ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଭାଷାର ବିଭିନ୍ନତା ଭରା ଦେଶରେ ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଧର୍ମର ନିୟମାବଳୀ ଏବଂ ପର୍ବ ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହୋଇଥାଉ | ମାତ୍ର ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ହିସାବରେ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ଆମର ଏକ ଭିନ୍ନ ଭାବପ୍ରବଣତା ଏବଂ ଭିନ୍ନ ଆକର୍ଷଣ ରହିଛି | ଈଶ୍ୱର ସ୍ଵୟଂ ନିରାକାର ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅବତାର ଏକ ବୋଲି ଜାଣି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଭିନ୍ନ ଅବତାର ପାଇଁ ଆମ ମାନସପଟ୍ଟରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଚିତ୍ରଲିପି ଅଙ୍କା ହୋଇ ରହିଛି |

ଆଉ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଯେବେ ଆମ ଭିତରେ "ବଡ଼ ସାଆନ୍ତେ" ହୋଇ ବିରାଜମାନ ଅଛନ୍ତି ତେବେ ନିଜସ୍ଵ ଲାଗିବାଟା ତ ସ୍ଵାଭାବିକ କଥା | ଆମ ବଡ଼ ସାଆନ୍ତେ, ଯାହାଙ୍କର ସମସ୍ତ ବିଧିବିଧାନ ଆମ ମଣିଷଙ୍କ ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟା ପରି ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ତାଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ସବୁ ଆମର ଆତ୍ମସ୍ପର୍ଷି ଅଟେ |ସେହି ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ମଧ୍ୟରୁ "ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା" ଅନ୍ୟତମ |

ବର୍ଷକୁ ଗୋଟିଏ ଥର ପାଇଁ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାପାଇଁ ମାଉସୀ ମଆ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବା ନାଆରେ ସେ ନିଜେ ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିରରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଆସନ୍ତି | ହେଲେ ଆଷାଢ଼ ମାସର ସେ ପର୍ବ "ଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା" ଯାହାକୁ ଆମେ ରଥ ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ କହୁ, ତାହାର ଆୟୋଜନ ବୈଶାଖ ମାସର ତୃତୀୟା ତିଥିରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଯାଇଥାଏ |

ଅଖିତୃତିୟା ଦିନ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ରଥ ତିଆରି ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ର ଆରମ୍ଭ | ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ଯାହାକୁ "ଗନ୍ଧଲେପନ ଲେପନ ଯାତ୍ରା" ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ତାହା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ସବୁ ଠାରୁ ବଡ଼ ଯାତ୍ରା | ଯାହାକି ୪୨ ଦିନ ଧରି ଚାଲିଥାଏ ଏବଂ ଏହି ଯାତ୍ରା ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗକରି ପାଳନ କରାଯାଏ | ପ୍ରଥମ ୨୧ ଦିନ "ବାହାର ଚନ୍ଦନ" ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ୨୧ ଦିନ "ଭିତର ଚନ୍ଦନ" ନାମରେ ନାମିତ |

ଚନ୍ଦନର ଟିକା ଆମ ମୁଣ୍ଡକୁ ଥଣ୍ଡା ଏବଂ ସ୍ଥିର ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ବୋଲି ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅଳ୍ପ ବହୁତେ ଜାଣୁ |ତେବେ ଏହି ବୈଶାଖର ତାପରେ ଚନ୍ଦନର ଲେପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କେଡେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉ ନଥିବ | ଏହାହିଁ ହେଉଛି ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରାର ମୂଳ ତଥ୍ୟ |

