ଚିଲିକା:- ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବବୃହତ୍ ହ୍ରଦ ।ପିଲା ବେଳେ ଚିଲିକାକୁ ନେଇ ଅନେକ ଗୁଜବ କାହାଣୀ ଶୁଣିଥିଲି,କିଏ କହେ ଚିଲିକା ପାଣି କୁଆଡେ ରାତିହେଲେ ସୁଖୀ ଯାଏ ଆଉ ପାହାନ୍ତାରେ ପୁଣି ହ୍ରଦ ସମ୍ପୃର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ ବୋଲି ସତ କେତେ ମିଛ କେତେ ମୁଁ ତ ଜାଣିନି ହେଲେ ଚିଲିକାରେ ଘଟିଥିବା ସେଇ କାଳଜାଇ କାହାଣୀ ଏବେବି ଶୁଣିଲେ ଲୋମ ଟାଙ୍କୁରି ଉଠେ ଅନେକ ଗାଥା ରହିଛି ଚିଲିକାକୁ ନେଇ ଆଜି ବି କୁଆଡ଼େ ରାତିର ଶୁଣାଯାଏ ସେ କାନ୍ଦ,ହେଲେ ସେ କାନ୍ଦ କାହାର କିଏ ସେ ଏମିତି ଶୁଣିବାକୁ ତ ଭାରି ବଡ଼ ଆଶାରେ ଫୋନରେ ଖୋଜି ପାଇଥିଲି କିଛି କାହାଣୀ,ତଥ୍ୟ ଯାହାର ସତ୍ୟତା ମୁଁ ପରମୂହୁର୍ତ୍ତରେ ନିଜେ କାଳିଜାଇଙ୍କ ପୂଜକଙ୍କ ଠାରୁ ବୁଝିକି ଜାଣିବାକୁ ପାଇଥିଲି ।ଥରେ ନୁହେଁ ତିନି ଥର ମୁଁ ଯାଇଛି ଚିଲିକା ବୁଲିବାକୁ ଅନୁଭୂତି ଖୁବ୍ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା ଡଙ୍ଗାରେ କାଳିଜାଇ ମନ୍ଦିରରେ ପହଞ୍ଚିବା ସମୟ ତିରିଶି ରୁ ପଞ୍ଚଚାଳିଶି ମିନିଟ ସେ ଅନୁଭୂତି ଖୁବ୍ ନିଆରା ସବୁ କହିବି ଚିଲିକାରେ ମୋ ଅନୁଭୂତି ତା ଆଗରୁ ଜାଣିନବା ଅଳ୍ପକେ ଚିଲିକା ବିଷୟରେ ।

ଓଡ଼ିଶାର ବୃହତ୍ତମ ହ୍ରଦ ଏବଂ ଭାରତର ଦ୍ଵିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଲବଣ ହ୍ରଦ ହେଉଛି ଚିଲିକା ।ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ପ୍ରବାସୀ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶୀତକାଳୀନ ବାସସ୍ଥାନ ଯାହା ୬୪.୩ km,ଏଠାରେ ଥିବା ପାରିକୁଦ ଓ ମାଲୁଦ ଦ୍ଵୀପରେ ଥିବା ମନ୍ଦିର ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟତମ ଆକର୍ଷଣ ପ୍ରକୃତିର ବିବିଧତା ଏଠାରେ ଫୁଟିକରି ଦେଖାଯାଏ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପକ୍ଷୀ ସାମୁଦ୍ରିକ ପ୍ରାଣୀ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କର ଏହା ଗନ୍ତାଘର ।

ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ରେ ଏହା ହ୍ରଦ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଓ ଆଲୋଚିତ ହେଲେ ଚିଲିକା ହେଉଛି ଏକ ଲବଣାକ୍ତ ହ୍ରଦ ବା ଲଗୁନ୍ (lagoon) ।ଏପରି ଏକ ଜଳଭାଗ ଯାହାର ପ୍ରାୟତଃ ତିନିପାର୍ଶ୍ଵ ସ୍ଥଳଭାଗ ଦ୍ଵାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଏହାର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵ ସମୁଦ୍ର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଏଣୁ ଚିଲିକାକୁ ହ୍ରଦ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଲଗୁନ୍ କୁହାଯାଏ ।

