ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ପୌରାଣିକ ବୃକ୍ଷ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଧାରଣା କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳ କିମ୍ବା ସଂସ୍କୃତିରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ ବରଂ ବିଭିନ୍ନ ସମାଜର ପୁରାଣ ଏବଂ କିମ୍ବଦନ୍ତୀଗୁଡିକରେ ଏହା ଏକ ପୁନରାବୃତ୍ତି ଅଟେ | ୟୁରୋପର ପ୍ରାଚୀନ ଦ୍ରପଦୀଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଉତ୍ତର ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାର ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବୃକ୍ଷ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଏକ ସର୍ବଭାରତୀୟ ଭାବରେ ଉଭା ହୁଏ, ଯାହା ଜଙ୍ଗଲର ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ , ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଏବଂ ଜୀବନର ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରକୃତି | ଏହାର ମୁଖରୁ ଫୁଲଗୁଡିକ ବସିବା ସହିତ ଚିତ୍ରିତ, ଗ୍ରୀନ୍ ମ୍ୟାନ୍ ପ୍ରାଚୀନ କାଠଭୂମିରେ ବାସ କରନ୍ତି ଏବଂ ଭିତରର ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି | ସେହିଭଳି, ନର୍ସ କିମ୍ବଦନ୍ତୀଗୁଡ଼ିକରେ,, ବିଶ୍ୱ ବୃକ୍ଷ, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଏବଂ ଅଣ୍ଡରୱାର୍ଲ୍ଡକୁ ସଂଯୋଗ କରେ, ଏହାର ଚେର ଏବଂ ଶାଖା ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ପୌରାଣିକ ଜୀବମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ବାସ କରି ଏକ ଅଭିଭାବକଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଦର୍ଶାଇଥାଏ ।

ବୃକ୍ଷର ଗୋଟିଏ ଛୋଟ କଥାଟି:

ଅନେକ ବର୍ଷ ତଳର କଥା । ଗୋଟିଏ ଦେଶରେ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ । ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନଶାଳୀ ଓ ବଳଶାଳୀ ଥିଲେ । ସେ ସବୁବେଳେ ଗର୍ବ ଅହଂକାରରେ ବୁଡି ରହି ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚିନ୍ତା ପରିବର୍ତେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ ।

ଥରେ ରାଜା ରାଜଉଆସ ଛଡା ଆଉ ଏକ ସୁଗମ୍ୟ ଅଟ୍ଟାଳିକା ନିର୍ମାଣ ଲାଗି ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ । ତହୁଁ ସେ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଡକାଇ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ଜଙ୍ଗଲରୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ ଓ ସୁନ୍ଦର ବୃକ୍ଷଟିକୁ କାଟି ଆଣି ତା’ର କାଠରେ ଅଟ୍ଟାଳିକା ଓ ସେଥିଲାଗି ବିଭିନ୍ନ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସବାବ ପତ୍ର ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ।

ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଲୋକ ପଠାଇ ରାଜା ଚାହୁଁଥିବା ମୁତାବକ ବୃକ୍ଷ ଠାବ କରାଗଲା । ସେହି ବୃକ୍ଷଟି ଖୁବ୍ ବଡ ଓ ବେଶ୍ ଝଙ୍କାଳିଆ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ତା’ ଡାଳରେ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ବସାବାନ୍ଧି ରହିଥିଲେ । ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର କଳରବରେ ସାରା ଜଙ୍ଗଲଟା ଉଛୁଳି ପଡୁଥିଲା ।

ସେଦିନ ଗଛଟିକୁ ଠାବ କରି ସାରିବା ପରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା ଗୋଟି ଗୋଟି କରି କହିଦେଲେ । ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ବି ବହୁତ ଖୁସିହୋଇଗଲେ । ତହିଁ ପରଦିନ ବୃକ୍ଷଟିକୁ କାଟିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧେଶ ଦେଲେ । ଏହା କହି ରାଜା ଗାଢ ନିଦ୍ରାରେ ଶୋଇ ପଡିଲେ । ସେହି ରାତିରେ ରାଜା ଏକ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ ।

