ଜୀବନଶୈଳୀ----

ବ୍ୟାସକବି ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି ଜଣେ

ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ ଓ ତତ୍କାଳୀନ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ଅଧୀନରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଜଣେ ଦେୱନ ଥିଲେ। ସେ ବାଲେଶ୍ଵର ଜିଲ୍ଲାର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚରଣ ସେନାପତି ଓ ତୁଳସୀ ଦେବୀ ସେନାପତି ଙ୍କ ଔରସରୁ ୧୩ ଜାନୁଆରୀ ୧୮୪୩ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ତାଙ୍କୁ ୧ ବର୍ଷ ୫ମାସ ବୟସ ବେଳକୁ ତାଙ୍କ ପିତା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚରଣ ସେନାପତିଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା ଦୂର୍ଘଟଣାର ୧୪ ମାସର ବ୍ୟବଧାନରେ ମାତା ତୁଳସୀ ଦେବୀ ସେନାପତି ଙ୍କ ଇହଲୀଳା ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ତାଙ୍କ ଲାଳନପାଳନ ଭାର ସବୁ ଜେଜେମା ସମ୍ଭାଳିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରାୟତଃ ଅସୁସ୍ଥତା ଯୋଗୁଁ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଫକୀର ମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇ ଆରୋଗ୍ୟ କରିବା ପରେ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ପ୍ରକୃତ ନାମ ବ୍ରଜମୋହନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଫକୀରମୋହନ ନାମିତ କରି

ଅତି ଆଦରର ସହ କୋଳାଗ୍ରତ କରି ଥିଲେ।

ନିଜ ମାତୃଭାଷାର ଜ୍ଞାନକୋଷ ଭରିବା ସହିତ ପାର୍ସୀ ଭାଷାର ଜ୍ଞାନ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିଲେ‌‌।ବଙ୍ଗଳା ଓ ସଂସ୍କୁତର ଶିକ୍ଷାକୁ ମଧ୍ୟ ଲାଘବ କରିଥିଲେ। ବାରବାଟୀ ବିଦ୍ୟାଳୟ ର ଶିକ୍ଷକତା ଟ୨ .୫୦ପ ଦରମାରେ ରହି ବହୁ ବିଷୟର ଜ୍ଞାନକୁ ଉପାର୍ଜନ କରି ପାରଦର୍ଶିତା ହାସଲ କରି ଥିଲେ। ଆରବିଆନ ନାଇଟସ୍,

ରବିନସନ କୃଷେ, ଇଂରାଜୀ ବାଇବଲ କୁ ପଢି ଇଂରାଜୀ ଭାଷାର ଶିକ୍ଷାର ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ବାଲେଶ୍ବର ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ମହଲରେ ବିସ୍ମୟ ରୂପ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

ବାରବାଟୀ ବିଦ୍ୟାଳୟ ବ୍ୟତୀତ ସେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ମିଶନ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷକତା କରି ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ କୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରି ଓଡ଼ିଆର ଗର୍ବିତ ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶା ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ସମ୍ମାନ ବହୁତ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା କୁ ନେଇ ପାରିଥିଲେ।

ଫକୀରମୋହନଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ନୀଳଗିରି ର ଦେୱନ ପଦକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କରାଇଲେ। ଏହାପରେ ସେ ଓଡିଶାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ--- ତମପଡା, ଢେଙ୍କାନାଳ, ଦଶପଲ୍ଲା,ପାଲଲହଡ଼ା, କେନ୍ଦୁଝର ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ଥାନରେ ଦାୟିତ୍ଵ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ।