ପୁରୀ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଓ ଗଞ୍ଜାମ ପରି ଓଡ଼ିଶାରେ ତିନୋଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ଏହା ସ୍ପର୍ଶ କରିଛି ପାଞ୍ଚ ନମ୍ବର ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ଗଲେ ବାଲୁଗାଁ,ବରକୁଳ ଓ ରମ୍ଭାରେ ଓହ୍ଲାଇ ଚିଲିକା ଯାଇହୁଏ ରେଳପଥ ଯୋଗେ ମଧ୍ୟ ସୁବିଧାରେ ଚିଲିକା ଯାଇହେବ ।ବିପୁଳ ଜୈବ ବିଭିନ୍ନତାର ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ପରିଚାଳନା ନିମିତ୍ତ ଏହି ଲାଗୁନ୍ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଜାତୀୟ ଆଦ୍ରଭୂମି, ହେନ୍ତାଳବଣ ଓ ପ୍ରବାଳଶ୍ରେଣୀ ସମିତି ଦ୍ବାରା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।ବିପୁଳ ଜୈବବିଭିନ୍ନତା ଓ ସାମାଜିକ ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ହେତୁ ଭାରତ ସରକାର ୧୯୮୧ ମସିହାରେ ଆର୍ଦ୍ରଭୂମି ଅଞ୍ଚଳ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।ରୁଷିଆ,ମଙ୍ଗୋଲିଆର କିରଗିଜତୃଣଭୂମି କେନ୍ଦ୍ର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସିଆ, ଲଦାଖ ଏବଂ ହିମାଳୟ ପରି ଦୂରଦୂରାନ୍ତରୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ଆସି ଶୀତ ଋତୁରେ ଠୁଳ ହୋଇଥାନ୍ତି ଏଠାରେ।

ଚିଲିକା କୂଳରେ ବନ୍ଦର ଜାଗାମାନଙ୍କରେ ରାଜପଥ ଓ ନଦୀ ଯୋଗେ ମାଲ ଆସି ମଜବୁତ ରହୁଥିଲା ବା ସେଠୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ପଠାଯାଉଥିଲା ରାଜ୍ୟ ଭିତରକୁ ମାଲ୍ ରହିବା ସ୍ଥାନକୁ ମାଲୁଦ ନାମରେ ଏବେ ପାରିକୁଦରେ ମାଲୁଦ ବୋଲି ଜଣାଶୁଣା ଜାଗାଟିଏ ଅଛି ଚିଲିକା ବକ୍ଷଦେଇ ମୁହାଣକୁ ଗଲାବେଳେ ଚିଲିକା ମଝିରେ ଅନେକ କୁଦ ବା ଦ୍ୱୀପ ପାରିହେବାକୁ ପଡେ ଏହା ଦ୍ୱିପସମୂହ ପରି ହେଇ ଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କର ନାମ ରଖାଯାଇଛି ପାରିକୁଦ, ରାତିରେ ବୋଇତମାନଙ୍କୁ ଦିଗ୍ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡିଆ ଉପରେ ପଥରରେ ଖାଲ କରି ଘିଅ ଢାଳି ବତୀରେ ଅଗ୍ନି ସଂଯୋଗ କରି ଜାଳି ରଖୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଏକ ମୁଣ୍ଡିଆର ନାମ ଦୀପ ମୁଣ୍ଡିଆ ଏବଂ ଖଳାର ନାମ ଘିଅଖଳା ସେମିତି ବୋଇତ ପାଖକୁ ଯିବା ରାସ୍ତାକୁ ବୋଇତହୁଡ଼ା ପାହାଡ଼ ତଳ ବନ୍ଦର କୁ ବୋଇତ ପାହାଡ଼ ଏମିତି ଅନେକ ନୌବାଣିଜ୍ୟର ମୁକସାକ୍ଷୀ ମାଣିକପାଟଣୀ ।