ତେବେ "ବାହାର ଚନ୍ଦନରେ" ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା ଏବଂ ପଞ୍ଚ ଶିବଲିଙ୍ଗ (ଯାହାକୁ ପଞ୍ଚପାଣ୍ଡବ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ) ଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ସିଂହଦ୍ଵାର ଦେଇ ନରେନ୍ଦ୍ର ପୋଖରୀକୁ ନିଆଯାଏ | ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ମଦନମୋହନ, ଭୂଦେବୀ, ଶ୍ରୀଦେବୀ ଏବଂ ରାଧାକୃଷ୍ଣ ପୁଣି ପଞ୍ଚ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଏହିପରି ଦଶଟି ପ୍ରତିମାଙ୍କୁ ନରେନ୍ଦ୍ର ପୋଖରୀ ତୁଠରେ ଚନ୍ଦନ, ପୁଷ୍ପ, ଆଳତି ଆଦି ଅନେକ ବିଧିବିଧାନର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଚାପକୁ ନିଆଯାଏ | ୨୧ ଦିନ ଯାଏଁ ଚନ୍ଦନ ଲିପିତ ପ୍ରଭୁ "ନନ୍ଦ" ଏବଂ "ଭାଦ୍ର" ନାମକ ସୁସଜ୍ଜିତ ଚାପ ରେ ବିହାର କରନ୍ତି ନରେନ୍ଦ୍ର ପୋଖରୀରେ |

ପୁଣି "ଭିତର ଚନ୍ଦନରେ" ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଭିରତେ ଚନ୍ଦନ ଲାଗି ହୁଏ ଏବଂ ଅମାବାସ୍ୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ଏବଂ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଷଷ୍ଠୀ ଓ ଏକାଦଶୀରେ ପ୍ରଭୁ ନୌକାବିହାର କରନ୍ତି | ଏକ ମନମୋହକ ପର୍ବରେ ସାରା ଓଡ଼ିଶା ଝୁମି ଉଠେ | ଯାନିଯାତ୍ରା, କୋଳାହଳ, ଭଜନ କୀର୍ତ୍ତନରେ ସମଗ୍ର ପୁରପଲ୍ଲୀ ଭକ୍ତିମୟ ହୋଇଉଠେ |

ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଚନ୍ଦନ ଘୋରିବା, ଫୁଲ ହାର ଗୁନ୍ଥିବା ତୁଳସୀ ଦୟଣା ତୋଳିବା ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ସେବାରେ ଭକ୍ତମାନେ ତତ୍ପର ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି | ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଚନ୍ଦନଲାଗି ବେଶ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଖୁବ୍ ଦୂରଦୂରାନ୍ତ ରୁ ଭକ୍ତମାନେ ଧାଇଁ ଆସନ୍ତି | ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଲାଗିଥିବା ଚନ୍ଦନରୁ ବୁନ୍ଦାଏ କପାଳରେ ମାରି ଜନ୍ମ ଜନ୍ମର ପାପ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଭକ୍ତେ ନେହୁରା ହୁଅନ୍ତି |

ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା କେବଳ ପୁରୀରେ ନୁହେଁ ବରଂ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟ ଜିଲ୍ଲା ଗ୍ରାମ ଓ ସହରର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ପାଳନ ହୁଏ | ରାଧାମାଧବଙ୍କ ଲୀଳା, ନୌକାବିହାର ର ଅମୃତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଲୋକ ଭାବବିଭୋର ହୋଇ ଉଠନ୍ତି |

ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏପରି ମହିମା, ମଣିଷକୁ ସୁହାଇଲା ଭଳି ସାଂସାରିକ ଲୀଳା ଖେଳା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ବିଧିବିଧାନ ହିଁ ଆମର ଏ ସମାଜକୁ ଏକ ଜଗନ୍ନାଥ ବଂଶ ରୂପେ ଗଢି ତୋଳିଛି | ଆମେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏ ଦିଗ୍ଦର୍ଶନକୁ, ଆମେ ଆମ ଭକ୍ତିକୁ ଆହୁରି ଦୃଢ଼ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ | ଏହାଛଡ଼ା ଏହି ଅଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ଗାରିମା ଏବଂ ତାର ଇତିହାସକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସହ ଯୋଡ଼ି ଏକ ଉନ୍ନତ ଏବଂ ଭକ୍ତିମୟ ସମାଜ ଗଢ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ |

ସୁସ୍ମିତା ଜେନା

ବିଶାଖାପାଟଣା

Chandan Yatra- Odia fastival

ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା - ଆମ ଓଡ଼ିଆ ପର୍ବ