> ତାମସ ଅହଂକାର ବିକୃତ ହୋଇ ଶବ୍ଦ – ତନ୍ମାତ୍ର ଓ ସେଥିର ଶବ୍ଦଗୁଣ ଆକାଶ ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା -> ଆକାଶ ତନ୍ମାତ୍ର ବିକୃତ ହୋଇ ସ୍ପର୍ଶ ତନ୍ମାତ୍ର ହେଲା -> ପୁଣି ସ୍ପର୍ଶ ତନ୍ମାତ୍ର ରୁ ବଳବାନ ବାୟୁ ହେଲା (ଏହାର ଗୁଣ ସ୍ପର୍ଶ ) -> ଶବ୍ଦ ତନ୍ମାତ୍ର ଆକାଶ ସ୍ପର୍ଶ ତନ୍ମାତ୍ର ବାୟୁ କୁ ଆବୃତ କଲା -> ବାୟୁ ବିକୃତ ହୋଇ ରୂପ – ତନ୍ମାତ୍ର ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା -> ରୂପ – ତନ୍ମାତ୍ର ତେଜ ରୁ ରସ ତନ୍ମାତ୍ର ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା -> ରସ ତନ୍ମାତ୍ର ଜଳ ରୁ ଗନ୍ଧ ତନ୍ମାତ୍ର ପୃଥିବୀ (ଭୂମି) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା -> ତାମସ ଅହଂକାର ରୁ ଭୂତ ତନ୍ମାତ୍ରରୂପ ସର୍ଗ ହେଲା |

ତୈଜସାନିନ୍ଦ୍ରିୟାଣାନ୍ୟାହୁର୍ଦେବା ବୈକାରିକା ଦଶ |

ଏକାଦଶଂ ମନଶ୍ଚାତ୍ର ଦେବା ବୈକରିକାଃ ସ୍ମୃତା || ୪୭

ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରାଜସ ଅହଂକାର ଓ ତାଙ୍କର ଅଧୀଷ୍ଟାତା ଦେବତା ବୈକାରିକ ଅର୍ଥାତ ସାତ୍ତ୍ଵିକ ଅହଂକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି | ଏହି ପ୍ରକାର ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ର ଅଧିଷ୍ଟାତା ଦଶ ଦେବତା ଓ ୧୧ ମନ |

ଏହି ଭୂତ ରେ ପୃଥକ ପୃଥକ ନାନା ଶକ୍ତି ଅଛି | ତେଣୁ ଏମାନେ ପରସ୍ପର ମିଶିବା ବିନା ସଂସାର ରଚନା ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ | ଏବେ ପ୍ରକୃତି ର ସବୁ ବିକାର ପୁରୁଷ ରେ ଅଧିଷ୍ଟିତ ହେବା ଯୋଗୁଁ ପ୍ରଧାନ ତତ୍ତ୍ଵର ଅନୁଗ୍ରହରେ ଅଣ୍ଡ(ହିରଣ୍ୟ ଗର୍ଭ ) ର ଉତ୍ପତି ହେଲା | ଏହି ଅଣ୍ଡ ଜଳର ଭୂଲଭୁଲା ସମାନ | ଏବେ ଏହି ଅଣ୍ଡରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ରୂପରେ ଜଗତ୍ପତି ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ଵୟଂ ବିରାଜମାନ ହେଲେ | ସେହି ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ରେ ସୁମେରୁ ଉଲ୍ଵ ( ଗର୍ଭକୁ ଢାଙ୍କିବା ବାଲା ଝିଲ୍ଲୀ ), ଅନ୍ୟ ପର୍ବତ , ଜରାୟୁ ( ଗର୍ଭାଶୟ ) ତଥା ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଭାଶୟସ୍ଥ ରସ ଥିଲା | ସେହି ଅଣ୍ଡ ରେ ପର୍ବତ ଓ ଦ୍ଵିପାଦିକ ସହିତ ସମୁଦ୍ର , ଗ୍ରହ ଗଣ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକ ତଥା ଦେବ , ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଆଦି ବିବିଧ ପ୍ରାଣିବର୍ଗ ପ୍ରଗଟ ହେଲେ | ସେହି ଅଣ୍ଡ ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ଦଶ – ଦଶ ଗୁଣ ଅଧିକ ଜଳ , ଅଗ୍ନି , ବାୟୁ , ଆକାଶ ଓ ଭୂତାଦି ଅର୍ଥାତ ତାମସ ଅହଂକାରରେ ଆବୃତ ଭୁତାଦି ମହତତ୍ତ୍ଵରେ ଘେରି ହୋଇଥିଲା | ଯେପରି ନଡିଆ ଫଳ ଝିଲ୍ଲୀ ଦ୍ଵାରା ଚାରିପଟେ ଘେରି ହୋଇଥାଏ ସେହିପରି ମହତତ୍ତ୍ଵ ବି ଅବ୍ୟକ୍ତ ପ୍ରଧାନ ଦ୍ଵାର ଆବୃତ ଥିଲା |