ଇତିହାସ:-

ଚିଲିକା କାଳିଜାଇ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଭକ୍ତ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ସମାଗମ ହୋଇଥାଏ ୧୭୧୭ ମସିହାରେ ପାରିକୁଦର ରାଜା ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମାନ ସିଂ କାଳିଯାଇ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।କାଳିଜାଇ ଦୁଇଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ନାଁ କାଳୀ ଏବଂ ଜାଇ।କାଳି ନାଁ ଟି ଶକ୍ତି ସ୍ୱରୂପିଣୀ ମା କାଳୀଙ୍କୁ ବୁଝାଉଥିବା ବେଳେ ଯାଇ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳର ବାଣପୁର ଗାଁର ଝିଅଟିର ନାମ ଯାଇ,କିମ୍ବଦନ୍ତୀ କହେ ବାଣପୁରର ସାଧାରଣ ଝିଅ ଜାଇ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦ୍ବୀପ ପାରିକୁଦ କୁ ବିବାହ କରି ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ଗୋଟିଏ ଡଙ୍ଗାକୁ ଧରି ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ ସେ, ସେତେବେଳେ ଏକ ବଡ ଭୟଙ୍କର ଝଡ଼ ଆସିଥିଲା,ଝଡର ମାତ୍ର ଏତେ ପ୍ରଖର ଥିଲା ଯେ ଡଙ୍ଗାଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଡ଼ି ଯାଇଥିଲା ଡଙ୍ଗା ରେ ଥିବା ଜାଇ,ଜାଇର ବାପା ଓ ଡଙ୍ଗାବାଲା ସମସ୍ତେ ବୁଡ଼ି ଯାଇଥିଲେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ଜାଇର ବାପା ଓ ଡଙ୍ଗାବାଲା ଗଭୀରଗଣ୍ଡ ଚିଲିକା ହ୍ରଦରୁ ବଞ୍ଚି ଯାଇଥିଲେ ହେଁ ଜାଇ ବୁଡ଼ି ଯାଇଥିଲା ଅନେକ ଖୋଜାଖୋଜି ପରେ ବି ପାଇନଥିଲେ ଜାଇ କୁ।ଅତି ଅଲିଅଳି ଝିଅକୁ ଲାଳନପାଳନ କରି ବଢ଼ାଇଥିବା ବାପା କାନ୍ଦିକାନ୍ଦି ଲୁହ ଶୁଖି ନଥିଲା ଯାଇକି ଅନେକ ଖୋଜିଥିଲେ ବାପା ସନ୍ଧ୍ୟାଯାଏ ସନ୍ଦେହ ହେବାରୁ ବାପା ଫେରି ଆସିଥିଲେ ସେ ଠୁ ଝିଅକୁ ନପାଇ ।ହେଲେ ଅଶାନ୍ତ ଜାଇ ର ଆତ୍ମା ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ରେ ବୁଲୁଥିଲା ଚିତ୍କାର କରି ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ ମୋର କଣ ଦୋଷ ଥିଲା ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ,ଅନେକ ଦିନ ପରେ ଯେବେ ନାବିକମାନେ ଡଙ୍ଗା ନେଇ ହ୍ରଦକୁଯାଆନ୍ତି କିଛି କାନ୍ଦିବାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ ଏବଂ ତାକ ଜାଇର କାନ୍ଦିବାର ସ୍ୱର ବୋଲି କୁହନ୍ତି ସେବେଠାରୁ ମା କାଳିଜାଇ ସେଠାରେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି ଓ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମସ୍ତ ମନସ୍କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି ଦେଶ ଦୂରନ୍ତରୁ ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଭିଡ଼ ହୋଇଥାଏ କାଳିଜାଇରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପରେ କାଳଜାୟୀ ଦ୍ଵିପ ବା ମନ୍ଦିରରେ କେହି ଲୋକ ରୁହନ୍ତି ନାହିଁ ନା ପୂଜକ ନା ନାଉରୀ, ସେ ମନ୍ଦିର ମାସକରେ ଏକୋଇଶି ଦିନ ଖୋଲା ହୋଇଥାଏ ।

