ପୁରାତନ କାଳର କଥା ଅନୁସାରେ ଆତ୍ରେୟ ଋଷିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ରୂପେ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରି ସେ ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବିଜ୍ଞାନ ର ଜନ୍ମଦାତା ବୋଲି ବିଶ୍ଵବିଖ୍ୟାତ।ପ୍ରାୟ ତିନିହଜାର ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟରୁ ଆମଦେଶରେ ଆୟୁର୍ବେଦ ବିଜ୍ଞାନୀ ଗଣ ସେମାନଙ୍କ ଅଲୌକିକ ପ୍ରତିଭା ବଳରେ ଭାରତୀୟ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନର ଉତ୍କର୍ଷଣ

ସାଧନା କରିପାରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ

ଆତ୍ରେୟ,ଚରକ,ସୁଶ୍ରୁତ, ବାଗଭଟ୍ଟ ଋଷିମାନେ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲେ।

କେଉଁ ବ୍ୟାଧି ପାଇଁ କେଉଁ ଔଷଧ ରହିଛି ,ସରଳ ଓ ମହାନ ପନ୍ଥା ଅନୁସରଣ କରି କିପରି ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ ନିର୍ବାହ କରିବା ତାହା ଆୟୁର୍ବେଦ ରୁ ଜାଣିବାକୁ ମିଳେ। ସେ "ଚରକ ସଂହିତା"ର ରଚୟିତା ରୂପେ ବେଶ୍ ଖ୍ୟାତନାମା ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି।

୩୦୦ ବି.ସିରେ କାଶ୍ମୀର ଅଞ୍ଚଳରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ପଞ୍ଚନଦ କ୍ଷେତ୍ରରେ କପିଳସ୍ଥ ଗ୍ରାମର ନିବାସୀ ଥିଲେ। ମହାଭାରତ କାବ୍ୟରେ ପଞ୍ଜାବ ଅଞ୍ଚଳ କୁ ପଞ୍ଚନଦ କୁହାଯାଏ। ଆଧୁନିକ ପଞ୍ଜାବ ର କପୁରଥଳ ରେ ସେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଅନୁଧ୍ୟାନ କରାଯାଇଛି। ଏକ ହିନ୍ଦୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରର ଗହଣରେ ଜନ୍ମିତ।

"ଭାରତୀୟ ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଔଷଧ ର ଜନକ " ବୋଲି ସୁବିଖ୍ୟାତ। ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଥର୍ବ ବେଦର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ରୂପେ ପରିଚିତ। ଚରକ ସଂହିତାରେ ରଚିତ ବର୍ଣ୍ଣନା ରେ ପୁରାତନ କାଳର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଋଷି ବ୍ରହ୍ମା,ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ,ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଶ୍ଵିନୀ କୁମାର, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଆତ୍ରେୟ, ଅଗ୍ନି ବେଶ୍ୟା ଆଦିଙ୍କ ନିକଟରୁ ବୈଦିକ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରି ପାରଙ୍ଗମ ହୋଇଥିଲେ।

ଚରକ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରମୁଖ ଆୟୁର୍ବେଦ ବିଜ୍ଞାନୀ ଅଟନ୍ତି। ସେ ଆୟୁର୍ବେଦ ଜନକ ବୋଲି ସୁପରିଚିତ। ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ଆୟୁର୍ବେଦ ର ବ୍ୟବହାର କୁ ବିକଶିତ କରି ଚରକ ସଂହିତାର ରଚୟିତା। ଆୟୁର୍ବେଦ ଔଷଧ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥ ଅଟେ। ଏହା ୮ ଆଠ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭାଜିତ ।ଏହାର ୧୨୦ଟି ଉପ-ଅଧ୍ୟାୟ ରହିଛି। ବୋଲର ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଆଧାରରେ ଚରକ ସଂହିତା ଉଜ୍ଜୀବିତ ରଖିଥିବା ଚରକ ଙ୍କ ନିୟମମାନ ବହୁବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ପ୍ରାଣୀତ ହୋଇଥିଲା। ଚରକ ସଂହିତା ଓ ସୁଶ୍ରୁତ ସଂହିତା ଗ୍ରନ୍ଥ ମାନଙ୍କୁ ଆୟୁର୍ବେଦ ର ଆଧାର ବୋଲି ସ୍ବୀକାରୋକ୍ତ। ଆତ୍ରେୟ ଋଷିଙ୍କ ୬ଗୋଟି ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ରକରି ଛ'ଗୋଟି ସ୍ରୋତି ଦ୍ବାରା ଔଷଧ ବିଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

**ଅଗ୍ନିବେଶ

**ମେଳ

**ଜତୁକର୍ଣ୍ଣ

**ପରାଶର

**ମାରୀଚ

**କ୍ଷୀରପାଣି

ଆଦି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ସଂହିତା ରଚନା କରିଥିଲେ। ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଅଗ୍ନିବେଶଙ୍କ ସଂହିତା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିବେଚିତ ହୋଇଥିଲା । କିଞ୍ଚିତ ଚରକ ସଂହିତାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲେ।

