ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ଅନନ୍ୟା ଖାଦ୍ୟ ସଂସ୍କୃତି ଯାହା ଆମ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଖାଇବା ସହ ଜଡ଼ିତ, ସେସବୁର ଇତିହାସ ଜାଣିବା ଆମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଆମର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଧରଣର ରାନ୍ଧିବାର ଶୈଳୀ ଆମ ଖାଦ୍ୟକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କରିଥାଏ। ଆମ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖରେ ଯେପରି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଭାବେ ପୁରାତନ ପଦ୍ଧତିରେ ରୋଷେଇ ହୁଏ, ତାହା ହେଉଛି ଆମ ପ୍ରାଚୀନ ରୋଷେଇ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ଅଂଶ। ଖାଦ୍ୟରେ ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇ ଆମ ପେଟକୁ ଗଲେ ତାହା ଆମର ଉନ୍ନତି କରେ ବୋଲି ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏଣୁ ଏବେ ମାଟି, ପାଣି, ପବନ, ନିଆଁ ଓ ବାୟୁ ପରି ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବଦା ଆମର ଖାଦ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର। ଖାଦ୍ୟକୁ ନିଆଁରେ ପୋଡ଼ି ଖାଇବା ପରମ୍ପରା ତ ପୁରୁଣା। କିନ୍ତୁ କୌଣସି ମିଠା ଜିନିଷ ନିଆଁରେ ପୋଡ଼ି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା କୋବଳ ଆମ ଓଡ଼ିଶାରେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇବେ। ଏପରି ଖାଦ୍ୟ ହେଲା ଛେନାପୋଡ଼।

ଉନ୍ନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରଥମାର୍ଦ୍ଧରେ ଛେନାପୋଡ଼ ଉଦ୍ଭାବନ ହୋଇଥିବା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ, ଯଦିଓ ଏହି ତାରିଖ ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ସରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ମିଳେ। ତେବେ ଓଡ଼ିଶାର ନୟାଗଡ଼ର ଜଣେ ମିଠା ଦୋକାନୀ ସୁଦର୍ଶନ ସାହୁ ଦିନେ ତାଙ୍କ ଦୈନିକ ବ୍ୟବହାର ପରେ ବଳକା ମିଠା ଛେନାକୁ ଭୁଲରେ ଗୋଟେ ଚୁଲି ଉପରେ ରଖିଦେଇ ଯାଇଥିଲେ। ଚୁଲିରେ ଅଙ୍ଗାର ଭର୍ତ୍ତିଥିଲା। ସକାଳୁ ଆସି ଦେଖନ୍ତି ତ ସେ ଛେନା ପୋଡ଼ି ଯାଇ ଭଲ ସୁଗନ୍ଧ ହେଉଛି। ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯାଇ ତାକୁ ଯେବେ ଶ୍ରୀ ସାହୁ ଚାଖିଲେ, ତାହା ଖୁବ୍ ଭଲ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଲାଗିଲା। ତା ପରେ ସେ ସେଥିରେ ଅନ୍ୟ ଉପାଦାନ ଯେପରିକି ଗୁଜୁରାତି, କାଜୁ, ବାଦାମ ଆଦି ମିଶାଇ ତାକୁ ପୁଣି ପୋଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ବାସ୍, ଏଇଠୁ ଛେନାପୋଡ଼ର ଜନ୍ମ। ସେଫ୍ ରଣବୀର ଏହାକୁ ଆକ୍ସିଡେଣ୍ଟାଲ୍ କ୍ୟୁଜିନ୍ ବା ଭୁଲବଶତଃ ଉତ୍ପନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଏହି ଘଟଣାକୁ ମନେ ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଆମେ ପାଳନ କରୁ ଏପ୍ରିଲ 11ରେ ଛେନାପୋଡ଼ ଦିବସ ଏବଂ କହୁ, - ନୟାଗଡ଼ ଦରବ, ଓଡ଼ିଶାର ଗରବ।

