ଜଗନ୍ନାଥ ଧାମ ଓଡିଶା, ଯେଉଁଠାରେ ବାର ମାସ ରେ ତେର ପର୍ବ ପାଳନ ହୋଉଥାଏ। ସେଠୁମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡ ଯାତ୍ରା ଅଥବା ଦଣ୍ଡ ନାଚ ଅନ୍ୟତମ। ଓଡିଶା ର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିବା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପାରମ୍ପାରିକ ନୃତ୍ୟ ମହୋତ୍ସବ ମଧ୍ୟରୁ ଦଣ୍ଡ ନାଚ ଅନ୍ୟତମ, ବିଶେଷ କରି ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାରେ।ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଚୈତ୍ର ମାସ ରେ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରା ଯାଉଅଛି। ଏହିଥିରେ ଭକ୍ତ ମାନେ ମାଆ କାଳୀ ଓ ଭଗବାନ ଶିବ ଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥାନ୍ତି। ଦଣ୍ଡ ନୃତ୍ୟ ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବା ଭକ୍ତ ମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡୁଆ ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଥାଏ। ପାରମ୍ପାରିକ ପୂଜାପାଠ ଏବଂ ଉପବାସ ସହିତ ଚୈତ୍ର ସଂକ୍ରାନ୍ତି କିମ୍ବା ମେରୁ ପର୍ବ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଶୁଭ ଦିନରେ ଦଣ୍ଡ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ | ଏହି ମହୋତ୍ସବ ରେ ଭକ୍ତମାନେ ୧୩,୧୮ କିମ୍ବା ୨୧ ଦିନ ଯାଏଁ ପୂଜାପାଠ କରି ମାଆଙ୍କୁ ସୁମରଣା କରିଥାନ୍ତି।ଏହି ପର୍ବରେ କେବଳ ପୁରୁଷ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ 'ଦଣ୍ଡୁଆ' ପର୍ବପର୍ବାଣିରେ ଏହି ଦିନଗୁଡିକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ ଜୀବନଯାପନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଆମିଷ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ର ସୁଖ ସୁବିଧା ଠାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତି |

ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ,ଦଣ୍ଡା ନାଚ ହେଉଛି ପ୍ରାଚୀନ ଚୈତ୍ର ଉତ୍ସବ ର ଏକ ଅଂଶ ଯାହାକି ପ୍ରତିବର୍ଷ ତାର ତାରିଣୀ ଶକ୍ତି ପୀଠରେ ପାଳନ କରାଯାଏ | କଳିଙ୍ଗ ସମ୍ରାଟମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଇଷ୍ଟ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପାଇଁ ଏହି ଚୈତ୍ର ପର୍ବ ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ | ଲୋକନୃତ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦଣ୍ଡ ଅଭ୍ୟାସ କରିବାର 20 ଦିନ ପରେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦଣ୍ଡୁଆ ମାନେ ତାରା ତାରିଣୀ ଶକ୍ତି / ତନ୍ତ୍ର ପିଠ ରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ କଠିନ ରୀତିନୀତି ସହିତ ଦଣ୍ଡ ମହୋତ୍ସବ ସମାପ୍ତ କରୁଥିଲେ।ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପରେ ଏହି ଦଣ୍ଡ ନାଚ ଉତ୍କଳ ର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ବ୍ୟାପିଗଲା | ଆଜିକା ଦିନ ରେ ଓଡିଶା ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ ପୁରପଲ୍ଲୀ ରେ ଦଣ୍ଡ ନୃତ୍ୟ ପାଳନ କରା ଯାଉଅଛି।

ଦଣ୍ଡ ନାଚ

ଦଣ୍ଡ ନାଚର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