ସତେଯେପରି ଗଛର ଆତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ କହୁଥିଲା, “ହେ ରାଜନ ! ମୋ ଗଛକୁ କାଟନ୍ତୁ ନାହିଁ । ମୁଁ ସେଇ ଗଛରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ହେଲା ରହି ଆସିଛି । ଆପଣଙ୍କର ଯେମିତି ଜୀବନ ଅଛି ମୋର ମଧ୍ୟ; କୁରାଢିରେ ମୋତେ ଚୋଟ ମାରିଲେ ଭାରି କଷ୍ଟହେବ । ଟିକିଏ ବିଚାର କରନ୍ତୁ ତ କୁରାଢୀରେ ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଚୋଟ ମରାଯାଏ ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ଅବସ୍ଥା କ’ଣ ହେବ?”

ମାତ୍ର ଗଛ ଆତ୍ମାର କଥା ରାଜା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ । ସୁତରାଂ ସେ ଆଉଥରେ କାକୁତି ମିନତୀ ହୋଇ କହିଲା “ଏଥର ମୋ ଗଛଟିକୁ ଛାଡି ଦିଅନ୍ତୁ କାରଣ ଗଛକୁ କାଟିଦେଲେ ମୋ ଗଛ ଡାଳରେ ବସାବାନ୍ଧିଥିବା ଅସଂଖ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ବାସହରା ହୋଇଯିବେ । ଏହାଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କର ହିଁ ପାପହେବ ।”

ଶେଷରେ ରାଜା କିଛି କଥା ନ ଶୁଣିବାରୁ ଗଛ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ କହିଲା, “ହଉ, ଯାହା ଆପଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ସେଇଆ କରନ୍ତୁ । ହେଲେ ଶେଷ ଅନୁରୋଧଟିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ଆପଣ ଯଦି ମୋ ଗଛଟିକୁ କାଟିବା ପାଇଁ ବଦ୍ଧପରିକର ତେବେ ପ୍ରଥମେ ଏହାକୁ ମୂଳରୁ ନ କାଟି ଚୂଳରୁ କାଟନ୍ତୁ । ତାପରେ ମୂଳ କାଟିଲେ କିଛି ଆପତ୍ତି ନାହିଁ ।”

ଏଥର ରାଜା କହିଲେ, “କି ଅଜବ କଥା କହୁଛ ତୁମେ? ସବୁଗଛ ତ ମୂଳରୁ କଟାଯାଏ । ଆଉ ତୁମେ ଏପରି କହିବାର କାରଣ କ’ଣ? ସେଥିରେ ତୁମର କି’ ଲାଭ ହେବ?”

ଗଛର ଆତ୍ମା ଏବେ କହିଲା, “ମୋର ଲାଭକ୍ଷତି କଥା ମୁଁ ପରେ କହିବି । ମାତ୍ର ଆପଣଙ୍କର ଏହାଦ୍ୱାରା କିଛି କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ । ପ୍ରଥମେ ଆପଣଙ୍କ ଲୋକମାନେ ମୋ ଗଛ ଉପରେ ଚଢିଯିବେ । ତାପରେ ଉପର ଡାଳ ଗୋଟି ଗୋଟି କରି କାଟି ପକାଇବେ । ତା’ପରେ ତଳ ଡାଳ ଓ ଶେଷରେ ମୂଳ ।”

ଗଛର ଆତ୍ମା କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ମନରେ ଭାବିଲେ ଏହି କଥାରେ କିଛି ରହସ୍ୟ ଅଛି । ଗଛର ମୂଳରୁ କାଟି ଦେଲେ ଥରକରେ ତାର ଜୀବନ ଚାଲିଯିବ । ତେବେ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି କାଟି କାହିଁକି ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ସେଇ ଏହା କହୁଛି । ସୁତରାଂ ଅସଲ କଥାଟି ଜାଣିବାକୁ ରାଜା ପୁଣି ଗଛର ଆତ୍ମାକୁ ପଚାରିଲେ ।