ଏବେ କଥା ହେବା ଏ ଛେନାପୋଡ଼ର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କଅଣ ରହିଛି। ଛେନା ସହ ଗୁଡ଼ କିମ୍ୱା ଚିନି ମିଶାଇ, ଗୁଜୁରାତି କିମ୍ୱା ଅଲେଇଚ ଗୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଏହାକୁ ଏକ ଶାଳପତ୍ର ଆବରଣରେ ଜଳୁଥିବା ଅଙ୍ଗାର ଉପରେ ପୋଡ଼ିବାକୁ ରଖାଯାଏ। ଏହା ହେଉଛି ଏହାର ପାରମ୍ପାରିକ ପଦ୍ଧତି। କିନ୍ତୁ ଏବେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଓଭନ ଓ ଚୁଲା ଆଦି ସହଜ ଉପକରଣ ଉପଲବ୍ଧ ହେବା ଯୋଗୁଁ ପାରମ୍ପାରିକ ଉପାୟ ପ୍ରାୟ କେହି କରୁନାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପୁରୀରେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଦୋକାନରେ ଏପରି ହିଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ଛେନାପୋଡ଼। ମୁଁ ନିଜେ କେତେଥର ଛେନାପୋଡ଼ ଅଙ୍ଗାର ଉପରେ ବସିଥିବା ବେଳେ ଦେଖିଛି। ତେବେ ଏହା ଛେନାକୁ ପୋଡ଼ାଯାଇ ତିଆରି ହୁଏ ଏବଂ ଏଥିରେ ଗୁଡ଼ ମିଶି ହୋଇପାରୁଥିବାରୁ ଅନ୍ୟ ମିଠା ତୁଳନାରେ ଏହା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ହୋଇଥାଏ। କେତେକ ଜାଗାରେ ଛେନାର ଠିକ୍ ଆକାର ଆସିବାକୁ ସୁଜି ମଧ୍ୟ ମିଶାଯାଏ।

(ଛବିଟି ମୋର ନିଜସ୍ୱ ନୁହେଁ, ଇଣ୍ଟରନେଟ୍‌ରୁ ସଂଗୃହୀତ)

ଇଟାଲୀ ଓ ସ୍ପେନ୍‌ର ଏକ ଖାଦ୍ୟ ଚିଜ୍ କେକ୍ ସହ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରଖେ ଆମ ଛେନାପୋଡ଼। ସେଠାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଚିଜ୍ କେକ୍ ଆଦୃତି ଲାଭ କରିଥିବା ବେଳେ ଆମେ ଯେ ଏହାକୁ ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବେ ଏତେ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ କରି ବନେଇପାରୁଥିଲୁ, ତାହା ଆମ ପାଇଁ ଗ୍ରବର କଥା। ତେବେ ଆମ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ମଧ୍ୟ ଛେନାପୋଡ଼କୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି। ସେ ତ ଏମିତିରେ ମିଠା ପ୍ରିୟ। ଏଣୁ ଆମ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ନ ହେବ କିପରି।

ଛେନାପୋଡ଼ ବିଷୟରେ ଆମର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ତଥା ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ତରରେ ସେପରି ବିଶେଷ ଆଲୋଚନା ଆଗରୁ ହେଉନଥିଲା। ତେବେ ପ୍ରାୟ 4/5 ବର୍ଷ ତଳେ ଟିଭିରେ ଥରେ ଏକ ରାଜପରିବାର ସମ୍ବନ୍ଧିତ ରୋଷେଇ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରସାରଣ ବେଳେ ସେଲିବ୍ରିଟି ସେଫ୍ ରଣବିର ବ୍ରାର ଏହି ଛେନାପୋଡ଼ର କାହାଣୀ କହିଥିଲେ ଓ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ତା ପରେ ସୋସିଆଲ ମିଡ଼ିଆର ଧିରେ ଧିରେ ବହୁଳ ପ୍ରସାର ଫଳରେ ବିଶ୍ୱରେ ଆଦୃତ ହେଲା ଆମ ଛେନାପୋଡ଼। ଏବେ ଜାତୀୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଅନେକ ରୋଷେଇ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଓ ଅନ୍ୟ ସଭା ସମିତିରେ ଛେନାପୋଡ଼ ଏକ ଖାଦ୍ୟଭାବେ ନିଆଯାଉଛି। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆମ ପାଇଁ ଖୁସିର ବିଷୟ।

ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ଏପରି ଅନେକ ମିଠା ତଥା ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ରହିଛି ଯାହା କେବଳ ଆମ ଭିତରେ ସିମୀତ ରହିଯାଇଛି। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ପୁରା ବିଶ୍ୱରେ ପହଁଚାଇବା ପାଇଁ ଆମେମାନେ କାମ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଜାତୀୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଆମ ଖାଦ୍ୟର ମହତ୍ତ୍ୱ ଉପସ୍ଥାପନ କରିପାରିଲେ ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ଗାରିମା ଆହୁରି ବଢ଼ିବ।