ଜୁଷନ୍ ରଜୋ ଗୁଣଂ ତତ୍ର ସ୍ବୟଂ ବିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ହରିଃ |

ବ୍ରହ୍ମା ଭୁତ୍ଵାସ୍ୟ ଜଗତୋ ବିସୃଷ୍ଟୌ ସମ୍ପ୍ରବର୍ତ୍ତତେ | || ୬୧

ସେଥିରେ ସ୍ଥିତହୋଇ ସ୍ବୟଂ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମା ହୋଇ ରଜୋଗୁଣ ର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ସଂସାର ରଚନା ରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି |

ସୃଷ୍ଟଂ ଚ ପାତ୍ୟନୁଯୁଗଂ ଯାବକ୍ତଳ୍ପବିକଳ୍ପନା |

ସତ୍ଵଭୃବ୍ଦଗବାନ୍ଵିଷ୍ଣୁରପ୍ରମେୟପରାକ୍ରମଃ ||୬୨

ତଥା ରଚନା ହେବାପରେ ସତ୍ଵଗୁଣ ବିଶିଷ୍ଟ ଅତୁଳ ପରାକ୍ରମୀ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର କଳ୍ପନା ପର୍ୟଂତ ଯୁଗ ଯୁଗ ରେ ପାଳନ କରନ୍ତି |

ତମୋନ୍ଦ୍ରେକି ଚ କଳ୍ପାନ୍ତ ରୁଦ୍ରରୂପୀ ଜନାର୍ଦନଃ |

ମୈତ୍ରେୟାଖିଳଭୂତାନି ଭକ୍ଷ୍ୟୟନ୍ତ୍ୟତିଦାଋଣଃ || ୬୩

ପୁଣି କଳ୍ପର ଅନ୍ତ ହେବାପରେ ଅତି ଦାରୁଣ ତମଃ ପ୍ରଧାନ ରୁଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରି ନିଅନ୍ତି | ଏହିପ୍ରକାର ସମସ୍ତ ଭୂତୋକୁ ଭକ୍ଷଣ କରି ସଂସାର କୁ ଜଳମୟ କରି ସେହି ପରମେଶ୍ଵର ଶେଷଶଜ୍ୟାରେ ଶୟନ କରନ୍ତି |

ସ୍ରଷ୍ଟା ସୃଜତି ଚାତ୍ମାନଂବିଷ୍ଣୁଃ ପାଲ୍ୟଂ ଚ ପତି ଚ |

ଉପସଂହୃୟତେ ଚାନ୍ତେ ସଂହର୍ତା ଚ ସ୍ଵୟଂ ପ୍ରଭୁ || ୬୭

ଅର୍ଥ - ସେହି ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ରଷ୍ଟା (ବ୍ରହ୍ମା ) ହୋଇ ନିଜ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ,ବିଷ୍ଣୁ ହୋଇ ପାଳନ ରୂପେ ନିଜର ହିଁ ପାଳନ କରନ୍ତି ,ଅନ୍ତ ରେ ସ୍ଵୟଂ ସଂହାରକ (ଶିବ ) ହୋଇ ଉପସଂହୃତ (ଲୀନ ) କରନ୍ତି |

|| ଜୟ ଶ୍ରୀମନ ନାରାୟଣ ||