ଅନୁପ୍ରବେଶ

ଓଡ଼ିଶାର ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଏବଂ ବୁଣକାର ଶିଳ୍ପର ଏକ ଦୀର୍ଘ ଐତିହ୍ୟ ଅଛି। ଏଠିର ତନ୍ତି ଓ ହସ୍ତତନ୍ତ୍ର ଖଦ୍ୟ ଦେଶ ବିଦେଶରେ ବହୁତ ଜଣାଶୁଣା। କିନ୍ତୁ ଆଜିକାଲି ଏହି ଶିଳ୍ପ ଭଳି ପୁରୁଣା ବ୍ୟବସାୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅସ୍ତମିତ ହେଉଛି। ଏକ ସମୟ ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ବୁଣାକାରମାନେ ତାଙ୍କର କଳା ଓ ଶିଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଜୀବିକା ଚାଳାଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏହି ପେଶାରେ ଏତେ ସଂକଟ ଆସିଛି ଯେ, ଦେଖିଲେ ଲାଗେ ଏମାନଙ୍କ ଜୀବନ ସୂତା ଖିଅରେ ଝୁଲୁଛି।

ତନ୍ତି ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପର ଏତିହାସିକ ମୂଲ୍ୟ

ଓଡ଼ିଶାର ବାଲାଙ୍ଗିର, ସମ୍ବଲପୁର, ଏବଂ ଏହି ପ୍ରଦେଶଗୁଡ଼ିକର ହସ୍ତତନ୍ତ ବସ୍ତ୍ର ଦେଶ ବିଦେଶରେ ଖ୍ୟାତି ପାଇଛି। ସମ୍ବଲପୁରୀ ଶାଢ଼ୀ, ମୁଂବାଇ ବସ୍ତ୍ର, ମଣ୍ଡଳଶିଳ୍ପ ବା ହସ୍ତବନ୍ତ ବସ୍ତ୍ର ଏଠିର ବିଶେଷ ପରିଚୟ। ଏହି କଳା କେବଳ ଏକ ଆର୍ଥିକ ସ୍ରୋତ ନୁହେଁ, ଏହା ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅଂଶ। ପୂର୍ବରୁ ରାଜାବାଦି ଏବଂ ଜମିଦାରମାନେ ଏମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ, ଏହି କଳା କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରି ରଖୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ସେହି ସ୍ଥିତି ରହିଲା ନାହିଁ।

ବୁଣାକାରମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟା

ବର୍ତ୍ତମାନ ବୁଣାକାରମାନେ ଅନେକ ଅସୁବିଧା ସହିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ପ୍ରଥମତଃ ଅନେକ ଯୁବପିଢ଼ି ଏହି କଳାରେ ରୁଚି ଦେଖାନଥାନ୍ତି, କାରଣ ଏହାର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଦ୍ୱିତୀୟତଃ ଆଧୁନିକ ମିଲ୍-ମେଡ୍ ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଚୀନ ମାଳର ହ୍ରାସମୂଲ୍ୟ ରେଖା କାରଣରୁ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଅସ୍ତମିତ ହେଉଛି। ତୃତୀୟତଃ ବଜାରରେ ଠିକ୍‌ ମୂଲ୍ୟ ମିଳୁ ନଥିବା ଏବଂ ମହଜୁରି ଉଚିତ୍ ଭାବେ ଦିଆଯାଉ ନଥିବାରୁ ବୁଣାକାରମାନେ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିଗରେ ଯାଉଛନ୍ତି।

ବଜାରରେ ହସ୍ତଶିଳ୍ପର ସଂକଟ

ଆଜି ଜାପାନ, ଚୀନ, ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ମେଶିନ୍-ମେଡ୍ ବସ୍ତ୍ର ବହୁତ ଅଳ୍ପ ଦାମରେ ବଜାରରେ ମିଳୁଛି। ଏହିକଥାର ଫଳରେ ଲୋକମାନେ ସସ୍ତା ବସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଭିଡ଼ି ହେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ହସ୍ତଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରାୟଃ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଯଦିଓ ଓଡ଼ିଶାର କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ହସ୍ତଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରଚାର କରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର କେତେକ ଉଦ୍ୟମ ନେଇଛନ୍ତି, ତଥାପି ଏହା ପ୍ରଯାପ୍ତ ନୁହେଁ।

ବୁଣାକାରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଣଦେଖା

ବୁଣାକାରମାନଙ୍କ ଜୀବନ ସହଜ ନୁହେଁ। ଏମାନେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଅନେକ ଦିନ ଲାଗେ। କିନ୍ତୁ ବଜାରରେ ଏହି ଶ୍ରମର ଉଚିତ୍ ମୂଲ୍ୟ ମିଳୁନାହିଁ। ଏମାନଙ୍କ ପରିବାର ଅନେକ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଅବସ୍ଥା। ଯଦି ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉନଥିବା, ତାହାହେଲେ ଆସନ୍ତା ପିଢ଼ି ଏହି କଳାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବେ।

ସମାଧାନ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ୍

ଏହି ସଂକଟ ରୋକିବା ପାଇଁ ଏକ ଭଲ ପଦକ୍ଷେପ ଦରକାର। ସରକାର ଏହି ଶିଳ୍ପକୁ ସମର୍ଥନ ଦେଲେ, ଏବଂ ବଜାରରେ ତାହାର ସଠିକ୍ ପ୍ରସାରଣ କଲେ, ତେବେ ବୁଣାକାରମାନେ ପୁଣି ସ୍ଵାବଳମ୍ବୀ ହେବେ। ଏହି ଶିଳ୍ପ ଦେଶୀୟ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ମାର୍କେଟ୍‌ରେ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ହୋଇପାରେ। ଆମେ ଯଦି ଏହି ହସ୍ତଶିଳ୍ପକୁ ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଅଂଶୀଦାର କରିବାକୁ ଶିଖିବା, ତେବେ ଏହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚି ରହିପାରିବ।

ପରିଶେଷରେ

ଓଡ଼ିଶାର ହସ୍ତଶିଳ୍ପ କେବଳ ଏକ ଜୀବିକା ମାଧ୍ୟମ ନୁହେଁ, ଏହା ଆମ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ପରମ୍ପରାର ଏକ ଅଂଶ। ଯଦି ଆମେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରସାର କରିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଉଦ୍ୟମ କରିବା, ତେବେ ଏହି ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ବୁଣାକାରମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେବ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ବୁଣାକାର ଭାଗ୍ୟ: ସୂତା ଖିଅରେ ଝୁଲୁଛି

ବୁଣାକାର ଭାଗ୍ୟ: ସୂତା ଖିଅରେ ଝୁଲୁଛି