ଚିଲିକା ଓ କାଳିଜାଇରେ ମୋ ଅନୁଭୂତି :-

ମୁଁ ତିନିଥର ଚିଲିକା ବୁଲିବାକୁ ଯାଇଛି ପ୍ରକୃତିର ଗନ୍ତାଘର ଭାରି ସୁନ୍ଦର ଚିଲିକା ଦୂର ରାସ୍ତା ଉପରୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ ଇଚ୍ଛାହୁଏ ତାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାକୁ ଆଉ ତାର ସୁଯୋଗ ବି ଦିଏ ଚିଲିକାର ଶୀତଳ ଜଳ,ମା କାଳିଜାଇଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ନଉକାର ଯିବାର ଅନୁଭୂତି ଅନନ୍ୟ ହ୍ରଦର ମଝିରେ ହାଲକା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ରଶ୍ମି ରେ ଶୀତଳ ପବନ ଆଉ ହ୍ରଦର କୁଳୁ କୁଳୁ ଗୁଞ୍ଜନ ଯେମିତି କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଲାଗିବ ସେମାନେ ଯେମିତି ଆମ ଅପେକ୍ଷାରେ ସାଦର ଆଦର କରି ପାଛୋଟି ନିଅନ୍ତି କୁହନ୍ତି ମନ ଭରି ଉପଭୋଗ କର ପ୍ରକୃତି କୋଳରେ । ତାହା ମଝିରେ ଦେଶବିଦେଶରୁ ଆସୁଥିବା ଚଢ଼େଇମାନଙ୍କ ଖେଳ ଆତ୍ମତୃପ୍ତି ଜୀବନ ଯିଇଁବାର ସେମାନେ କୁହନ୍ତି ଆମେ କେବେ କୌଣସି ଚିଡିଆଖାନା ବା ପିଞ୍ଜରା ପାଇଁ ଗଢା ହୋଇନି ଆମେ ଏଇଠି ବେଶ ଖୁସିରେ ଅଛୁ ଆଉ ଆମକୁ ଦେଖି ତୁମେବି ଖୁସି ହୁଅ, ନୌକାରେ ବସି ବାହାରେ ମିଳୁଥିବା ଚଢ଼େଇ ଖାଇବା ହାତ ପାପୁଲିରେ ରଖିଲେ କି ଆନନ୍ଦରେ ଚଢ଼େଇମାନେ ନେଇଯାଆନ୍ତି ଖାଦ୍ୟ ଧରି ଭାରି ମଜା ଲାଗେ। ଆଉ ଦୁଃସାହସିକତାରେ ଘର ଲୋକଙ୍କଠୁ ଟିକିଏ ଗାଳି ଖାଇ ନୌକାର ଅଗ ଭାଗରେ ଟାଇଟାନିକ୍ ପୋଜ୍ ଦେଇ ଫଟୋ ଉଠେଇବା ସେବି କିଛି ନିଆରା ଅନୁଭୂତି ମଝିରେ ମଝିରେ ଯଦି ଗୋଟେ କି ଦୁଇଟା ଡଲଫିନ ଦେଖିଦେଲେ ସେ ଖୁସି ବି ନିଆରା।ହ୍ରଦ ମଝିରେ ସବୁ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅନୁଭବ କୁ ମନ, ଆଖି ଓ ମୋ ଫୋନ ରେ ସାଇତି ରଖି ପହଞ୍ଚିଗଲି ମା କାଳିଜାଈ ମନ୍ଦିରରେ ମୋତେ ଟିକେ ସବୁ ଜିନିଷ ହେଉ କି କାହାଣୀ ପଚାରି ବୁଝିବାକୁ ଆଗ୍ରହ ଲାଗେ ମାଆଙ୍କ ଦର୍ଶନ ସାରି ମନ୍ଦିରର ନନା ଙ୍କ ପାଖେ ବସି ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲି କାଳିଜାଇଙ୍କ ଆତ୍ମକାହାଣୀ ବିଷୟରେ ବେଶ୍ ମନଲୋଭା ଥିଲା ସବୁ। ମାଆଙ୍କ ପାଖେ ଟଙ୍କିକିଆ କଏନ୍ ଗୋଟିଏ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଚାପି ମନରେ ମନସ୍କାମନା ଧରି ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରି ଚାଲି ଆସିଥିଲି।