ଏଥର ଗଛ ଆତ୍ମା କହିଲା, “ହେ ରାଜନ ! ଆପଣ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି ଠିକ୍ କଥା । ମାତ୍ର ମୁଁ ନିଜ କଷ୍ଟଠାରୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଷ୍ଟ କଥା ଅଧିକ ଚିନ୍ତା କରୁଛି । ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଯେଉଁ ପକ୍ଷୀମାନେ ମୋ ଗଛରେ ବସା ବାନ୍ଧି ରହିଛନ୍ତି ସେମାନେ ଗଛକଟା ଯାଉଛି ବୋଲି ଯଥେଷ୍ଟ ଆଗରୁ ଜାଣିପାରିଲେ, ଏଠାରୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟତ୍ର ଯାଇ ବସା ବାନ୍ଧିବେ? ଆଉ ଆଖପାଖର ବୃକ୍ଷମାନେ ପରସ୍ପର କଥାବାର୍ତା ହୋଇ ଦୁଃଖ ସୁଖରେ ଚଳୁଛୁ । ଯଦି ଗଛକୁ ମୂଳରୁ କଟାଯାଏ ତେବେ ଅନ୍ୟ ଗଛ ଉପରେ ମୋ ଗଛ ପଡିଗଲେ ସେମାନେ ଅକାରଣରେ କଷ୍ଟ ଭୋଗିବେ, କେତେ ମୃତାହତ ବି ହେବେ । ସେହିପରି ଆଖପାଖରେ ଥିବା ଜୀବଜନ୍ତୁମାନେ ବି ପ୍ରାଣ ହରାଇ ପାରନ୍ତି ।”

ଏତିକିରେ ରାଜାଙ୍କର ନିଦ ଭାଙ୍ଗିଗଲା । ମନେ ମନେ ଭାବିଲେ ସତରେ ବୃକ୍ଷ ମହାତ୍ମା ମୋତେ କେତେ ବଡ ବଡ କଥାମାନ କହିଗଲେ । ଏତିକିରେ ରାଜାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ବିରାଟ ପରିବର୍ତନ ଘଟିଲା । ରାଜ୍ୟରେ ଘୋଷଣା କରି ଦିଆଗଲା ଏଭଳି ବୃକ୍ଷକୁ କାଟିବା ପରିବର୍ତେ ପୂଜା କରାଯିବା ଉଚିତ୍ । ସିଏ ସାମାନ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ନୁହେଁ – ବୃକ୍ଷମହାତ୍ମା ।”

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ:

ବୃକ୍ଷ ମହାତ୍ମା, ପ୍ରକୃତିର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ଏକ ଅନନ୍ତ ପ୍ରତୀକ | ବିଭିନ୍ନ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାରେ ମୂଳ, ବୃକ୍ଷ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରି ପରିବେଶର ସୁରକ୍ଷା ତଥା ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଆମର ସହଭାଗୀ ଦାୟିତ୍ଵକୁ ମନେ ପକାଇଥାଏ | ଯେହେତୁ ଆମେ ପରିବେଶର ଅବକ୍ଷୟ ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆହ୍ୱନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛୁ, ବୃକ୍ଷ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସ୍ଥାୟୀ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଆମକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଦୁନିଆ ସହିତ ଅଧିକ ସୁସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇଥାଏ, ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାଚୀନ ଅଭିଭାବକମାନେ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢି଼ି ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି , ଯଦ୍ଵାରା ଆମର ଉନ୍ନତି ଘଟିବ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସମାଜରେ ନିଶ୍ଚିତ ଉନ୍ନତି ଘଟିବ ।

!!ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ବୃକ୍ଷ ମହାତ୍ମା (Tree giant)

ବୃକ୍ଷ ମହାତ୍ମା (Tree giant)