୧୮୫୬ରେ ପ୍ରଥମେ ଲୀଳାଦେବୀଙ୍କୁବିବାହ କରିଥିଲେ ଓ ପ୍ରଥମ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ୧୮୭୧ରେ କୃଷ୍ଣା କୁମାରୀ ଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ବିବାହ କରି ଦୁଇଟି ପୁତ୍ରର ପିତା ହେବା ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ କିଛି ଦିନ ଅନ୍ତେ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ରର ଛ'ବର୍ଷ ବୟସରେ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଅବସାନ ହେବା ଦୁଃଖ ର ମର୍ମାହତ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତାଙ୍କ ଦ୍ଵିତୀୟ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ୧୮୯୪ରେ ହଇଜା ରୋଗରେ ହରାଇଥିଲେ। ବୈବାହିକ ଜୀବନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦାୟକ ଥିବା ସତ୍ତ୍ବେ ସେ ସାହିତ୍ୟ କୁ ଆଧାର କରି ବଞ୍ଚିବା ଶିଖିଥିଲେ।

ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା --------+

ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା ରେ ଅଗାଧ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରି ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗ ତଥା ଅନୁବାଦ(ସଂସ୍କୃତରୁ)କାବ୍ୟ କବିତା ଇତ୍ୟାଦିରେ ସେ ସାହିତ୍ୟକୁ ରୁଦ୍ଧିମନ୍ତ କରି ଥିଲେ। ଓଡ଼ିଆ ଉପନ୍ୟାସ ସାହିତ୍ୟର ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ରୂପେ ସୁପରିଚିତ।

"ଛ' ମାଣ ଆଠଗୁଣ୍ଠ," "ମାମୁଁ", "ଲଚ୍ଛମା", "ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ" ତତ୍କାଳୀନ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଓ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ ଅବସ୍ଥାର ନିଚ୍ଛକ ଦର୍ପଣ। ଛ' ମାଣ ଆଠଗୁଣ୍ଠ ଉପନ୍ୟାସରେ ଜମିଦାର ମାନଙ୍କର ଗରୀବ ଚାଷୀଙ୍କ ଜମି ହଡ଼ପ ନେଇ ଶୋଷଣର

କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଓଡ଼ିଶା ର ଆତ୍ମଜୀବନୀର

"ଆତ୍ମଜୀବନ ଚରିତ"ନାମରେ ଖୁବ୍ ବିଖ୍ୟାତ।

ଓଡ଼ିଆ ଗଳ୍ପ ସାହିତ୍ୟ ର ଜନକ କହିଲେ ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ। ବାଲେଶ୍ଵରଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ "ବୋଧ ଦାୟିନୀ " ପତ୍ରିକା ରେ "ପ୍ରକାଶିତ ଲଛମନିଆ' ବହୁତ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇପାରିଛି।

ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଗଳ୍ପର ମାନ୍ୟତା ପାଏ।

"ରେବତୀ ' ଗଳ୍ପଟିରେ ସଚିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ ଥିଲା ଏକ ଛୋଟିଆ ଝିଅର ପାଠପଢ଼ା ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ଉତ୍ସାହ କୁ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ର ଶିକାର କରି ତା'କୁ ବାଧକ ସଜାଇ ଅଧ୍ୟୟନ ମହାମାରୀର ଦାୟୀ ସଜାଇଥିଲେ।

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଳ୍ପରେ ରୋଚକ ତତ୍ତ୍ୱ ରହି ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଓ ପ୍ରେରଣା ଦାୟକ ବାର୍ତ୍ତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଛି।

ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପ ମଧ୍ୟରେ ---

//ରେବତୀ

//ବାଲେଶ୍ୱର ରାହାଜାନୀ

//ମୌନାମୌନି

//ପୁନର୍ମୂଷିକଭବ

//ଡାକମୁନିସୀ

//କାଳିକାପ୍ରସାଦ ଗୋରାପ

//କମଳା ପ୍ରସାଦ ଗୋରାପ

//ଧୂଳିଆବାବା

//ପେଟେଣ୍ଟ ମେଡିସିନ

//ସୁନାବୋହୂ

//ବିରେଇ ବିଶାଳ

//ରାଣ୍ଡିପୁଅ ଅନନ୍ତା

//ବଗୁଲା ବଗୁଲୀ

//ସତ୍ୟର ଜମିଦାର

//ଅଜାନାତି କଥା

//ମାଧମହାନ୍ତିଙ୍କ କନ୍ୟାସୁନା

//ଅଧର୍ମବିତ୍ତ

//ପାଠୋଇ ବହୂ

//ଗାରୁଡି ମନ୍ତ୍ର

ଇତ୍ୟାଦି ଅନେକ ଜଣାଶୁଣା ଗଳ୍ପ ସାହିତ୍ୟ ଜଗତକୁ ଉଚ୍ଚକୋଟୀ କରିପାରିଛନ୍ତି।

କବିତା ସଂକଳନ ------++++

//ଉତ୍କଳ ଭ୍ରମଣ

//ପୁଷ୍ପମାଳା

//ଉପହାର

//ପୂଜାଫୁଲ

//ଅବସର ବାସରେ

//ଧୂଳି

ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାର "ମହାଭାରତ", "ରାମାୟଣ"କୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରି ନିଜସ୍ବ କୃତିର ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କରି ଭାବାନୁବାଦ ବଳରେ ସଂକଳିତ କରି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ର ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଉନ୍ନତିର ମହତ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଲାଗି ତାଙ୍କୁ "ବ୍ୟାସକବି" ର ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ବାମଣ୍ଡା ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ବାରା "ସରସ୍ବତୀ"ଉପାଧି ରେ ପୁରସ୍କୂତ ହୋଇଥିଲେ।

ନିଜସ୍ବ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ବଳରେ ସେ ନିଜର "ଉତ୍କଳପ୍ରେସ"ନାମରେ ଛାପାଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ତା'କୁ ଦ୍ଵିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ ନିଜେ ପ୍ରକାଶକ,ଲେଖକ, ସମ୍ପାଦକ, ମୁଦ୍ରଣ କାରୀ, ବଣ୍ଟନ କାରୀ ଓ ମାଲିକ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରୁଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ରାଧାନାଥ ରାୟ ଓ ମଧୁସୂଦନ ରାଓ ଙ୍କୁ ସହକର୍ମୀ ନିୟୋଜିତ କରି "ଉତ୍କଳ ଭାଷା ଉନ୍ନତି ବିଧାନି ସଭା"ନାମେ ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ସଂଗଠନ କରି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର ଓ ଉନ୍ନତିର ପଦକ୍ଷେପ ବହୁତ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲା। ବୋଧହୁଏ ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା ର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ରୂପେ ସିଦ୍ଧିଲାଭ ନିମିତ୍ତ ଜନ୍ମ ହୋଇ ଓଡ଼ିଆ ମାଟିର ବରଦା ପୁତ୍ର ରୂପେ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତାରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟ ପୃଷ୍ଠାରେ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷରରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି।

ସେ ବାଲେଶ୍ଵର ଜିଲ୍ଲାରେ ୭୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ ୧୪ ଜୁନ ୧୯୧୮ ମସିହା ରେ ଇହଲୀଳା ବିଲୀନ କରି ସାହିତ୍ୟ ଜଗତକୁ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ଭରିଦେଇ ଅମର ହୋଇ ରହିଲେ।‌।

ମଧୁସ୍ମିତା ସାହୁ

ବ୍ରହ୍ମା ନଗର ପ୍ରଥମ ଗଳି

ବ୍ରହ୍ମପୁର

ଜିଲ୍ଲା-ଗଞ୍ଜାମ

ଓଡ଼ିଶା

ମୋ----୯୩୪୮୨୮୫୪୧୬

ବ୍ୟାସକବି ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟର ସୁନାମଧନ୍ୟ ପ୍ରେରଣାର ଉତ୍ସ, ଜୀବନ ଶୈଳୀ ଓ ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା ,,,