++ସୂତ୍ର ସ୍ଥାନ

++ନିଦାନ ସ୍ଥାନ

++ବିମାନ ସ୍ଥାନ

++ ଶରୀର ସ୍ଥାନ

++ଐନ୍ଦ୍ରିୟ ସ୍ଥାନ

++ଚିକିତ୍ସା ସ୍ଥାନ

++ବିକଳ୍ପ ସ୍ଥାନ

++ ସିଦ୍ଧି ସ୍ଥାନ

ଏହି ଆଠଟି ଅଧ୍ୟାୟ ୧୨୦ଟି ଉପ ଅଧ୍ୟାୟରେ ବିଭକ୍ତ । ତହିଁରେ ରହିଥିବା ପ୍ରାୟ ୧୨୦୦୦ଟି ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକରେ୨୦୦୦ ପ୍ରକାରର ଔଷଧର ବର୍ଣ୍ଣନା କରା ଯାଇଛି ।

ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଦେଖା ଯାଇଥିବା ରୋଗ ଓ ତା'ର ନିରାକରଣ ଔଷଧ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରା ଯାଇଛି। ଏହି ଔଷଧ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାଦାନ ରୁ ଗଠିତ। ଏଥିରେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ରାସାୟନିକ ଉପାଦାନ ର ବ୍ୟବହାର କରା ଯାଇ ନଥାଏ।

ଇଉରୋପୀୟ ମାନେ ଚରକ ସଂହିତା ର ଅନୁବାଦ କୁ ପଢି ଖୁବ୍ ବିସ୍ମିତ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସା ମଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ସୁବଳ ଚନ୍ଦ୍ର ବଙ୍ଗଳା ଅଭିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ ----ଯୋଗ, ଯଜ୍ଞ, ଧ୍ୟାନ ଧାରଣା ଆଦି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଚରକ କହିଛନ୍ତି।

ଶରୀର କ୍ରିୟା ବିଜ୍ଞାନ,ରୋଗ ହେତୁ ବିଜ୍ଞାନ,

ଭ୍ରୁଣ ବିଜ୍ଞାନ ଆଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚରକଙ୍କର ବହୁତ ଅବଦାନ ରହିଛି । ପାଚନକ୍ରିୟା,ଚୟାପଚାୟ,ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି, ଓ ଗୁପ୍ତ ରୋଗର ପ୍ରଥମ ଚିକିତ୍ସକ।

ବାତ ,ପିତ୍ତ, କଫ ତିନିପ୍ରକାରର ଦୋଷ ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରକୁ ପରିଚାଳିତ କରେ।

ରକ୍ତ,ମାଂସ,ହାଡ଼, ଓ‌ ଧାତୁର କ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।

ଜୀବାଣୁ ରୋଗର ଅନ୍ୟତମ କାରଣ । କାରଣ କୁ ଗୁରୁତ୍ବ ନ ଦେଇ ନିବାରଣ କୁ ଗୁରୁତ୍ବ ଦେବା ନିହାତି ଜରୁରୀ।ଯାହା ଫଳରେ ରୋଗକୁ ମୂଳରୁ ଦୂରୀଭୂତ ହୋଇ ପାରିବ। ନିବାରଣ ହେଲା --ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖିବା ।

ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖିବା ଦ୍ବାରା ରୋଗକୁ ନଷ୍ଟ କରି ପାରିବା ।

୧୩ ଗୋଟିଏ ସଂଯୋଜକ ନଳୀ ଓ ମୋଟା ପତଳା ସହ ଏପରି ଅନେକ ନଳୀ ମାଧ୍ୟମରେ

ହୃତପିଣ୍ଡ ଆମ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ଜଡିତ।ଆମ ଶରୀରରେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ। ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଧାତବ ଲବଣ ଶରୀରରେ

ସଞ୍ଚାରିତ ହେବା ଓ ଶରୀରରୁ ବର୍ଯ୍ୟବସ୍ତୁ

ନିଷ୍କାସିତ ହେବା କ୍ରିୟା ମାନ ସମ୍ପାଦନ କରିଥାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନଳୀରେ ମାର୍ଗରେ କୌଣସି ବାଧାସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ରୋଗର କାରଣ ହୋଇପାରେ ଓ ତତ୍ ସହିତ ଶରୀରକୁ ବିକୃତ କରିପାରେ । ଏଣୁ ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ଶତଚେଷ୍ଟିତ କରି ନିଜ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ କୁ ସୁସ୍ଥ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ରଖି ଆୟୁର୍ବେଦ ବିଜ୍ଞାନୀ ର ଉପାଦେୟତା କୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତୁ। ଏହା ଚରକ ସଂହିତା ର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।

ମଧୁସ୍ମିତା ସାହୁ

ବ୍ରହ୍ମା ନଗର ପ୍ରଥମ ଗଳି

ବ୍ରହ୍ମପୁର

ଜିଲ୍ଲା-ଗଞ୍ଜାମ

ଓଡ଼ିଶା

ମୋ---୯୩୪୮୨୮୫୪୧୬

ଚରକ

ଆୟୁର୍ବେଦ ବିଜ୍ଞାନୀ ଜନକ ମହାଋଷି ଚରକ