କାଳିଜାଇ ରେ ମୋର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଅନୁଭୂତି ହେଲା ଚିଲିକାକୁ ଯିବା ବେଳେ ସେଠାରେ ଜଣେ ବୁଲା ବିକାଳୀ ବୁଢ଼ା ମଉସା ଙ୍କ ସହ ମୋର ଭେଟ ହୋଇଥିଲା ତାଙ୍କୁ ଷାଠିଏରୁ ସତୂରି ବର୍ଷ ଭିତରେ ବୟସ ହେବ ମଉସା ଜଣକ ହୂଇଲ୍ ଚ୍ୟୟାର ରେ ନଳୀ,ପାମ୍ପଡ଼,ଚଢେଇ ଦାନା,ବୁଟ,ବାଦାମ ଓ ଚିପ୍ସ ଏମିତି ଧରିକି ବିକ୍ରି କରୁଥାନ୍ତି ।ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖରୁ କିଛି କିଣାକିଣି କରିଥିଲି ଆଉ ତା ମଝିରେ ତାଙ୍କ ସହ ଦିପଦ କଥା ହେଉଥିଲି।ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଗୋଡ଼ ଜଙ୍ଘ ପାଖରୁ ନଥିଲା ମୁ ପଚାରିଲି ମଉସା ଆଜିର ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ସୁସ୍ଥ ସବଳ ଥାଇ ବି କିଛି କମ କରୁନାହାନ୍ତି ହେଲେ ଆପଣ ଏମିତି ଏତେ ବୟସରେ? ମଉସା କହିଥିଲେ ମା ଲୋ ଘରେ ମୋର ବିଧବା ଝିଅଟିିଏ ନାତିନାତୁଣୀ ଯୋଡ଼ିଏ,ଝିଅ ଛଣାଛଣି କରି ବୁଟ ବାଦାମ ଭାଜିକି ପ୍ୟାକେଟ କରିଦିଏ ପିଲାମାନେ ତ ତାର ଛୋଟ ଛୋଟ ତଥାପି ସେମାନେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି ଯଦି ମୁଁ ନଆସିବି ବେପାର କରିବାକୁ ଘର ଚଳିବ କେମିତି କହିଲୁ, ତମମାନଙ୍କ ଭଲପାଇବା ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଯେତେଦିନ ପାରିବି କରି ଚାଲିବି ସେଠୁ ମୁଁ ଆଉ ଅଧିକ କିଛି କହିନଥିଲି ତାଙ୍କ ଠାରୁ କିଛି କିଣାକିଣି କରି ଗୋଟେ ଛୋଟ ସଚେତନତା ର ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲି ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଯେମିତି ତାଙ୍କ ଠାରୁ କିଛି କିଣାକିଣି କରି ହେଲ୍ପ କରିବା ପାଇଁ। ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ କରିଥିଲେ ମୋତେ ମଉସା ମୁଁ ଏଠି ମୁଁ କଣ କଲି ନକଲି ଏକଥା କହୁନି ବର୍ଷକରେ ହେଉ କି ଛଅମାସରେ ଆମେ କୁଆଡେ ନା କେଉଁଠି କି ବୁଲିବାକୁ ଯାଉଛେ ଆଉ ସେଠି ଏମିତି ଅନେକ ଅସହାୟ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁ ମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଥାଏ,ସେହି ଅସହାୟକୁ ଟିକେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଯେ ଅସହାୟକ, ଅସହାୟ ନା କିଛି ଅସହାୟକୁ ପେସା କରି ବେପାର କରୁଛନ୍ତି, ଥରେ ଅନ୍ୟ ମୁହଁରେ ହସର କାରଣ ହୁଅନ୍ତୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୃଦୟରୁ ଖୁସି ଲାଗିବ ଇଏ ଥିଲା ଚିଲିକାର ମୋ ଅନୁଭବ, ଆପଣମାନଙ୍କୁ କେମିତି ଲାଗିଲା ପଢିକି ମତାମତ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବେ ।🙏

ଚିଲିକା ହ୍ରଦ(Chilika lake)

ପ୍ରକୃତିର କୋଳ ସୁନ୍ଦରୀ ଚିଲିକା